SVEUČILIŠTE JOSIPA JURJA STROSSMAYERA U OSIJEKU
FAKULTET ELEKTROTEHNIKE, RAČUNARSTVA I
INFORMACIJSKIH TEHNOLOGIJA
Sveučilišni studij
ELEKTRIČNE PERILICE ZA PRANJE RUBLJA
Završni rad
Vjekoslav Berečić
Osijek, 2017.
SADRŽAJ
SADRŽAJ
1. UVOD .................................................................................................................................... 1
1.1. Opis zadatka ..................................................................................................................... 1
2. POVIJEST PERILICE RUBLJA ............................................................................................ 2
3. KONSTRUKCIJSKI DIJELOVI PERILICE RUBLJA ........................................................... 6
3.1. Mehanički sastavni dijelovi .............................................................................................. 6
3.2. Hidraulički sastavni dijelovi ........................................................................................... 11
3.3. Električni sastavni dijelovi ............................................................................................. 16
3.3.1. Programator. ............................................................................................................ 16
3.3.2. Elektromotor programatora ...................................................................................... 19
3.3.3. Motopumpa ............................................................................................................. 20
3.3.4. Pogonski elektromotor ............................................................................................. 23
3.3.5. RSO-filtar. ............................................................................................................... 25
3.3.6. Elektroventil ............................................................................................................ 26
3.3.7. Blokirni relej............................................................................................................ 29
3.3.8. Sustav zagrijavanja vode .......................................................................................... 30
3.3.9. Grijač vode .............................................................................................................. 31
3.3.10. Termostat ............................................................................................................... 31
3.3.11. Presostat (hidrostat) ............................................................................................... 34
4. PRINCIP RADA PERILICE RUBLJA ................................................................................. 37
4.1. Senzori perilice rublja .................................................................................................... 38
5. ZAKLJUČAK ...................................................................................................................... 41
LITERATURA ....……………………………………………………………………………… 42
ŽIVOTOPIS …………………………………………………………………………………….45
SAŽETAK/ABSTRACT.……………….……….……………………………………………....46
2. POVIJEST PERILICE RUBLJA
2
2. POVIJEST PERILICE RUBLJA
Pranje rublja u prošlosti je uključivalo namakanje, trljanje, lupanje, prokuhavanje i ispiranje što
je predstavljalo kompliciran i težak fizički posao koji je uglavnom bio rezerviran za žene [1].
Kao pomoć za lakše pranje rublja se 1797. godine javlja rifljača, daska za ribarenje odjeće čiji je
prednji limeni dio ižlijebljen. Ideja ubacivanja rublja u bačvu unutar koje se miješa s vodom je
dovela do izuma prve takve perilice rublja 1782. godine, a dizajnirao ju je H. Sidgier u Velikoj
Britaniji. Sastojala se od košare za rublje od drvenog pruća s ručkom za okretanje, te se na
temelju tog dizajna počinju proizvoditi mehaničke perilice rublja [2]. Na slici 2.1. prema [1] je
prikazana rifljača.
Slika 2.1.
Izgled rifljače korištene za lakše pranje rublja u prošlosti.
Prvu pravu mehaničku perilicu za pranje rublja je konstruirao James King, 1851. godine, ali i ta
perilica rublja je bila na ručni pogon. Hamilton Smith je 1858. godine ušao u povijest kao tvorac
prve rotirajuće perilice rublja jer je perilica imala kružni reverzibilni bubanj koji se može okretati
u oba smjera. Unatoč tome što je James King dizajnirao prvu mehaničku perilicu rublja 1851.
godine, njegova ideja je zaživjela dvadesetak godina poslije, točnije 1874. godine kada je
William Blackstone napravio perilicu rublja kao rođendanski poklon svojoj ženi. Takva izvedba
perilice rublja je bacila u zaborav ručno skidanje prljavštine s odjeće i dovela do brzog napretka
ove tehnologije perilice [2].
2. POVIJEST PERILICE RUBLJA
3
Novo poglavlje perilica za pranje rublja počinje početkom 20. stoljeća, usporedno s razvojem
malih električnih motora. 1907. godine su se počele proizvoditi perilice rublja s drvenim
bubnjem i kotačom zamašnjakom, a kasnije je drvo zamijenjeno metalom i plastikom [2].
Slijedeći razvoj perilice rublja je sa galvaniziranim bubnjem i električnim motorom i zvala se
ʺThorʺ. Tu vrstu perilice rublja je izumila Alva J. Fisher i predstavljena je od Hurley Machine
kompanije iz Chicaga, a njezin izgled je prikazan na slici 2.2. prema [1].
Slika 2.2.
Prikaz ʺThorʺ perilice rublja.
Prve električne perilice rublja koje su imale fiksiranu miješalicu i oscilirajući drveni rotirajući
bubanj su se počele proizvoditi 1911. godine, od kompanije Nineteen Hundred Corporation koja
je kasnije prerasla u Whirlpool Corporation. Nedostatak te perilice rublja je što je voda
dospijevala u elektromotore, a to je bio dovoljan razlog za unaprijeđenja i jasan znak da ni ta
perilica nije savršena [1]. Tvrtka Whirlpool uvodi sustav miješanja vode 1922. godine koji je
2. POVIJEST PERILICE RUBLJA
5
Prednost današnjih perilica rublja u odnosu na starije izvedbe se najbolje primjeti u njihovoj
potrošnji. Današnje perilice rublja u dva sata potroše jedan kWh električne energije i 50 litara
vode, što znači da se s pametnom kupnjom računi mogu smanjiti, jer današnje perilice troše
trostruko manje nego prije 20 godina. Prema razredu učinkovitosti, perilice rublja se dijele na
sljedeće klase: A (optimalan), B (odličan), C (vrlo dobar), D (dobar), E (prosječan), F (slab) i G
(loš). Perilice rublja prilikom pranja nepotrebno troše velike količine vode, a u slučaju ručnog
pranja rublja se zbog potrebe ispiranja rublja javlja potreba za još većim potroškom vode u
odnosu na pranje rublja perilicom. Postoje izvedbe perilica rublja koje zahtijevaju veću količinu
vode jer se bubanj u fazi centrifugiranja vrti manjom frekvencijom vrtnje, što dovodi do
zaključka da je upotreba prekomjerne količine vode ovisna o broju pranja i vrsti perilice za
pranje. Najvažniji kriterij za uštedu energije i vode kod perilica je njezin primjeren i kvalitetan
odabir. Bitno je da se odabere perilica sa ekonomičnim programom pranja, a treba obratiti
pozornost i na brzinu centrifugiranja (minimalno 500 okretaja u minuti) i energetsku
učinkovitost perilice [3].
S obzirom na tehnologiju koja brzo napreduje, od pojave prvih automatiziranih perilica rublja, pa
do onih koje obaviještavaju svoje korisnike da su završili s pranjem, trebalo je proći nekoliko
desetljeća. Unatoč tome da je perilica rublja danas neizostavan dio svakog kućanstva, njezino
otkriće ne zauzima odgovarajuću poziciju u povijesti i njezin značaj se zanemaruje i ignorira, ali
taj izum je bio revolucionaran i omogućio udobnost i lakoću pranja rublja u današnje vrijeme [2].
