Profesor dr Nenad Zrni
ć
, izvodi sa
predavanja
Transportne mašine
(neprekidnog i prekidnog dejstva)
TRANSPORTERI SA VU
Č
NIM
ELEMENTOM U OBLIKU LANCA
1 deo
KATEDRA ZA MEHANIZACIJU
MAŠINSKI FAKULTET UNIVERZITETA U BEOGRADU
MODUL: TRANSPORTNO INŽENJERSTVO; KONSTRUKCIJE I LOGISTIKA
Posebnu grupu mašina neprekidnog transporta
č
ine transporteri kod kojih je lanac vu
č
ni
element, a nose
ć
i element je prilago
đ
en nameni transportera tako da razlikujemo prema
tome plo
č
aste, grabuljaste, vise
ć
e transportere (konvejere), podne transportere, itd.
Zajedni
č
ki elementi i delovi svih ovih transportera su lanci, lan
č
anici i pogonski
mehanizmi, zatezni ure
đ
aji.
Npr. osnovne
prednosti lanaca
kao vu
č
nih elemenata transportera su:
•Velika nosivost (ja
č
ina na kidanje) uz malo izduženje,
•Velika savitljivost tako da se zahtevaju mali pre
č
nici lan
č
anika,
•Lako savladavanje krivina u horizontalnoj i vertikalnoj ravni što omogu
ć
ava izvo
đ
enje
prostornih trasa,
•Sigurniji prenos sile na lanac preko zuba lan
č
anika,
•Mogu
ć
nost rada pri visokim temperaturama,
•Lako i brzo povezivanje krajeva, skra
ć
ivanje i produžavanje.
Osnovni
nedostaci lanaca
su:
•Velika sopstvena težina i velika potrošnja energije transportera,
•Ograni
č
ena brzina kretanja (1,25 m/s),
•Trošenje u zglobovima lanaca i potreba njihovog povremenog podmazivanja,
•Pojava dinami
č
kih optere
ć
enja pri ustaljenom kretanju pogonskog mehanizma.
Vu
č
ni element je 1 ili 2 lanca, jedan lanac samo za podove širine do 400 mm.
Preko lanaca se težina poda i transportovanog materijala prenosi na vo
đ
ice trase
transportera. Valjci lanaca imaju vence za vo
đ
enje sa ili bez oboda.
Nalaze primenu pri transportu velikih i
teških komadnih materijala oštrih ivica i
posebno materijala, bilo komadnih ili
nasipnih,
č
ija je temperatura ve
ć
a od 60
°
C.
Transport takvih materijala trakastim
transporterima se pokazao neadekvatnim
zbog izraženog habanja trake. Opšta šema
plo
č
astih transportera prikazana je na slici
Sastoji se iz nose
ć
e konstrukcije 5 za koju
su na krajevima vezani pogonski lan
č
anik
2 i zatezni lan
č
anik 3. Preko njih je
preba
č
en vu
č
ni element u obliku
beskona
č
nog lanca 4 za koji su
č
vrsto
vezane plo
č
e 3. Pogon se ostvaruje
popgonskim mehanizmom 1, a zatezanje
lanca zateznim mehanizmom 8. Punjenje
plo
č
astog transportera se vrši levkom 6.
U zavisnosti od uslova rada i
konstrukcionog izvo
đ
enja njihova podela
se može izvršiti prema:
a) Nameni: opšte namene i specijalne;
b) Konstrukciji lanca: zavarene, lamelne i
specijalne;
c)
Broju lanaca
:
sa jednim i sa dva lanca
;
d) Pomerljivosti: stacionarne, prenosive i
pokretne;
e) Broju pogona: sa jednim pogonom i sa
više pogona;
f) Obliku plo
č
e: ravne, u obliku oluka
(talasaste) i sa bo
č
nim ivicama;
g) Materijalu plo
č
e:
č
eli
č
ne, drvene i
plasti
č
ne.
Za transport nasipnih materijala
Kutijaste
Za transport sitnokomadnih i sitnozrnih materijala
Olu
č
aste sa bo
č
nim
ivicama
Za transport nasipnih materijala
Olu
č
aste bez bo
č
nih
ivica
Za transport komadnih i sitno komadnih
Ravne sastavljene
Za transport komadnih materijala
Ravne i razmaknute
Oblast primene
Tip plo
č
e transportera
Tabela 1
Širina plo
č
e transportera bez bo
č
nih ivica pri transportovanju nasipnih materijala se
odre
đ
uje iz obrasca :
B
Q
v
=
648
ρ
ϕ
β
k tg
3
Q
(t/h) - kapacitet transportera;
v
(m/s) - brzina transporta (kre
ć
e se u
granicama od 0,01
÷
1,0 m/s);
ρ
(t/m3) - gustina materijala;
k
ß
- koeficijent smanjenja popre
č
nog
preseka materijala koji zavisi od ugla
nagiba transportera (Tablica 2);
φ
3
(
°
)- ugao nasipanja materijala.
0.90
0.85
> 20
0.95
0.90
10 - 20
1.00
1.00
≤
10
sa bo
č
nom
ivicom
bez bo
č
ne ivice
β
(
°
)
Tip plo
č
e
Ugao nagiba
transportera
Tabela 2
