Rizik pojave akcedentnih situacija pri prevozu opasnih materija je veliki, najprije sa aspekta
mogućnosti nastanka saobraćajnih nezgoda, a zatim sa aspekta nemogućnosti sprečavanja
štetnog dejstva od strane ambalaže i vozila u takvim situacijama, prema tome neophodno je
striktno poštovanje propisa koji se odnose na ovu problematiku.
1. OPASNE MATERIJE
Pod opasnim materijama podrazumijevamo one materijale koji ne samo za vrijeme
tehnološkog procesa već i kasnije ili pri upotrebi mogu da proizvode štetna jedinjenja kao i
stvaraju prašinu, maglu, gasove, pare, vlakna ili jonizirajuća zračenja u koncentracijama koje
mogu da ugroze zdravlje i živote ljudi, radnika koji dolazi u kontakt sa njima, da izazovu
gubitke i da oštete materijalnu imovinu, kako pojedinaca, tako radne kolektive i uopšte
društvenu zajednicu. U opasne materije spadaju i oni proizvodi koji zbog svojih osobina i
hemijskog sastava mogu u toku manipulacije, sipanja, pakovanja, transporta, razblaživanja, i
drugih radnji da izazovu pojave koje su opasne po život i zdravlje radnih ljudi i da ugroze
okolinu. Rad i manipulacija, pakovanje, skladištenje, transport i čuvanje ovih materija treba
da je danas na posebnom naučnom-stručnom nivou, da se odvija u potpunosti bezopasno po
zdravlje i život radnika, da su eventualna oštećenja organizma, aparata, materijala minimalna.
Da bi se što uspješnije i bezbjednije obavio transport opasnih materija kao i njihova primjena
u industriji i poljoprivredi, šumarstvu i u drugim djelatnostima i granama, mora se voditi
računa o njihovoj ambalaži, pakovanju, skladištenju, transportu i dr. jer se za njihov put od
proizvođača do potrošača moraju stvoriti posebni uslovi. Neke opasne materije su toliko
opasne za transport (benzin, sumporna kiselina..) da ih mnoge radne organizacije i prevoznici
uopšte ne prevoze već ih sopstveni proizvođači ili njihovi korisnici prevoze u sopstvenoj
režiji. Temelj normativnom uređenju ove djelatnosti,
opštim i posebnim propisima o prijevozu opasnih
materija, čini Konvencija o međunarodnom prijevozu
opasnih materija u drumskom saobraćaju – A D R
(ACCORD EUROPEEN RELATIF AU TRANSPORT
INTERNATIONAL
DES
MARCHANDISES
DANGEREUSES PAR LA ROUTE), donesena u
Ženevi još davne 1957. godine s naknadno
prihvaćenim prilozima.
Slika 1
.
Konvencija o međunarodnom prijevozu opasnih materija
1
1
www.opasne
materije.com
Slika 2.
Klase opasnih materija
2
1.1.1. Eksplozivne materije i proizvodi
Eksplozivi su gasovite, tečne ili čvrste materije koje se pod uticajem određenog impulsa
razlažu u veoma kratkom vremenskom intervalu uz oslobađanje velike količine gasova i
toplotne energije. To trenutno hemijsko razlaganje koje rezultira naglim povišenjem pritiska
uz pojavu detonacija je eksplozija. U okviru ove klase razlikujemo:
eksplozivne materije i proizvodi,
predmeti punjeni eksplozivnim materijama,
sredstva za paljenje, vatromet i slični predmeti
1.1.2. Gasovi pod pritiskom, tekući i bez pritiska
Postoje tri podjele gasova:
1) Podjela na bazi porijekla, osobina i primjene,
2) Podjela na osnovu pojavnog oblika,
3) Podjela prema hemijskim osobinama.
1.1.3. Zapaljive tečnosti
Kao zapaljive tečnosti klase 3 smatraju se materije i smjese koje su na temperaturi iznad
35°C u tečnom stanju, a pri 50°C imaju pritisak pare od najviše 3 bara i temperaturu paljenja
ispod 100°C. Podjela je izvršena prema stepenu opasnosti:
vrlo opasne materije,
opasne materije,
2
Izvor:
[
http://www.postexpress.rs/struktura/lat/kako-da/pakovanje-posiljke.asp]
