SOCIOLOGIJA ZDRAVLJA SA
SISTEMOM JAVNOG ZDRAVSTVA
ZDRAVLJE ŽENA, DJECE I STARIJIH OSOBA
ZDRAVLJE ŽENA
Pravo na zdravlje je jedno od osnovnih ljudskih prava svake osobe bez obzira na
rasu, pol, religiju, politička ubjeđenja, ekonomske i socijalne uslove.
Pravo osobe da živi u sredini sa minimumom zdravstvenih rizika i pristupačnom
zdravstvenom službom koja djelujući na svim nivoima prevencije učestvuje u
unapređenju zdravlja pojedinaca i stanovništva.
Žene predstavljaju osjetljivu (vulnerabilnu kategoriju) stanovništva čije zdravlje
zavisi ne samo od bioloških karakteristika, već i od sociokulturnih, fizičkih faktora,
navika i ponašanja.
U uslovima opšteg siromaštva i nerazvijenosti žene i djeca su na visokom riziku
oblijevanja i umiranja.
Period adolescencije je period usvajanja pozitivnih i po zdravlje štetnih navika i
ponašanja. Rani brakovi, trudnoće, porođaji i vještački prekidi trudnoće
predstavljaju značajne rizike po zdravlje majki i djece.
ZDRAVLJE ŽENA
U najbolje organizovanim uslovima do 5% žena zahtjeva intervenciju specijaliste
tokom porođaja. Ako se ne obezbjedi stručna pomoć rizik od komplikacija je veći.
Pored maternalnog
mortaliteta u ocjeni zdravstvenog stanja žena je značajna
reproduktivna stopa mortaliteta koja predstavlja smrt zbog komplikacija upotrebe
kontraceptivnih sredstava i legalnih abortusa.
Na zdravlje žena utiču različiti faktori: pušenje, neadekvatna ishrana, izloženost
različitim štetnim materijama u životnoj i radnoj sredini. Žene u tekstilnoj industriji
obolijevaju od respiratornih bolesti. Izloženost alergenima u industriji dovodi do
dermatitisa i drugih alergijskih reakcija.
Medicinske sestre su na radnom mjestu izložene oštećenjima lokomotornog
sistema pri podizanju pacijenata.
U savremenom
društvu su veliki zahtjevi za žene stoga je zdravlje žena bitno ne
samo za zdravstveni sektor nego i za zajednicu u cjelini.
ZAŠTITA I UNAPREĐENJE ZDRAVLJA ŽENA
Služba za zaštitu zdravlja žena- ginekološka služba je nosioc aktivnosti u oblasti
unapređenja zdravlja i sprečavanja oboljenja u fertilnom periodu života žene ali i
tokom menopauze, kada je specifična njega neophodna.
Planiranje porodice i zdravstvena zaštita trudnica je posebno značajan aspekt
zdravstvene zaštite žena koja programski treba biti posebno isplanirana i
sprovedena kako bi se smanjio rizik od perinatalnog mortaliteta i komplikacija
tokom trudnoće i porođaja.
Zdravstvena zaštita porodilje uključuje obavezan patronažni rad kada su
obuhvaćeni majka porodilja, novorođenče i porodica.
Sveobuhvatna zaštita zdravlja žena uključuje aktivnosti na ranom otkrivanju bolesti
i faktora rizika, te tretman i rehabilitaciju oboljelih.
Usvajanje znanja o načinu ponašanja koje unapređuje zdravlje je jedan od
prioritetnih zadataka.
PLANIRANJE PORODICE
Pobačaj može da ostavi teške posledice po zdravlje žene:
Povrede
polnih organa, infekcije lokalne i opšte, krvarenja, sterilitet, hormonski
poremećaji, vanmaterična trudnoća, hronična zapaljenja i emocionalne traume.
Zdravstvena služba učestvuje u planiranju porodice tako što organizuje
savjetodavnu i edukativnu podršku mladima, upoznaje ih sa metodama
kontracepcije i prati efekte preduzetih aktivnosti.
Nosioci aktivnosti su pored ginekoloških ambulanti i ambulante porodične
medicine.
Saradnja sa drugim sektorima u zajednici je ključna u sprovođenju aktivnosti
planiranja porodice.
