2
UVOD
Tema ovog seminarskog rada jeste ' Rasprostranjenost i obuhvatnost poštanske mreže
i raznovrsnost usluga' koji se zasniva na definisanju pojma poštanske mreže, njenim
karakteristikama, a prije svega rasprostranjenosti i obuhvatnosti prethodno navedene kao i
raznovrsnosti usluga koje se pružaju u oblasti poštanskog saobraćaja.
Poštanska mreža predstavlja specifičan integrisani tehničko-tehnološki sistem, kojeg
čine infrastrukturni objekti, oprema, postrojenja kao i transportna sredstva te linije prijema i
otpreme pošiljaka, što zajedno kao jedan cijelovit i funkcionalan sistem, omogućava
obavljanje poštanskih usluga u unutrašnjem i međunarodnom saobraćaju.
Polazna osnova u definisanju mreže svakako se nalazi u skupu mikrolokacija
određenog sadržaja koji su međusobno uvezani tako da čine cijelinu koja omogućava
obavljanje funkcije u zavisnosti o kakvoj se mreži radi: putevima, telekomunikacijskoj mreži,
željezničkoj ili drugim mrežama.
Posebno je značajan postupak definisanja saobraćajne mreže koja predstavlja
specifičan skup elemenata koji su međusobno povezani, tako da čine svrsishodnu cjelinu koja
omogućava obavljanje saobraćaja.
Poštansku mrežu sačinjavaju sve jedinice, objekti, oprema poštanske mreže i
transportna sredstva drugih i međusobna povezanost u jedinstveni tehničko-tehnološki sistem
i ekonomski sistem. Cjelovit sistem ovako prikazan ima za cilj prijenos pošiljaka i obavljanje
usluga pošte u užem i širem okružnju.
U nastavku ovog seminarskog rada, saznaćemo više o rasprostranjenosti i
obuhvatnosti poštanske mreže, kao i raznovrnosti usluga koje nam pruža poštanski saobraćaj,
te na koji način možemo da osiguramo sigurnost i zaštitu jedinica poštanske mreže.
4
Načela razvoja poštanske mreže pretpostavljaju da se detaljno reguliše izgradnja,
održavanje i eksploatacija, koja treba da obezbjedi optimalan unutrašnji i međunarodni
poštanski saobraćaj. To znači da se uz najmanje troškove zadovolje potrebe korisnika usluga.
U ovom razvojno-saobraćajnom procesu nužno je da bude ostvareno tehničko tehnološko
jedinstvo poštanske mreže u cilju obezbjeđenja funkcionalne sposobnosti. Pod jedinstvom
tehničko-tehnološke i funkcionalne sposobnosti podrazumijeva se i jedinstven način
obavljanja usluga prenosa pošiljaka koji može da omogući samo konfiguracija poštanskih
kapaciteta sa performansama kapaciteta složenog ststema.
Iz navedenog razloga potrebno je postaviti sljedeće zadatke za dugoročan razvoj
poštanske mreže:
-
razvijati poštansku mrežu uporedo sa razvojem drugih privrednih grana, te uklanjati
disproporciju u odnosu na stanje mreže u drugim zemljama,
-
usavršavati organizaciju rada u cjelovitom proizvodnom procesu,
-
izgrađivati i proširivati poštansku mrežu za svako naseljeno mjesto,
-
izgrađivati poštansku infrastrukturu (poštanske zgrade, prostor za korisnike i otpremu,
transportna sredstva),
-
primjenjivati naučnu organizaciju rada u procesu proizvodnje i usluživanja korisnika,
-
koristiti savremena tehnička dostignuća za otpremu i tehnološki proces obavljanja
usluga uz primjenu automatizacije i mehanizacije,
-
opremu i transportna sredstva tipizirati u cilju racionalne eksploatacije i smanjenja
troškova.
Razvoj poštanske mreže treba uskladiti sa međunarodnim trendom kvaliteta i odnosom broja
stanovnika na jednu poštu, na jedan kovčežić i broj usluga.
1
1
Arnautović Enes: Tehnologija i tehnika poštanskog saobraćaja, Fakultet za saobraćaj i komunikacije, Sarajevo,
2003.godine
5
Primjer nekih zemalja karakterističnih parametara mjerenja usluga:
ZEMLJA
Broj stanovnika/jednu poštu
Km
2
/jednu poštu
Francuska
3.534
33,10
Mađarska
3.076
28,56
BiH
16.864
21,65
Švicarska
2.119
12,21
Hrvatska
4.032
49,04
Slovenija
3.618
36,91
Kao složen i dinamičan, tehnološko i prostorno distribuiran, poštanski sistem sa ukupnim
saobraćajem koji obavlja, obilježen je slijedećim specifičnim osobinama i značenjem:
velik broj ulaznih i izlaznih veza u okruženju,
velik broj dislociranih jedinica,
kontinuirano funkcionisanje sistema,
saobraćajna povezanost sa drugim saobraćajnim sistemima,
različitost tehnoloških operacija,
povezanost u tehnološkom procesu,
međunarodna integrisanost i ovisnost u obavljanju tehnološkog procesa usluga.
1.2. Struktura poštanske mreže
Prema definisanju poštanske mreže vidimo da struktura poštanske mreže proizilazi iz
tehnološkog procesa obavljanja usluga tj. prijenosa poštanskih pošiljaka i informacija. U
strukturu, takođe ulazi i infrastruktura, oprema i koridori prijenosa.
Da bi se mogao obaviti cijelovit proces usluge nužno je postojanje i uprave, odnosno
menadžmenta.
7
organizacijski elementi sa kojima počinje i završava se poštanska usluga. Ovdje je
čitav sistem otvoren za korisnike koji mogu dobiti željenu uslugu, naravno, uz
unaprijed definisane uslove za svaku pojedinačnu uslugu. Sam proces izvršenja usluge
se ostvaruje u već poznatim fazama:
PRIJEM
=>
OTPREMA
=>
PRIJEVOZ
=>
PRISPJEĆE
=>
URUČENJE
1.3. Analiza strukture poštanske mreže
Poštanska mreža je specifičan integrisani tehničko-tehnološki sistem kojeg čine
infrastrukturni objekti, oprema uslužnih jedinica, postrojenja, transporna sredstva i linije
otpreme i prijema pošiljaka, a sve zajedno omogućava obavljanje poštanskih usluga u
unutrašnje i međunarodnom saobraćaju. Strukturu poštanskog sistema, sa aspekta tehnološkog
procesa, čine:
tehnološko-organizacione jedinice mreže,
poštanski transport,
tehnička sredstva i kapaciteti poštanske mreže.
Na slici 2. prikazane su osnovne komponenete poštanske mreže kao i njihova
povezanost. Prikazana struktura odnosi se na tehnološki sistem fizičkog prijenosa poštanskih
pošiljaka. Obavljanje drugih usluga kao platnog prometa i usluga za druge komunalne
organizacije, vrši se ugalvnom na istim uslužnim mjestima i sa postojećim resursima osoblja i
opreme ali često i uključivanjem posebnih sredstava opreme i tehnologije kao informatičkih,
telekomunikacijskih, financijskih i drugih uslova nužnih za obavljanje tih procesa.
