INTERNO
Posmatranje i njega bolesnika oboljelih od bolesti krvnih sudova
Najcesce bolesti krvi i krvotvornih organa su razne anemije, maligne hemopatija (leukemija i limfomi) kao i
hemoragijski sindromi. Za utvrdjivanje bolesti koriste se anamnesticki podaci, podaci dobijeni fizikalnim
pregledom i laboratorijske analize (krvna slika, broj eritrocita, broj leukocita sa leukocitarnom formulom,
broj trombocita i koncentracija hemoglobina). Uzima se krv iz jagodice prsta, za odredjivanje vrijednosti
gvozdja u krvi uzima se 10 ml iz vene. Hematokrit (40-45 % u korist krvnih celija), hemoglobin (pokazuje
zasicenost krvi kiseonikom, 110-180) uz alanlizu eritorcita (kod zena od 3.8-5◦
10
12
kod muskaraca od 4,2
do 5.7◦
10
12
) su osnovni pokazatelji anemije.
Odredjivanje vrijednosti hematokrita
Postojanje anemije utvrdjuje se odredjivanjem vrijednosti hematokrita (zapreminski odnos krvnih celija i
krvne plazme). Uzima se 5 ml krvi iz vene koristi se antikoagulantno srestvo (kalijum-amonijum-oksalat)
kako ne bi doslo do koagulacije, omjer 0,1:1 . Smanjene vrijednosti hemoatokrita nalaze se kod bolesnika
sa anemijom, a povecane kod policitemije (povecana zapremina i viskoznost krvi) i globulinemije.
Odredjivanje vremena krvarenja
Vrijeme potrebno da se ono zaustavi spontano na mjestu udoba lancetom. Ubod se pravi na jagodicu prsta,
uha ili na volarnoj strani podlaktice. Moze se raditi metodom po Ajviju ili Dukeu.
Ajvijeva metoda
Najcesce se koristi i pouzdanija je. Postavi se manzetna i napumpa se do 1kPa. Dezinfikuje se volarna strana
podlaktice i napravi se rez. Odmah se ukljuci stoperica i na svakih 30 sek krv se lagano upije filter-papirom,
kada krvarenje prestane zabiljezi se vrijeme. Normalne vrijednosti su oko 7 min.
Dukeova metoda
Dezinfikuje se jagodica uha ili prsta, napravi ubod i ukljuci stoperica. Na svakih 10-15 sek krv se upije filter-
papirom. Kada krv spontano prestane obiljezi se vrijeme, normlane vrijednosti su oko 2 do 3 min.
Odredjivanje vremena koagulacije
Vrijeme koje je potrebno da se krv zgrusa van krvog suda. Vrijeme koagulacije produzeno je kod hemofilije,
a moze da bude i kod bolesnika sa smanjenim vrijendostima protrombina ili fibrinogena.
Bikerova metoda
Krv se uzima iz jagodice prsta. Zatim dvije tri kapi se istisnu na sahatno staklo koje je prethodno premazano
parafinskim uljem. Sahatno staklo se stavlja u Petrijevu solju u kojoj se nalazi filtrit-papir nakvasen vodom
kako se krv ne bi osusila. Na svakih 30 sek se gleda da li je krv koagulisala. Pri kapanju krvi ukljucuje se
stoperica koja se zaustavlja kada je krv koagulisala, normalne vrijednosti su 10 do 18 min.
Li-Vajtova metoda
Iz vene se uzima 1ml krvi u brizgalicu. Prije vadjena krvi brizgalica se ovlazi sterilnim fizioloskim rastvorom.
Dobijena krv se uliva u epruvetu i ukljucuje stoperica. Svakih 30 sek se provjerava da li se uocava
koagulacija. Vrijeme se zaustavlja kada se krv u epruveti vise ne razliva. Normlane vrijednosti su 6 do 11
min.
Njega bolesnika sa anemijom
Anemija prestavlja smanjem broj eritorcita i kolicine hemoglobina u krvi. Mogu da se podjele na osnovu
razlicitih kriterijuma. Na osnovu stepenu obojenosti eritorcita: hiperhromne, nomohromne i hipohromne
anemije. Kod balzim oblika neka narocita njega nije potrebna osim uzimanja lijekova. Tezi oblici anemije
zahtjevaju ljecenje dok se stanje ne poboljsa. Kod bolesnika sa tezim oblikom anemije koje nastaju naglo
cesto se javlja kolaps, rjedje sinkopa, a karakteristise ih vrtoglavica, zujanje u usima, malaksalost, bjedilo,
nagli gubiptak svjesti, pad krvnog pritiska, mali i ubrzan puls, povrsno disanje i hladni eksteremiteti. U
ovakvim slucajevima bolesnika treba staviti u Trendelemburgov polozaj autotransfuzije i raskopcati ga. Ako
se javi prekid disanja radimo vjestacko disanje, a ako dodje do zastoja rada srce radimo spoljasnju masazu.
Znaci da je kolaps prosao jesu bolje opipljiv puls, rumenilo koze lica i povratak svijesti. U najlaksem obliku
kolapsa svijest je samo poremecena, nije izgubljnjena i to se naziva lipotomija – onesvjestenje. Kolapsa
stanja pracena cijanozom ukazuju da je zdravstveno stanje ozbiljno ugrozeno, a nastaje zbog poremecaja
razmjene gasova u plucima i prestanak disanja. Bolesnici sa dugotrajnom anemijom skloni su dekubitusu,
zato je vazna prevencija dekubitusa. Lijekovi koji se mogu dati jeste B12, i ako je bas opasna anemija onda
mozemo izvrsiti transfuziju pune krvi ili eritrocita, takodje koriguje se ishrana koja je dosta bogata
gvozdjem, zeleno povrce, bobicasto voce, crveno meso.
Njega bolesnika sa leukemijom
Leukemija je maligno bujanje mladih celija bijele krvne loze nepoznatog uzroka, normalne vrijednosti
leukocita od 4 do 10◦10
9
/ L. Moze da bude akutna (cesca kod djece i moze da se izljeci) i hronicna (cesca
kod odraslih i ne moze se izljeciti). Akutna nastaje zbog bujanja limfoblasta ili mijeloblasta. Bolesnici su
malaksali, visoko febrilni, sa temperaturom preko 39˚C. Zbog anemije su blijedi, na kozi im se uocava
tackasta krvarenja. Tonzile su uvecane i prekrivene bjelicastom skramom. Bolesnici se smjestaju u intezivnu
njegu, gdje su pod stalnim nadzorom. Sestra treba na vrijeme da uoci krvarenja sluznice digestivnog trakta i
urinotrakta i obavjesti ljekara. Veoma je vazna njega usne duplje zbog cestih infekcija i krvarenja, obavlja se
mlakom kamilicom vise puta na dan. Lijeci se citostaticima.
Posmatranje i njega bolesnika sa hemoragijskim sindromom
Pojava krvarenja koja nastaje bilo spontano, bez razloga, bilo kao posljedica minimalne traume koja kod
zdrave osobe ne dovodi do krvarenja. Moze da nastane kao manifestacja nekog drugog hematoloskog
oboljenja (akutne leukemije) ili kao posebno oboljenje. Kod njege ovih bolesnika najvaznije je posmatrati
izgled izlucevina kako bi se krvarenja uocila na vrijeme. Ozbiljnija krvarenja mogu nastati na sluznici
digestivnog trakta, mokracnim putevima i nervnom sistemu. Poslije uocavanja melene i hematomeze
bolesnici se smjestaju na intezivnu njegu. Ako se u stolici golom okom ne vidi krvarenje uzorak se salje na
analizu Adler-Weber. Ako se uoci hematurija obavjestava se ljekar, a mokraca se salje na pregled. Prilikom
obilnih krvarenja duznost medicinske sestre je da obavjesti ljekara kako bi se odma mogla sporvesti
terapija.
Njega bolesnika kod trombocitopenije
Smanjen broj tombocita (nomalna vrijednost 150 do 450◦10
9
/L), koji moze biti uslovljen smanjenim
stvaranje tombocita, pocevanom razgradnjom ili i smanjenim stvaranjem i ubrzanom razgradjnom. Dijeli se
na urodjene i stecene. Karakterise se smanjenim brojem trombocita, sa povecanim brojem makrocita u
kostanoj srzi, manifestnim znacima hemoragijskog sindroma i smanjenim vijekom trombocita. Posljedice
trombocitopeije su hemoragijski sindrom, hemolizna anemija, neuroloski poremecaji, povisena
temperatura i poremecaji u radu vitalnih organa. Blesnici se ljece na odjeljenju intezivne njege. Duznost
