VLADA CRNE GORE
MINSTARSTVO ZA EVROPSKE INTEGRACIJE
PRIRUČNIK ZA PREVOĐENJE PRAVNIH I DRUGIH AKATA
u procesu evropskih integracija
Podgorica, jun 2009. godine
2
SADRŽAJ
I.
SPECIFIČNOSTI PREVODJENJA PRAVNIH AKATA
4
II.
PRAVNI SISTEM CRNE GORE
6
1. Izvori prava Crne Gore
6
2. Postupak donošenja zakona
12
3. Posebna uputstva – struktura pravnih akata
16
4. Obaveze Crne Gore shodno članu 72 SSP-a
25
III.
PRAVNI SISTEM EVROPSKE UNIJE
30
1. Izvori prava evropske unije
30
2. Postupak donošenja pravnih akata eu
34
IV.
POSEBNA UPUTSTVA ZA PREVOĐENJE AKATA EVROPSKE UNIJE
35
1. Naziv pravnog akta
35
2. Preambula
39
3. Naziv organa koji donosi akt
39
4. Uvodne izjave
40
5. Polazne osnove za donošenje akta
41
6. Donošenje
43
7. Tekst pravnog akta
43
8. Način izmjene pravnih akata
49
9. Pozivanje
52
10. Nabrajanje i definicije
55
11. Završne odredbe
57
12. Datiranje i potpisi
62
13. Upotreba skraćenica i skraćenih izraza
63
14. Valuta
63
15. Latinski izrazi u engleskom jeziku
64
V. TEHNIČKA I PRAVOPISNA PRAKTIČNA UPUTSTVA
65
VI.
OBRASCI AKATA EVROPSKE UNIJE
68
VII. OBRASCI PRAVNIH PROPISA CRNE GORE SA PREVODOM
125
VIII. ENGLISH STYLE GUIDE FOR MONTENEGRIN LEGISLATION
134
1. Spelling
134
2. Punctuation
141
3. Italics
146
4. Numbers
146
5. Abbreviations, acronyms and symbols
150
6. Foreign imports
154
7. Personal names and titles
155
8. Gender neutral language
155
9. Geographical names
156
10. Scientific names
159
11. Lists and tables
161
12. Footnotes and endnotes
161
13. Diagrams
161
14. Verbs
162
4
I. SPECIFIČNOSTI PREVOĐENJA PRAVNIH PROPISA
Ovaj priručnik namijenjen je prevodiocima i drugim stručnim licima koja se bave prevođenjem
pravnih propisa s crnogorskog na engleski jezik i obratno. Budući da prevodioci i druga stručna
lica, uglavnom nijesu i pravnici, neophodno je istaći osnovne specifičnosti, po osnovu kojih se
pravni propisi razlikuju od drugih tekstova.
Kako se proces evropskih integracija odvija u dva smjera, nije značajno samo prevesti pravnu
tekovinu Evropske unije na crnogorski jezik radi njenog kasnijeg prenošenja u domaće
zakonodavstvo, već je izuzetno značajno i prevesti propise Crne Gore na jedan od službenih jezika
Evropske unije, najčešće – engleski. U slučaju prevođenja naših propisa na engleski jezik, prevodi
neće imati pravno dejstvo za građane Evropske unije, već će služiti kao izvor informacija o
crnogorskom pravnom sistemu.
To ne znači, naravno, da ne treba posvetiti najveću moguću pažnju preciznosti prevoda. I u ovom
slučaju, kao i u procesu prevođenja
acquis communaitaire
na crnogorski jezik, radi se o pravnim
tekstovima koji podliježu značajnim ograničenjima zbog specifične terminologije i često
komplikovanih struktura i koncepata. Da bi prevodioci mogli na pravi način da se izbore sa tim,
neophodno je da poznaju,ne samo jezik već i osnove pravnog sistema Crne Gore, vrste pravnih
akata, funkciju nekih njihovih djelova, te da savladaju pravnu terminologiju na crnogorskom i
engleskom jeziku. Ovaj priručnik nastao je u pokušaju da im se u tome pomogne.
Prevodioci imaju obavezu da naprave „vjeran“ prevod, ali ne prenoseći svaku riječ izvornog teksta i
preslikavajući njegovu sintaksu, tj. stvarajući prevod koji će biti u potpunosti orijentisan ka jeziku
izvoru. Fokus je, kako je i ranije bilo riječi, na jeziku cilju i crnogorske propise treba na engleski
prevoditi „u duhu“ engleskog jezika. Pri tome je od suštinskog značaja upravo obezbijediti da su
prevodi dovoljno transparentni da omogućavaju uvid u specifičnosti crnogorskog sistema, a da su
pri tome razumljivi i pitki čitaocima i da ne odaju utisak bukvalnog prevoda.
Možemo reći da je transparentnost od suštinskog značaja pri izboru terminologije. Treba svakako
izbjegavati engleske pravne nazive tehničke prirode da se ne bi čitaoci prevoda dovodili u zabludu
da kod nas postoje apsolutno isti instituti kao u anglosaksonskom pravu. Na primjer, crnogorski
Osnovni sud nikada ne treba prevoditi engleskim terminom Magistrates Court, iako se može reći
da se u hijerarhiji sudova ova dva suda nalaze na istom nivou. To bi bilo pogrešno najprije u
samom značenju, jer se ova dva suda suštinski razlikuju, a s druge strane moglo bi dovesti čitaoce
prevoda do uvjerenja da je naš sistem identičan anglosaksonskom. Zato je bolje odlučiti se za
ekvivalent Basic Court, iako takav termin u engleskom jeziku ne postoji, jer on odslikava
osobenosti crnogorskog sistema.
S druge strane, premda je neophodno koristiti obrasce za formu pravnih akata koji su ponuđeni u
ovom priručniku na nivou sintakse, iako nije preporučljivo rečenice dijeliti u više ili kraće rečenice
spajati, pravim odabirom sintaksičkih obrazaca može se omogućiti da prevod bude pitak i blizak
jeziku cilju.
Neophodno je, zatim, da prevodilac u potpunosti razumije normu napisanu na jeziku izvoru, ali i da
ne bude opterećen njenom formom, već da njeno značenje prenese na jezik cilj u formi koja se u
jeziku cilju koristi. To zahtijeva poznavanje osnova nomotehnike kako u sistemu jezika izvora tako i
u sistemu jezika cilja. Od velike pomoći u razumijevanju i pronalaženju rješenja u ovoj oblasti je
upravo poglavlje ovog priručnika koje govori o pravnim normama, njihovoj prirodi i načinu na koji
se one najbolje prevode na engleski jezik. Na primjer za odredbe koje se na crnogorskom jeziku
5
pišu u prezentu a izražavaju imperativ, u engleskom treba koristiti glagol shall koji u tom slučaju
izražava upravo imperativ.
Prevodilac je dužan prevoditi i nikako ne smije tumačiti tekst. Zato, ako u tekstu naiđe na
nejasnoće ili dvosmislenosti, obaveza mu je da traži službeno tumačenje, a ako takvo tumačenje
ne pomogne, nejasnoću tj. dvosmislenost treba sačuvati u prevodu.
Ukoliko se u tekstu nalazi izvorni navod iz nekog drugog već prevedenog pravnog akta, prevodilac
treba da iskoristiti već postojeći prevod. Stvaranje baze već prevedenih pravnih akata u tome će
mu biti od velike pomoći.
II. PRAVNI SISTEM CRNE GORE
Crnogorski pravni sistem primjer je nacionalnog pravnog sistema koji ima dugu tradiciju razvoja i
usaglašavanja sa najboljim međunarodnim principima i standardima, pa otud i evropskim.
Uporedno (komparativno) pravo je još znatno ranije prepoznato kao izvorni metod za uvođenje
evropskih standarda, a kao primjer posljednjih godina razvoja korišćeni su zakonski tekstovi starijih
država članica, ali i zemalja iz regiona koje su brže napredovale ka tom putu. Samo usklađivanje
pravnog sistema sa pravom EU sveobuhvatan je i važan zadatak svih zemalja koje streme
članstvu u Uniji.
Za Crnu Goru, osnovu usklađivanja zakonodavstva sadrži sam tekst Sporazuma o stabilizaciji i
pridruživanju, kroz jasno postavljenu obavezu postepenog usaglašavanja sa pravom Zajednice,
dajući prioritet određenim oblastima unutar SSP. Bitno je istaći da usklađivanje zakonodavstva ne
podrazumijeva puko prenošenje odgovarajućih normi komunitarnog prava u nacionalni pravni
sistem, već i njegovu naknadnu primjenu i efikasno sprovođenje, odnosno primjenu zakona i dugih
propisa u praksi.
Ispravan pristup može obezbijediti pozitivne rezultate, naročito na dugoročnom planu, kod ocjene
nivoa usklađenosti prava Crne Gore sa pravom Evropske unije. U tom smislu, a za potrebe što
kvalitetnijeg prevođenja domaćih propisa, kojim putem će se evropskom partneru na
najtransparentniji način pokazati uspješnost preuzimanja evropskih normi u nacionalno
zakonodavstvo, daje se prikaz i pojednostavljeno značenje najkarakterističnijih pravnih akata koji
se srijeću u crnogorskom pravnom sistemu.
1. IZVORI PRAVA CRNE GORE
1.1 MEĐUNARODNI AKTI
Međunarodni pravni akti sastavni su dio crnogorskog pravnog sistema. Naime, brojni međunarodni
ugovori i konvencije kojima je Crna Gora pristupila ili ih preuzela još iz vremena SFRJ, SRJ i
naposljetku SCG, imaju udio u uređivanju odnosa, na unutrašnjem i međunarodnom planu.
U članu 9 Ustava Crne Gore (S. list CG, br. 01/07) jasno je utvrđen primat medjunarodnog prava
nad domaćim zakonodavstvom čime je potvrđena evropska perspektiva crnogorskog društva:
„Potvrđeni i objavljeni međunarodni ugovori i opšteprihvaćena pravila međunarodnog prava
sastavni su dio unutrašnjeg pravnog poretka, imaju primat nad domaćim zakonodavstvom i
neposredno se primjenjuju kada odnose uređuju drukčije od unutrašnjeg zakonodavstva.”
Vrste međunarodnih pravnih akata su
:
7
Povelja (Charter)
Povelja označava posebno formalan i službeni akt kojim se, na primjer, ustanovljava
međunarodna organizacija - Povelja Ujedinjenih nacija.
Protokol (Protocol)
Protokoli su manje formalni akti od ugovora, sporazuma ili konvencija. Kada se međunarodna
konferencija završi sporazumom o glavnim pitanjima, protokol često sadrži razne odluke koje
nijesu unijete u glavni instrument. U tom slučaju protokol predstavlja diplomatski instrument u
kome se registruje sporazum po izvjesnim tačkama određenog pitanja, ali nema naziv ugovora ili
konvencije.
Dodatno, ovaj pojam pokriva niz međunarodnih akata kao što su akti koji uređuju tumačenje
određenih odredaba koje su uređene ugovorom, koji sadrže formalne odredbe koje nijesu
ugrađene u sam ugovor, ali i akti koji rješavaju tehnička ili pitanja sprovođenja odredaba samog
ugovora. S obzirom da je sastavni dio ugovora potvrđivanje prethodnog uključuje i potvrđivanje
samog protokola.
Deklaracija (Declaration)
Deklaracija je izjava kojom se u načelu na jasan, javan i nedvosmislen način nešto daje do znanja.
Deklaracijom se može dati saopštenje jedne države kojom ona daje objašnjenja ili opravdanja za
određene akcije iz prošlosti ili namjere za svoje buduće akcije. Isto tako, deklaracija je uobičajen
naziv za kolektivni akt tijela UN koji nema obavezujuću snagu. Konačno, njeno značenje može biti i
naziv ugovornih odredaba na osnovu kojih se stranke obavezuju da će se u budućnosti držati
izvjesnih pravila ponašanja, npr. Pariska deklaracija iz 1896.
Memorandum o razumijevanju (Memorandum of Understanding)
Memorandum o razumijevanju predstavlja pismenu izjavu o usmeno postignutom međunarodnom
sporazumu, odnosno ispravu o tačnom tekstu postignutog usmenog sporazuma. Često se
upotrebljava za utvrđivanje operativnih pravila na osnovu okvirnog međunarodnog
sporazuma, ali i za uređenje tehničkih ili usko stručnih pitanja.
Razmjena pisama/nota (Exchange of Letters/Notes)
U najvećem broju slučajeva nota ima karakter jednostranog saopštenja. Međutim, sve češća je
praksa da se sklapanje međunarodnih ugovora vrši putem razmjene nota, jer je to najbrži i
najpraktičniji put međunarodnog ugovaranja koji ima isto međunarodno dejstvo kao bilo koji drugi
ugovor. Obično država koja prihvata notu ponavlja tekst note države koja je uputila notu, kako bi
na taj način potvrdila svoj pristanak.
1.2. PRAVNI AKTI SKUPŠTINE CRNE GORE
U sistemu uređenja vlasti u Crnoj Gori, Skupština je nosilac zakonodavne vlasti. Otuda su značaj,
broj i vrsta akata Skupštine Crne Gore veliki, a najvažniji su: Ustav, zakoni, Poslovnik Skupštine,
pravilnik, odluka, deklaracije, rezolucije, preporuke, zaključci, autentična tumačenja zakona i
priznanja.
CRNOGORSKI
ENGLESKI
Ustav
Constitution
Zakon
Law
Zakon o izmjenama i dopunama zakona
Law on Amendments to the Law/ Law
Amending the Law
Zakon o budžetu
Budget Law
8
Poslovnik
Rules of Procedure
Odluka
Decision
Deklaracija
Declaration
Rezolucija
Resolution
Preporuka
Recommendation
Zaključak
Conclusion
Autentično tumačenje (akta koje donosi)
Authentic Interpretation
Ustav (Constitution)
Ustav je najviši pravni akt kojim se utvrđuje pravno uređenje države Crne Gore. U skladu sa
odredbama Ustava Crne Gore, zakon mora biti saglasan sa Ustavom i potvrđenim međunarodnim
ugovorima, a drugi propis mora biti saglasan sa Ustavom i zakonom.
Zakon (Law)
Zakon je akt s najvišom pravnom snagom nakon Ustava. U skladu sa odredbama Ustava Crne
Gore, zakon mora biti saglasan sa Ustavom i potvrđenim međunarodnim ugovorima, a drugi propis
mora biti saglasan sa Ustavom i zakonom.
Zakon i drugi propis objavljuje se u Službenom listu Crne Gore, prije stupanja na snagu, a stupa na
snagu najranije osmog dana od dana objavljivanja. Izuzetno, kada za to postoje razlozi utvrđeni u
postupku donošenja (javni interes), zakon i drugi propis može stupiti na snagu najranije danom
objavljivanja.
Pravo predlaganja zakona Skupštini imaju Vlada i poslanik, kao i najmanje šest hiljada birača,
preko poslanika koga ovlaste.
Zakon o izmjenama i dopunama zakona (Law on Amendments to the Law.../ Law Amending
the Law)
Zakon o izmjenama i dopunama je zakonski akt čijim se odredbama mijenjaju i dopunjavaju
odredbe nekog postojećeg zakona. U smislu prethodnog, kao što je i dato u praktičnim primjerima
akata Skupštine, ovakvi zakonski akti mogu se usvojiti i samo u obliku zakona o izmjenama
zakona ili zakona o dopunama zakona.
Prethodno navedeno za zakon važi i za zakone o izmjenama i dopunama ili navedene varijaciije.
Zakon o budžetu (Budget Law)
Državni budžet je akt kojim se procjenjuju primici i izdaci države za jednu godinu, u skladu sa
zakonom koji donosi Skupština (Zakon o budžetu Crne Gore).
Budžet se donosi za fiskalnu godinu, važi u godini za koju je donesen i njime se detaljno, u
odgovarajućim iznosima, utvrđuju primici budžeta po izvorima i vrstama, kao i izdaci po osnovnim
namjenama.
Poslovnik (Rules of Procedures)
Poslovnik je akt kojim se uređuju organizacija, način rada i odlučivanja Skupštine Crne Gore.
Preciznije, njime se uređuju prava i dužnosti poslanika, postupci u Skupštini, odnos Skupštine i
drugih državnih organa, saradnja Skupštine sa parlamentima drugih država, kao i sva druga
pitanja koja su od značaja za rad i ostvarivanje funkcija Skupštine.
Odluka
Odluka se donosi kao akt uređivanja unutrašnje organizacije i načina rada Skupštine Crne Gore.
Odlukom se odlučuje o izboru, odnosno imenovanju, razrješenju i opozivu, o imenovanju lica u
10
Procedura usvajanja zakona podrazumijeva više aktivnosti institucija sistema, počev od obrađivača
zakona (ministarstvo, poslanik ili 6000 građana posredstvom ovlašćenog poslanika),
međuresorske konsultacije, pribavljanje odgovarajućih mišljenja od nadležnih organa, razmatranja
na nadležnim sjednicama Komisija Vlade, do konačnog teksta
predloga zakona
(proposal for a
law), koji razmatra i utvrđuje Vlada. U nastavku,
utvrđen predlog zakona
dalje se upućuje u
skupštinsku proceduru, koja podrazumijeva prvo, drugo i treće čitanje, razmatranje na nadležnim
odborima i konačno usvajanje od strane Skuštine Crne Gore.
4
Uredba (Decree)
Uredba je pravni akt Vlade i u hijerarhiji pravnih propisa predstavlja najviši podzakonski akt nakon
zakona. Uredbe se objavljuju u Službenom listu Crne Gore i stupaju na snagu najranije osmog
dana od dana objavljivanja. Izuzetno, kada za to postoje razlozi utvrđeni u postupku donošenja,
uredba može stupiti na snagu najranije danom objavljivanja.
Treba istaći da, u skladu sa Ustavom, Vlada može - za vrijeme ratnog ili vanrednog stanja, ako
Skupština nije u mogućnosti da se sastane - donositi uredbe sa zakonskom snagom, i dužna je da
ih podnese Skupštini na potvrđivanje čim ona bude u mogućnosti da se sastane.
Poslovnik (Rules of Procedure)
Poslovnik je akt Vlade kojim se bliže uređuju organizacija, način rada i odlučivanja Vlade Crne
Gore, način rada njenih komisija i druga pitanja od značaja za njen rad.
Odluka (Decision)
Odluka je akt Vlade kojim se uređuju pojedina pitanja iz nadležnosti Vlade, daje saglasnost,
određuju mjere ili potvrđuju akti drugih tijela ili pravnih lica. Odlukom se, na primjer, mogu
urediti i određena pitanja koja se odnose na način rada Vlade, koja nijesu uređena Poslovnikom.
Odluke koje donosi Vlada potpisuje predsjednik, odnosno potpredsjednik Vlade.
Rješenje (Decision)
5
Rješenje je akt koji Vlada donosi kada rješava pitanja iz svoje nadležnosti u skladu sa zakonom.
Na primjer, Vlada donosi rješenja u upravnom postupku iz svoje nadležnosti, kao i u oblasti
administrativnih pitanja kojima odlučuje o imenovanjima i razrješenjima, postavljenjima,
obrazovanju i sastavu raznih radnih tijela, drugim pojedinačnim stvarima i sl.
Zaključak (Conclusion)
Zaključak je akt Vlade kojim se uređuju pojedina pitanja iz njene nadležnosti. Zaključkom se
mogu utvrditi poslovi stalnih radnih tijela Vlade (komisija), utvrditi smjernice za pripremu programa
rada Vlade ili utvrditi određene pozicije o sprovođenju određene politike Vlade. Zaključak koji
donosi Vlada potpisuje predsjednik, odnosno potpredsjednik Vlade.
1.4. AKTI MINISTARSTAVA
Ministarstva donose pravilnike, naredbe i uputstva. Zajednička karakteristika tih akata je da se
njima ne mogu ustanovljavati prava i obaveze za fizička i pravna lica. Kao i ostali pravni akti, tako
se i pravilnici, naredbe i uputstva objavljuju u Službenom listu Crne Gore i stupaju na snagu
najranije osmog dana od dana objavljivanja. Izuzetno, kada za to postoje razlozi utvrđeni u
postupku donošenja, pravilnici, naredbe i uputstva mogu stupiti na snagu najranije danom
objavljivanja.
4
Detaljan šematski prikaz procedure dat je u tabeli 1, str 12.
5
! ali
Rjesenje suda = Ruling (sometimes Order).
11
CRNOGORSKI
ENGLESKI
Pravilnik
Rulebook
Naredba
Order
Uputstvo
Instructions
Pravilnik (Rulebook)
Pravilnik je akt kojim se detaljnije razrađuju pojedine odredbe zakona i drugih propisa. Ministarstva
donose pravilnike kad su na osnovu zakona za to ovlašćena i uvijek u granicama ovlašćenja
sadržanih u tom zakonu.
Pravilnikom se ne mogu ustanovljavati prava i obaveze za fizička i pravna lica.
Naredba (Order)
Naredba je akt ministarstva kojim se naređuje ili zabranjuje postupanje u određenoj situaciji koja
ima opšti značaj.
Uputstvo (Instructions)
Uputstvom se propisuje način rada i vršenja poslova organa uprave, lokalne samouprave i drugih
pravnih lica u vršenju prenijetih, odnosno povjerenih poslova.
1.5. NEKI AKTI SUDSKE VLASTI
CRNOGORSKI
ENGLESKI
Presuda
Judgment
Rješenje
Ruling (ponekad Order)
Zaključak
Conclusion
Presuda
je pojedinačni akt suda.
Rješenje
je pojedinačni akt suda i upravnih organa.
Zaključak
je pojedinačni akt suda.
2.POSTUPAK DONOŠENJA ZAKONA
Sam postupak donošenja zakona (priprema, predlaganje, usvajanje i objavljivanje) u Crnoj Gori
uređen je odredbama više pravnih akata, od onih sa najvišom pravnom snagom (Ustav Crne
Gore), preko onih koji bliže uređuju organizaciju, način rada i odlučivanja Vlade Crne Gore,
odnosno Skupštine Crne Gore (odgovarajući poslovnici), do onih koji bliže uređuju način
objavljivanja zakona (Zakon o objavljivanju propisa i drugih akata).
Zvanični predlagači zakona su Vlada CG, poslanik Skuštine CG ili najmanje 6.000 birača koji ovo
pravo ostvaruju preko poslanika koga ovlaste. Budući da je u najvećem broju slučajeva Vlada CG
predlagač zakona, slijedi kratak presjek i šematski prikaz postupka donošenja zakona.
Rad na zakonu počinje donošenjem godišnjeg programa rada Vlade, kojim se utvrđuju osnovni
zadaci, nosioci tih zadataka, rokovi i način njihovog izvršavanja, a samim tim preciznije uređuje i
zakonodavni dio programa rada Vlade
6
.
6
Program obuhvata obaveze zasnovane na NPI kao strateškom dokumentu za proces evropskih integracija, godišnjim
izvještajima Evropske komisije o napretku Crne Gore, drugim strateškim dokumentima i usvojenim zakonima, članstvu u
međunarodnim organizacijama, ratifikovanim konvencijama i sl.
13
PROGRAM RADA VLADE / NPI
Sekretarijat za zakonodavstvo
–
o uskla
đ
enosti predloga zakona
sa Ustavom i pravnim sistemom CG
Ministarstvo za evropske
integracije
o uskla
đ
enosti predloga zakona
sa odgovaraju
ć
im propisima EU
Ministarstvo pravde
–
za zakone kojima se ure
đ
uje
postupak pred sudovima, sankcije
poseban
upravni i prekršajni
postupak
MUP i JU –
za zakone kojima se ure
đ
uje
postupak
pred državnim organima,
sistem
državnih organa i lokalne
samouprave
Ministarstvo finansija
–
o procjeni fiskalnog uticaja koji
sprovo
đ
enje predloga zakona ima
na Budžet
Ministarstvo (obra
đ
iva
č
)
priprema predlog zakona
Ministarstvo
pribavlja mišljenje na predlog zakona
Nadležna komisija
predlaže Vladi
usvajanje predloga
Obra
đ
iva
č
podnosi predlog
Generalnom sekretarijatu Vlade CG
Vlada utvr
đ
uje predlog zakona
Vlada podnosi Skupštini
predlog zakona
Predlog zakona se razmatra u
na
č
elu (drugo
č
itanje) i u
pojedinostima (tre
ć
e
č
itanje)
Skupština usvaja zakon
Predlog zakona i
amandmani se razmatraju
na odborima (prvo
č
itanje)
Predsjednik CG proglašava zakon
Zakon se objavljuje u Sl.
list CG
JAVNA RASPRAVA
NACRT ZAKONA
/prethodni postupak za
sistemske zakone/
Poslanik ili 6000 bira
č
a
preko poslanika
(predlaga
č
i zakona)
14
Tabela 1 – postupak donošenja zakona
GOVERNMENT AGENDA / NPI
Secretariat for Legislation
–
on compliance of the proposed law
with the Constitution and legal system
of Montenegro
Ministry of European
Integration
on compliance of the proposed law
with relevant EU law
Ministry of Justice
–
For laws regulating procedure before
the courts, sanctions, and
administrative and misdemeanor
procedures
Ministry of Interior and
Public Administration –
For laws regulating procedure before
state bodies, system of state
bodies and local self-government
Ministry of Finance
–
On assessment of fiscal impact
that implementation of the law has
on the Budget
Ministry (drafting authority)
prepares proposal for a law
Ministry
requests opinion on proposal for a law
Competent Commission
proposes to the
Governemnt to adopt
proposal for a law
Drafting authority submits proposal for
a law to the Secretariat General of the
Government of Montenegro
The Government adopts proposal
for a law
The Government submits the
Parliament proposal for a law
Proposal for a law is discussed in
general (second reading) and in
detail (third reading)
The Parliament adopts a Law
Proposal for a law and
amendments are discussed
within Committeess (first
reading)
The President of Montenegro
promulgates the Law
Publication in the Official
Gazette of Montenegro
FOR SYSTEMIC LAWS
PUBLIC CONSULTATIONS
ON DRAFT LAW
MP or 6000 voters through
an MP (proposers of a law)
16
Grupisanje i podjela odredaba zakona
Dio (Part)
Glava (Title)
Odјeljak (Subtitle)
Odsjek (Section)
Poglavlje (Chapter)
Naziv člana (Heading of Article...)
Član - Article
Stav - Paragraph
Tačka ili alineja - Item or indent
Prilog
7
- Annex
Dodatak ili aneks – Schedule or Appendix
Dio u odredbama prava EU – podstav (subparagraph)
Prije nego što se osvrnemo na primjere koji su dati niže, u kojima su dati tekstovi izabranih propisa
koji sadrže pojedine grupacije i djelove odredaba zakona, ukazali bismo na
jednu specifičnost
EU prava, koja odstupa od djelova odredaba svojstvenih crnogorskom pravnom sistemu
.
Naime, za razliku od crnogorskih odredaba gdje članovi sadrže stavove, a stavovi mogu sadržati
tačke, odnosno alineje, kod sekundarnih izvora prava EU ustaljena je praksa podjele stava
(odgovarajućeg člana) i na podstav. Iako će preuzimanje takvog dijela norme EU (podstava) u
domaći pravni sistem vjerovatno rezultirati propisivanjem jednog stava u crnogorskom propisu,
smatramo korisnim da sugerišemo prevođenje ipak kao u originalu evropskog propisa, dakle:
podstav.
Dodatno, radi jasnijeg razumijevanja navedene problematike, dajemo i prikaz diskutovanog slučaja
evropskog podstava, na primjeru Direktive o opštoj bezbjednosti proizvoda.
7
Prilog se najčešće javlja kod pravilnika, kao akta ministarstva, u kom smislu određenu normu prati adekvatni program,
obrazac ili sl. koji se daje u
prilogu
predmetnog pravilnika i čini njegov sastavni dio (v. Primjer 3).
17
DIREKTIVA O OPŠTOJ BEZBJEDNOSTI PROIZVODA
Poglavlje1
Cilj – Područje primjene –Značenje izraza
Član 1
1. Svrha ove direktive je da osigura da su prozvodi koji se plasiraju na tržište
bezbjedni.
2. Ova direktiva primjenjuje se na sve proizvode definisane članom 2 tačka a.
Svaka odredba ove direktive primjenjuje se ukoliko ne postoje određene odredbe
sa istim ciljem u pravilima Zajednice koja regulišu bezbjednost predmetnih
proizvoda.
Kada su proizvodi predmet posebnih uslova, vezanih za bezbjednost proizvoda,
koji su nametnuti propisima Zajednice, ova direktiva se primjenjuje samo na one
aspekte i rizike ili kategorije rizika koji
nijesu obuhvaćeni ovim uslovima. To znači
da se:
(a)
član 2 tač. b i c i čl. 3 i 4 ne primjenjuju na one proizvode čiji su rizici ili
kategorije rizika uređeni posebnim propisom.
(b)
čl. 5 do 18 primjenjuju, osim u slučaju posebnih odredaba koje uređuju
aspekte obuhvaćene pomenutim članovima sa istim ciljem.
stav 1/
paragraph 1
stav 2/
paragraph 2
stav 2 podstav 1/
the first
subparagraph of
paragraph 2
19
Primjer 2
ZAKON O JAVNIM NABAVKAMA
I. OSNOVNE ODREDBE
Predmet Zakona
Član 1
...............................................................................................................................
..............................
III. POSTUPAK ZA DODJELU UGOVORA O JAVNIM NABAVKAMA
1. Vrste postupaka
Član 18
Postupci za javnu nabavku robe, usluga ili izvođenje radova su:
1) otvoreni postupak javne nabavke;
2) ograničeni postupak javne nabavke;
3) pregovarački postupak javne nabavke;
4) zaključivanje okvirnog sporazuma;
5) neposredno prikupljanje ponuda (šoping metoda);
6) neposredni sporazum.
Naručilac za dodjelu javne nabavke, po pravilu, bira otvoreni ili
ograničeni postupak.
Član 24
Naručilac može, izuzetno, ugovor o javnoj nabavci dodijeliti putem
pregovaračkog postupka, uz prethodno objavljivanje poziva za javno
nadmetanje, u slučaju:
1) .......;
2) ........;
3) kada se radi o uslugama iz tačke 6
Aneksa I
i intelektualnih usluga,
poput usluga koje uključuju projektovanje, ako ....................................;
...............................................................................................................................
..............................
2. Početak postupka
Plan javne nabavke i obezbjeđivanje sredstava za javnu nabavku
Član 27
Naručilac može da započne postupak javne nabavke samo:
- ako je javna nabavka, u slučajevima predviđenim ovim zakonom,
utvrđena u planu javnih nabavki naručioca;
...............................................................................................................................
..............................
ANEKS I:
Usluge
1. usluge servisiranja i popravke;
2. usluge kopnenog saobraćaja.....
Aneks - Annex
Poglavlje - Chapter
Alineja - indent
Tačka – item
Stav - paragraph
20
3.2. VRSTE PRAVNIH NORMI
Neophodnost ostvarenja različitih ciljeva i vrijednosti u društvu pravnom regulativom uslovila je
nastanak raznovrsnih pravnih normi. Te norme se razvrstavaju u određene tipove pravnih normi
prema subjektima koji ih stvaraju (državne norme, norme drugih organizacija i norme građana);
prema vrstama državnih djelatnosti (legislativa, egzekutiva i sudstvo - zakonodavne norme, norme
izvršne i upravne vlasti, sudske norme); prema vrstama društvenih odnosa koje uređuju (ustavne,
finansijske, trgovinske, građanske, krivične, upravne i druge norme); prema tome da li su stvorene
u bližoj ili daljoj vezi s konkretnom situacijom na koju se odnose (uslovne i bezuslovne pravne
norme); da li se odnose na neodređeni broj slučajeva ili na konkretan slučaj (opšte i pojedinačne
norme); prema obliku jezičkog formulisanja norme (naređujuće, zabranjujuće, ovlašćujuće i
dopuštajuće) i prema stepenu određenosti norme, odnosno obimu slobode koju ostavljaju
adresatima čije ponašanje uređuju (norme s neodređenim pojmovima, kategoričke i disjunktivne
norme, prinudne i dispozitivne norme). Za
pravnu teoriju
, poseban značaj ima podjela pravnih
normi na uslovne i bezuslovne, opšte i pojedinačne, kategorične i disjunktivne, prinudne i
dispozitivne.
3.2.1. USLOVNE I BEZUSLOVNE NORME
Djelotvornost prava pretpostavlja da se pravne norme donose unaprijed i prije nego što je nastala
konkretna situacija na koju se odnose. Tvorac pravne norme predviđa da će takva situacija nastati
ili da može nastati i unaprijed je uređuje zbog njene važnosti. Ta vrsta pravnih normi naziva se
uslovnim pravnim normama. Unaprijed donijeta pravna norma ne može se primijeniti ako ne
nastupi situacija koja je predviđena u njoj. Nastupanje takve situacije uslov je za primjenu date
norme.
Kada nastane određena konkretna situacija, kada se činjenice na koje se norma odnosi već nalaze
pred stvaraocem norme, taj stvaralac donosi bezuslovnu normu za tu konkretnu situaciju.
3.2.2. OPŠTE I POJEDINAČNE NORME
Opšte pravne norme odnose se na neodređeni broj slučajeva, odnosno lica koja se nalaze u istoj
situaciji ili mogu doći u istu situaciju predviđenu normom.
Pojedinačne norme odnose se samo na jedan, tačno određeni slučaj. Tim slučajem može biti
obuhvaćeno jedno ili više lica. Presudno za pojedinačnu normu nije koliko je lica obuhvaćeno tom
normom, već da se odnosi na jedan određeni slučaj. Obično se opšte norme smatraju uslovnim
normama, a pojedinačne bezuslovnim.
U opšte pravne norme spadaju i
pravna načela
(pravni principi). To su osnovna i najapstraktnija
pravila određenog pravnog poretka, najviše opšte pravne norme koje izražavaju vrijednosti na
kojima je taj pravni poredak utemeljen i čijem ostvarenju teži u realnim društvenim odnosima. Ta
pravna načela utvrđuju se, po pravilu, u najvišim pravnim aktima (posebno u ustavu). Poseban
značaj imaju načela pravne sigurnosti, pravednosti, zakonitosti, narodne i nacionalne suverenosti,
nezavisnosti sudova, autonomije volje i druga pravna načela.
Norme se različito jezički formulišu i prema oblicima tih formulacija (upotrijebljenih jezičkih iskaza),
dijele se na naređujuće, zabranjujuće, ovlašćujuće i dopuštajuće pravne norme.
Naređujuće (preceptivne) norme
obavezuju adresate na određeno činjenje ili nečinjenje. Ova
vrsta normi javlja se najčešće u upravnom pravu. U našem jeziku se ove norme (commands)
izražavaju prezentom, a u engleskom se koristi riječ shall koja na području prava izražava pravni
imperativ. Shall se koristi samo u dispoziciji, ali ne i u hipotezi. U novije vrijeme, u EU se pokušava
jezik prava učiniti razumljivijim običnom čovjeku pa se predlaže da se umjesto shall koristi must, ali
predlog nije šire prihvaćen.
22
Za pravovaljanost ovog sporazuma nije
potrebno da bude zaključen u obliku u
kojem je sklopljen posao iz kojeg je
obaveza nastala.
In order to be valid, this agreement need not be
concluded in the same form as the transaction from
which the obligation arose.
Ovlašćujuće (permisivne) norme
ne sadrže ni naredbu ni zabranu, nego daju ovlašćenje licu ili
grupi lica da stvaraju pravne norme ili druge pravne akte (zaključenje ugovora), odnosno da
preduzimaju radnje izvršenja. Ako ovlašćena lica ne pristupe upotrebi ovlašćenja koja su im
priznata, neće zbog toga trpjeti nikakvu pravnu sankciju. Odredbe o nadležnostima organa
svojevrstan su primjer ovlašćujućih normi.
Ponekad je teško razlikovati dopuštenje od ovlašćenja, ali to ne stvara problem za prevodioca jer,
iako je njihova funkcija različita, u engleskom se pretežno upotrebljava may za izricanje i
dopuštenja i ovlašćenja. Dopuštenje se iskazuje sa „može se”, „smije se” ili „dopušteno je”. U
odredbama o postupku „dopušteno je” znači it is admissible, dok se izrazi “it is permitted” i “it is
allowed” ne koriste u pravnim propisima u engleskom jeziku. Ovlašćenje se u propisima izražava
sa „ovlašćen je” ili „može se”. Za izricanje ovlašćenja u engleskom jeziku se, osim “may”,
upotrebljava “is authorised to”, “is empowered to”, “has the power to”. Ako je ovlašćenje
obavezujuće, odnosno ako traži neku određenu radnju, prevodilac treba da upotrijebi “shall”.
Dopuštenje
Ugovor, kao i drugi pravni posao, može se
zaključiti, odnosno izvršiti i preko zastupnika.
Contracts and other transactions may also be
concluded or performed through an agent.
Protiv drugostepene presude o utvrđivanju ili
osporavanju materinstva ili očinstva revizija
je dopuštena.
Appeal is admissible against the judgment of a
court of second instance establishing or contesting
maternity or paternity.
Ko ima pravo na zaštitu posjeda, smije svoj
posjed zaštititi…
Persons having the right of possession may protect
their possession…..
Ovlašćenje
Vlada može ... raspustiti Skupštinu (član 92
Ustava CG).
The Government is empowered to dissolve the
Parliament.
Zastupnik je ovlašćen da, radi očuvanja prava
svog nalogodavca, daje potrebne izjave
njegovom suugovaraču.
In the interest of safeguarding the rights of the
principal, agents are authorised to make necessary
statements to the other party.
Osnovna prava i slobode
koje su zajemčene Ustavom Crne Gore iskazuju se u obliku naredbi
koje obavezuju državu da obezbijedi zaštitu tih prava i sloboda, npr.: ''Crna Gora jemči i štiti prava i
slobode; prava i slobode su nepovrjedive; svako je obavezan da poštuje prava i slobode drugih'' –
član 6 Ustava CG; ''Država jemči ravnopravnost žene i muškarca i razvija politiku jednakih
mogućnosti'' – član 18 Ustava CG.
Najčešće se ova prava određuju putem indikativnog iskaza „imati pravo”, odnosno “has the
right to”: „Svako ljudsko biće ima pravo na život” - „Every human being has the right to life.” U
drugim pravnim propisima najčešći oblik za određivanje nekih prava je takođe „imati pravo”,
dok se u engleskom upotrebljava “has the right to”, “is entitled to”, ili čak “may”.
23
Povjerilac ima pravo na zatezne kamate, bez
obzira na to je li pretrpio kakvu štetu zbog
dužnikovog... zakašnjenja.
The creditor is entitled to interest on arrears
regardless of whether any damage was suffered due
to the delay.
Protiv rješenja vijeća privatni tužilac ima pravo
žalbe.
A private plaintiff may appeal the decision of the
court chamber. / A private plaintiff has the right to
appeal the decision of the court chamber.
Dopuštajuće norme niti naređuju niti zabranjuju određeno ponašanje, a ne daju ni ovlašćenje za
stvaranje normi, već dozvoljavaju (dopuštaju) određeno ljudsko ponašanje (u članu 46 stav 1
Ustava Crne Gore propisuje se: „Svakome se jemči pravo na slobodu misli, savjesti i
vjeroispovijesti, kao i pravo da promijeni vjeru ili uvjerenje i slobodu da, sam ili u zajednici sa dru-
gima, javno ili privatno, ispoljava vjeru ili uvjerenje molitvom, propovijedima, običajima ili
obredom"). Pri tom, moguće je razlikovati dva oblika tog dopuštenja: dopuštenje utemeljeno
neposredno na opštem pravnom propisu (na primjer, zakonu), ili zasnovano na aktu nadležne
državne službe (kad su ispunjeni uslovi utvrđeni u zakonu). S druge strane, građani su ovlašćeni
za vršenje određenih djelatnosti u zakonu, ali vršenju tih djelatnosti ne mogu pristupiti prije
dobijanja određene dozvole nadležnog organa (baviti se advokaturom, pružanjem zdravstvenih
usluga, uslugama obezbjeđenja itd.).
Interpretativne norme, odnosno norme definicije posjeduju preskriptivnu funkciju jer njima tvorac
norme ili stvara nova značenja ili značenja koja prilikom tumačenja i primjene obavezuju formalno-
pravno. Pri tome, treba imati na umu da značenje istog termina u različitim pravnim aktima može
biti različito, zavisno od definicije propisane datim aktom. Prilikom utvrđivanja značenja termina
treba obratiti posebnu pažnju na to da li su značenja data ''primjera radi'', pa se značenje može
proširiti i na situacije koje nijesu nabrojane, ili je u pitanju ''taksativno nabrajanje'' kada izvan datih
propisanih značenja nije moguće dodavati nova značenja, pa je tumač (primjenjivač) vezan datim
značenjima.
Danas se za formulisanje definicija sve više upotrebljava prezent i u našem i u engleskom
jeziku, npr: pojmovi u ovome zakonu imaju sljedeće značenje:” / For the purpose of this Law,
the following terms mean: “Za određivanje pojedinih oznaka nekog pojma ili pojedinih elemenata
nekog činjeničnog stanja, odnosno kriterijuma za postojanje nekog stanja, često se u pravnom
jeziku upotrebljava „smatrati se”, odnosno “is deemed to be”.
U pravnim propisima indikativni i preskriptivni stavovi prepliću se i međusobno dopunjuju. Tako ima
odredaba koje imaju deskriptivnu ili konstativnu funkciju. One uglavnom opisuju neko činjenično
stanje ili konstatuju postojanje nekih entiteta kao što su države, upravna tijela itd. Značenje
indikativnih stavova iskazuje se pomoću funktora iz glagola biti i njegovih zamjenskih glagola
postojati, nalaziti se, imati itd. Dok se prije u takvim odredbama uglavnom upotrebljavao “shall” u
engleskom jeziku, danas se sve više iskazuju u prezentu. Na primjer, odredbe o stvaranju nekog
entiteta ili tijela u starijim propisima su se izražavale sa „There shall be…”, a danas sa “There
is hereby established” … “(npr. „There is hereby established a corporation.” umjesto „There
shall be a corporation.”). Međutim, prevodilac treba da bude oprezan. Na primjer, „Nema smrtne
kazne” prevodi se „There shall be no death penalty”, jer je to zabrana. Danas je upotreba prezenta
široko prihvaćena i za formulisanje odredaba kojima se određuje područje primjene nekog zakona,
dakle
25
(coordination), koji se takođe koriste radi izražavanja cilja odredaba komunitarnog prava za
pojedine oblasti.
Usklađivanje zakonodavstva
je, dakle, politika EU koja služi postizanju cilja, odnosno
ujednačavanju prava u državama članicama u obimu i u mjeri koji treba da omoguće
uspostavljanje i funkcionisanje zajedničkog tržišta. Usklađivanje nije samo prosta formalna
procedura, niti je samo sebi cilj. To je instrument za ostvarivanje širokog spektra pravno-tehničkih,
ekonomskih i političkih ciljeva. Takođe, usklađivanje nije prosto transponovanje komunitarnih
pravnih normi u domaće zakonodavstvo. Kvalitet procesa usklađivanja mjeri se i dokazuje
primjenom ovih propisa u unutrašnjem pravnom poretku. Zbog toga proces usklađivanja, pored
aktivnosti legislativnih organa, podrazumijeva i izgradnju neophodne prateće infrastrukture koju
čine profesionalna i djelotvorna javna uprava i nezavisno i nepristrasno pravosuđe.
4.2 PREVOĐENJE ACQUIS COMMUNAUTAIREA
Unutar EU obezbijeđena je jednakost i pravna valjanost svih službenih jezika, a definisana su i
pravila njihove upotrebe u institucijama EU. Posljednji član (član 314) Ugovora o osnivanju
Evropske zajednice utvrđuje da su sve jezičke verzije Ugovora jednako autentične u pravnom
smislu, dok član 21 daje pravo građanima da se na službenom jeziku svoje države pismeno
obraćaju institucijama ili tijelima Unije i da na istom jeziku dobiju odgovor. Pored toga, na osnovu
člana 290 Ugovora, donesen poseban pravni akt (sužbeni broj u EURLex-u 31958R00018), koji se
smatra svojevrsnom jezičkom poveljom EU, a kojim je propisana upotreba službenih i radnih jezika
institucija EU, kao i obaveza sastavljanja pravnih tekstova na službenim jezicima i njihovo
objavljuje u Službenom listu EU
9
.
Prevođenje pravne tekovine EU spada u prevođenje pravnih tekstova i kao takvo mora se
povinovati nizu posebnih pravila i ograničenja. Od opštih uputstava za prevođenje pravne tekovine
Evropske unije najprije treba naglasiti da se odustalo od pristupa, da se pravna sigurnost i
preciznost može postići samo doslovnim prevodom izvornog teksta, tj. da proces prevođenja treba
da bude orijentisan prema izvornom jeziku.
To ipak ne znači da se može prevoditi sasvim slobodno. Kako što je već navedeno u nizu
priručnika i uputstava na nivou Evropske unije, pisanje i prevođenje pravnih akata
je normirano
.
Propisana je struktura akata Zajednice, koja mora biti ista u svakom jeziku, te sintagme i rečenice
koje izražavaju određene pravne radnje i koje moraju biti normirane u svim jezicima. Takođe,
propisivan je i način pisanja mjernih i novčanih jedinica, datuma, vremena, te upotrebe znakova
navoda, brojeva i slova u nabrajanju odredaba, način navođenja različitih akata i slično. Ali, koliko
god ograničavajuće izgledalo tako detaljno propisivanje svih pomenutih aspekata, ono u velikoj
mjeri čini posao prevodioca lakšim, jer je broj situacija u kojima je prevodilac prepušten sam sebi u
donošenju važnih prevodilačkih odluka sveden gotovo na minimum. Osim toga, kada se govori o
prevođenju tako velikog korpusa tekstova kao što je
acquis communautaire
, onda je gotovo
najzahtjevniji zadatak obezbijediti
ujednačenost i dosljednu
upotrebu terminologije i
strukturu
8
EEC Council: Regulation No 1 determining the languages to be used by the European Economic Community,
http://eurlex.europa.eu/Result.do?code=31958R0001&Submi t=Search&RechType=RE CH_c elex&_submit=Search
9
Jezik ima izuzetno važnu ulogu u procesu formiranja i održanja nacionalnog identiteta. Napori na građenju
nadnacionalnog evropskog identiteta podrazumijevaju da je višejezičnost demokratska nužnost koja garantuje
ravnopravnost svih građana Evropske unije. Evropska svijest o tome da je Evropska unija, ne samo ekonomska već i
politička zajednica i zajednica vrijednosti i dalje je vrlo snažna. Sloboda, jednakost i solidarnost osnovne su vrijednosti
suživota u društvu. Tolerancija, pravna država i pravda određuju ustrojstvo moderne demokratije koja se doživljava kao
vrijednost za sebe, ne samo kao oblik državnog uređenja nego i kao način života. EU je nastala iz želje za
„produbljivanjem solidarnosti naroda, uz poštovanje njihove istorije, kulture i njihovih tradicija“. Odluke evropskih
institucija utiču na svakodnevni život građana Unije i da bi one imale legitimitet neophodno je da građani aktivno
učestvuju u procesima odlučivanja o njima i to bez ikakve jezičke barijere.
26
prevedenih tekstova. A to se može postići ukoliko se utvrdi što više pravila i pripremi što veći broj
glosara, na čije će se korišćenje prevodioci obavezati.
Pravna terminologija na nivou Evropske unije je veoma specifična, što ima odraza i na izbor
prevodnih ekvivalenata. Naime, da bi se obezbijedilo da se pravni termini Evropske unije ne
tumače jednako kao pravni termini iz domaćeg zakonodavstva država članica, svjesno su uloženi
napori da se stvore novi termini na nivou Evropske unije, pri čemu su glavni kriterijumi da novi
termin bude prevodljiv i transparentan.
Još jedan izazov u prevođenju je učestala upotreba skraćenica. Iako se u već pomenutom
Manual
of Precedents for Acts Established within the Council of the European Union
jasno navodi da
upotrebu skraćenica treba izbjegavati kad god je moguće, osim u posebnim slučajevima kao što su
nabrajanja, tabele, grafikoni i slično, ipak smo svjedoci da se u praksi skraćenice izuzetno često
koriste. Ono što za nas predstavlja veći problem od njihove česte upotrebe jeste činjenica da ne
postoje pravila koja bi nam pomogla da odlučimo kako da se sa njima nosimo u prevođenju. Naime
i u engleskom jeziku, koji smo uzeli kao izvorni, pojavljuju se i koriste akronimi koji nijesu nastali iz
punog naziva na engleskom jeziku
10
.
Neophodno je da prevodioci razumiju u potpunosti tekst koji prevode, ali ga oni ne smiju tumačiti u
pravnom smislu. Prevodilac treba da izrazi „ono što je u tekstu rečeno“, a ne ono što on „misli da bi
trebalo biti rečeno“. Ako se jave nejasnoće u izvornom tekstu, prevodioci moraju konsultovati tekst
na nekom drugom jeziku Evropske unije, po mogućnosti francuskom, jer je veliki dio
acquis
communautaire
u originalu nastao upravo na francuskom jeziku. Ukoliko i nakon provjere teksta na
više jezika nedoumice ostanu neriješene, prevodilac je dužan da na to skrene pažnju.
Ovaj priručnik sadrži primjere obrazaca pravnih akata EU sa primjerima odredaba koje su
normirane, tj. gdje prevodioci treba da koriste tačno definisane formule (npr. prelazne i završne
odredbe). Međutim, kada se radi o odredbama koje se tiču predmeta akta, područja primjene,
značenja, izraza, te prava i obaveza, tada treba prevoditi u duhu crnogorskog jezika, u mjeri u kojoj
je to moguće.
Sa aspekta forme, potrebno je naglasiti da prevodilac ne smije da mijenja osnovnu strukturu
originala: raspored poglavlja, članova, stavova. Čak i kada se pojave duge i nerazumljive rečenice,
prevodilac ne bi trebalo da ih dijeli na više cjelina, niti da spaja kraće rečenice u jednu, jer bi se
time poremetio broj rečenica, pa bi pozivanje na neku od njih u daljem tekstu bilo pogrešno. Ipak,
ako je nužno, a ponekad zaista jeste, može se duža rečenica prekinuti i sljedeća smislena cjelina
nastaviti iza tačke i zareza.
Shodno proceduri pravnici će vršiti pravno tehničku redakturu prevedenog teksta (eventualno
ukazati na propuste u prevođenju, značajne za dalji rad). Samo u ovakvoj interakciji i razmjeni
informacija može se ostvariti napredak i olakšati posao prevođenja pravne tekovine EU svima koji
u tom procesu učestvuju.
4.3. PREVOĐENJE POMOĆU RAČUNARA
Prevođenje je danas, kao i većina djelatnosti, pod snažnim uticajem razvoja teleinformartičkih
tehnologija. Time se mijenjaju mjesto i uloga prevođenja i prevodioca u savremenom svijetu.
10
Uz to, u našem jeziku postoji niz skraćenica koje su nastale od prevoda punog naziva nekog organa ili dokumenta, kao
što su STO – akronim za Svjetsku trgovinsku organizaciju, ili OEBS – za Organizaciju za evropsku bezbjednost i
saradnju. Međutim, postoji još veći broj skraćenica koje su nastale od punog naziva na stranom jeziku i kao takve ušle u
naš jezik, gdje su se odomaćile.
28
-
TagEditor (dozvoljava prevođenje HTML, XML, ... dokumenata)
-
Winalign (omogućava automatsko generisanje prevodilačkih memorija (TM-a) poređenjem
izvornih i već prevedenih dokumenata).
Trados, po mogućnostima i cijeni, spada u tzv. tešku artiljeriju. Na tržištu se može naći jedan manji
program koji je u velikoj mjeri kompatibilan sa njim, po funkcionalnosti veoma sličan a višestruko
jeftiniji i zato ga prevodioci sve više koriste. To je Wordfast.
Wordfast
radi iz MS-Worda, ali i dokumenti iz MS-Excela, MS-Accesa, MS-PowerPointa i HTML
datoteke takođe mogu da se prevode. Wordfast TM format je otvoren – i može da se vidi ili uređuje
sa Wordom, Excelom, Accessom i drugim popularnim programima. Pored toga, Wordfast otvara
prevodilačke memorije TMX tipa, kao što su one koje stvaraju TWB (Trados Translator’s
Workbench), Deja Vu, Star Transit itd.
Wordfast je veoma moćna alatka spakovana u kompaktan Wordov šablon (template). Radi sa MS-
Wordom 97, 2000, XP i 2003 na PC platformi, a na Macu sa MS-Wordom 98, 2001 i 2004. Do 20
korisnika može da dijeli istu prevodilačku memoriju preko lokalne računarske mreže.
Ministarstvo za evropske integracije Vlade Crne Gore, koji je nosilac koordinacije prevođenja u
vezi sa EU, u posljednje vrijeme sve više forsira Wordfast kao prevodilački alat koji zadovoljava
potrebe spoljnih i internih prevodilaca. Zbog povoljne cijene nabavke i mogućnosti brze obuke,
postaje nezaobilazan dio kako individualnih prevođenja tako i prevođenja za koja je potrebno
koristiti umrežene računare i zajedničku prevodilačku memoriju.
Mašinsko prevođenje ograničeno je nealgoritmičkom prirodom teorije prevođenja, pa sva
ograničenja izražena još pedesetih godina prošlog vijeka ostaju da važe i danas. Ipak, napredak
statistike, informatike i vještačke inteligencije, s jedne strane i lingvističkih teorija, računarske i
korpusne kao i korpusne lingvistike, prepoznavanja ljudskog govora itd. s druge strane,
obezbjeđuju mašinskom prevođenju sve veći, iako ograničen uspjeh u vrlo strogo ograničenim
uslovima (novi tageri i parseri, programi za rješavanje leksičke višeznačnosti, leksička semantika,
leksičke baze podataka i pojmovnici, baze znanja, unošenje pragmalingvističkih i tekstualnih
informacija u programe, prevodilačka memorija itd.) Zbog toga, nadamo se da prevodilački
programi neće predstavljati samo pomoćni alat ljudskom prevođenju (npr. CAT/MT) ili brze
postupke koji prethode ljudskom prevođenju, već da će u strogo ograničenim, unaprijed poznatim
ili pripremljenim leksičkim, morfosintaksičkim, pragmalingvističkim i diskursnim uslovima (npr.
institucionalni tekstovi, uputstva za upotrebu mašina i uređaja, bezbjednosne komunikacije u
pomorskom i vazdušnom saobraćaju, abstrakti naučnih članaka) biti u stanju da naprave prevod
koji će zahtijevati minimum čovjekove intervencije. Istraživanja na planu mašinskog prevođenja
stalno će doprinositi boljem razumijevanju procesa ljudskog prevođenja i jasnijem lingvističkom
opisu teksta, vrjednovanju prevoda i podučavanju prevođenju. Tako će postepeno otpadati ili pak
slabiti neke od predrasuda o mašinskom prevođenju.
29
III. PRAVNI SISTEM EVROPSKE UNIJE
Evropska unija je danas zajednica 27 država članica sa 493 miliona stanovnika, a u njoj se
službeno komunicira na 23 jezika. EU kao “krovna konstrukcija” počiva na tri stuba:
prvi stub
čine
evropske zajednice,
drugi stub
je saradnja u oblasti spoljne i bezbjednosne politike,
treći stub
čine policijska i pravosudna saradnja u krivičnim stvarima.
Istorijat
: Evropske zajednice su osnovane Pariskim ugovorom o osnivanju Zajednice za ugalj i čelik 1951.
godine i Rimskim ugovorima o osnivanju Evropske ekonomske zajednice i Evropske zajednice za atomsku
energiju 1957. godine. Ugovorom o osnivanju Evropske unije iz Mastrihta 1992. godine evropske zajednice
nijesu ukinute, tako da one i danas postoje istovremeno sa Evropskom unijom, kao pravne i političke
institucije. Pravni poredak EU je dalje dograđivan kroz Amsterdamski ugovor 1997. godine i Ugovor iz Nice
2001. godine, ali je utapanje prava evropskih zajednica u pravo Evropske unije predviđeno tek u dugo
pripremanom, ali neusvojenom ustavu Evropske unije, a potom i u novom Lisabonskom ugovoru koji bi
trebalo da stupi na snagu početkom 2010. godine. Pravo koje se stvara u okvirima triju zajednica uobičajeno
se naziva pravo evropskih zajednica ili komunitarno pravo. Nakon stupanja na snagu Ugovora o Evropskoj
uniji, ovo pravo se često generalno naziva i pravom Evropske unije.
Sveukupno evropsko pravo (znači u sva tri stuba EU) najčešće se naziva
acquis communautaire
i predstavlja širok pojam koji obuhvata:
-
načela i političke ciljeve Ugovora o osnivanju
-
zakonodavstvo koje je donijeto radi primjene Ugovora i praksu Suda pravde
-
deklaracije i rezolucije EU
-
mjere koje se odnose na zajedničku spoljnu i bezbjednosnu politiku
-
mjere koje se odnose na pravosuđe i unutrašnje poslove
-
međunarodne sporazume u nadležnosti EU koje su zaključile Zajednica i države članice
1. IZVORI PRAVA EVROPSKE UNIJE
Pravni sistem EU razlikuje se od nacionalnog i međunarodnog prava i označava se kao pravni
sistem
sui generis
. Komunitarno pravo ne odnosi se samo na države članice, već i na fizička i
pravna lica u njima. Pravo EU čini skup propisa koji se dijeli u dvije grupe - primarne i sekundarne.
Primarne izvore
stvaraju države članice EU prilikom
uređivanja međusobnih odnosa
i sama EU
zaključivanjem sporazuma
sa trećim državama i međunarodnim organizacijama.
Primarno
pravo ima prednost u odnosu na sekundarno.
Primarne izvore prava čine:
a)
Osnivački ugovori
kojima su uređena osnovna pitanja nastanka i rada evropskih
zajednica, te samim tim predstavljaju osobeni ustavni okvir njihovog postojanja. Osnovni ugovori
su: Ugovor o osnivanju Evropske zajednice za ugalj i čelik (zaključen na period od 50 godina,
prestao da važi 2002. godine); Ugovor o osnivanju Evropske ekonomske zajednice; Ugovor o
osnivanju Evropske zajednice za atomsku energiju; Jedinstveni evropski akt kojim su izmijenjeni i
dopunjeni osnivački ugovori; Ugovor o osnivanju Evropske unije; Ugovor iz Amsterdama; Ugovor iz
Nice; ugovori o spajanju organa tri zajednice i ugovori o pristupanju novih država članica tokom
procesa evropskih integracija od početnih šest do današnjih 27 država članica.
b)
Opšta pravna načela
koriste se prilikom primjene prava EU u popunjavanju pravnih
praznina i prilikom utvrđivanja pravog značenja nejasnih odredaba pozitivnog prava EU. Polaznu
osnovu za utvrđivanje opštih pravnih načela predstavljaju načela koja su zajednička za pravne
poretke država članica.
c)
Međunarodni sporazumi
evropskih zajednica čine sporazume koje Evropska zajednica
zaključuje sa trećim državama i međunarodnim organizacijama. Najznačajniji međunarodni
31
Takođe, direktive nijesu upućene svim subjektima, već samo državama članicama. U načelu, one
su bez značaja za individualne subjekte, što znači da se fizička i pravna lica ne bi mogla pozvati na
direktive pred domaćim sudovima i drugim organima.
Direktive, dakle, obavezuju samo u pogledu cilja i rezultata. No, bez obzira na to, države nemaju
potpunu slobodu u sprovođenju direktiva. Prema stavu Evropskog suda pravde, one moraju da
izaberu onu mjeru, sredstvo ili formu implementacije koja treba da obezbijedi korisno dejstvo
direktive. Na primjer, država će morati da donese zakon, a ne podzakonski akt, ako je za izvršenje
direktive potrebno ukidanje ili izmjena postojećih zakona. U tom slučaju donošenje pravilnika ili
uputstva ne bi bilo dovoljno.
Takođe, države moraju da poštuju rok koji je dat u direktivi zbog istovremene i ujednačene
primjene komunitarnog prava u svim državama članicama. Njima se zabranjuje da uvode izuzetke i
odstupanja koja nijesu predviđena direktivom. Radi obezbjeđenja jednoobraznosti u primjeni,
nekad se donose toliko detaljne i precizne direktive da države članice gotovo da nemaju izbora.
c)
Odluka
(engleski: decision, francuski: décision, njemački: Entscheidung) pojedinačni je
administrativni akt koji obavezuje samo one kojima je upućen - države, pravna i fizička lica. Prema
pravnom dejstvu, odluke se mogu podijeliti na izvršne, upravne i kvazi sudske. Odluke, dakle,
nemaju opšti karakter. One obavezuju u cjelini i neposredno se primjenjuju. Regulišu konkretne
situacije i upućene su pojedinačnim subjektima, državama članicama ili fizičkim i pravnim licima.
Istina, treba imati u vidu da pravni akti organa EU nijesu uvijek i do kraja jasno razdvojeni po
nazivu, funkcijama i hijerarhijskom ustrojstvu. Zahvaljujući Sudu pravde i njegovim presudama,
došlo je do priličnog zamagljivanja i ublažavanja granice između regulativa i direktiva kad je riječ o
pravnom dejstvu. Naime, Sud je dopustio individualnim subjektima da štite i ona prava koja za njih
proističu iz direktiva, iako su one upućene samo članicama, a ne i pojedincima. Naravno, direktive
nemaju uvijek neposredno dejstvo kao što je to slučaj sa regulativama. To je moguće samo
izuzetno i pod određenim uslovima, od kojih je najvažniji da država članica kojoj je direktiva
upućena nije u određenom roku sprovela potrebne mjere. U tom slučaju pojedinci se mogu i pred
domaćim organima vlasti pozvati na prava iz direktive.
Neobavezujući pravni akti su:
a)
Preporuka
(engleski: recommendation, francuski: recommandation, njemački:
Empfehlung) i mišljenje (engleski: opinion, francuski: avis, njemački: Stellungnahme) su pravno
neobavezujući akti i više predstavljaju „korisne smjernice” Sudovi ih uzimaju u obzir u postupku
tumačenja i primjene domaćeg prava.
Pored toga, presude Evropskog suda pravde detaljnije razrađuju ideje zakonodavca i pomažu u
određivanju djelokruga i načina primjene propisa. Evropski sud pravde ima zadatak da nadgleda
sprovođenje komunitarnog prava, ima mogućnost da objašnjava i dopunjava osnivačke ugovore i
komunitarno pravo, odnosno da preciznije definiše pojedine aspekte komunitarnog prava. Praksa
Evropskog suda pravde definisala je prvenstvo komunitarnog prava nad nacionalnim. Pored
prvenstva komunitarnog prava, druga njegova odlika jeste princip neposredne primjenljivosti. Ovaj
princip odnosi se na mogućnost individualnih subjekata komunitarnog prava da zahtijevaju od
domaćeg suda da zaštiti njihova prava koja proističu neposredno iz ugovora ili drugih komunitarnih
akata.
b) Ostali sekundarni pravni akti
su pravila
kojima se uređuje način rada organa EU,
uputstva, preporuke ili mišljenja jednog organa upućena drugom organu Unije, zatim odluke o
osnivanju raznih odbora i pomoćnih tijela, kao i statuti tih tijela i drugo.
32
2. POSTUPAK DONOŠENJA PRAVNIH AKATA EU
2.1. PRINCIPI PRI DONOŠENJU PRAVNIH AKATA
U stvaranju komunitarnog prava, tj. postupku donošenja odluka od predloga do konačne odluke,
bitna su dva principa kojima se rukovodi Unija:
princip subsidijarnosti i princip
proporcionalnosti
, koji su definisani članom 5 Ugovora o osnivanju Evropske zajednice.
Princip
subsidijarnosti
podrazumijeva da u oblastima podijeljene nadležnosti između Unije i
država članica Zajednica djeluje samo ako ciljeve i mjere predloženog djelovanja ne mogu u
zadovoljavajućoj mjeri - znači, bolje i efikasnije - ostvariti same države članice. Pri tome je
rukovodeći princip da se odluke donose što je moguće bliže samim građanima Unije. Da bi se ovaj
princip implementirao neophodno je da se radi o oblasti konkurentskih nadležnosti (znači o
pitanjima u kojima Unija dijeli nadležnost sa državama članicama) i da ovo pitanje nije već
regulisano propisima država članica.
Princip
proporcionalnosti
, odnosno primjerenosti, obezbjeđuje da Zajednica normativno ne
interveniše više nego što je potrebno za ostvarivanje njenih ciljeva i mjera. To znači da se aktima
organa Unije mogu sužavati, odnosno ograničavati prava građana Unije samo kada to ograničenje
služi legitimnom cilju i kada je to ograničenje proporcionalno cilju koji se njime želi postići.
Pored dva ključna principa koja karakterišu komunitarno pravo u različitim oblastima, još jedno
značajno načelo je i fleksibilnost. Ona omogućava bližu bilateralnu saradnju između država
članica, pod uslovom da se ta saradnja ostvaruje uz promociju ciljeva Unije i zaštite njenih
interesa, poštovanje principa utvrđenih osnivačkim ugovorima, nemogućnost postizanja ciljeva
postojećim mehanizmima Unije, obuhvatanje većine država članica, poštovanje komunitarnog
prava, poštovanje nadležnosti, prava i obaveza država koje nijesu obuhvaćene saradnjom i
otvorenost za kasnije učešće ostalih država članica.
2.2. POSTUPCI DONOŠENJA PRAVNIH AKATA
Pravni akti u EU donose se na specifičan način putem više razrađenih postupaka.
Postupak
saodlučivanja
danas je najznačajniji postupak donošenja pravnih akata u Uniji.
Postepeno je razvijan kroz revizije osnivačkih ugovora, obuhvatajući sve više područja djelovanja
Unije, čineći samu proceduru jednostavnijom i obezbjeđujući veći demokratski legitimitet odluka.
Prema ovom modelu, Savjet EU i Evropski parlament su ravnopravni partneri u zakonodavnom
procesu. Tako pravni akt može biti donesen samo ako se ovi akteri slažu po pitanju konačne
odluke.
Postupak
savjetovanja
zahtijeva mišljenje Parlamenta prije nego što Savjet EU donese odluku o
pravnom aktu koji predlaže Komisija. Međutim, ni Komisija niti Savjet EU nijesu obavezni da
prihvate izmjene koje se predlažu u mišljenju Parlamenta.
U oblastima odlučivanja koje karakteriše konsenzus, u donošenju odluka primjenjuje se postupak
pristanka
Parlamenta. Ovaj postupak primjenjuje se kada Parlament ne učestvuje u zakonodavnoj
proceduri, ali je njegov naknadni pristanak uslov za stupanje na snagu određenog akta. Ovaj
postupak se primjenjuje u oblastima koje se odnose na organizaciju i ciljeve strukturnih i
kohezionih fondova, određene poslove Evropske centralne banke, zatim zaključivanje važnih
međunarodnih sporazuma sa trećim državama i postupak pristupanja novih država članica.
Postupak
saradnje
uveden je Jedinstvenim evropskim aktom 1987. godine, a proširen na više
oblasti Ugovorom iz Mastrihta 1992. godine. Međutim, ovaj trend promijenjen je Ugovorom iz
34
3. Decision No 818/95/EC of the European
Parliament and of the Council
Odluka Evropskog parlamenta i Savjeta
br. 818/95/EZ
4. Council Decision 1999/198/JHA
Odluka Savjeta 1999/198/PUP
5. Decision of the representatives of the
Governments of the Member States, meeting
within the Council (and of the Commission)
Odluka predstavnika vlada država
članica, koji zasijedaju u Savjetu (i
predstavnika Komisije)
6. Decision of the Council and of the representatives
of the Governments of the Member States,
meeting within the Council
Odluka Savjeta i predstavnika vlada
država članica, koji zasijedaju u Savjetu
7. Decision of XXX
Odluka XXX
13
Preporuke
1. High Authority Recommendation No 1/64
Preporuka Visoke vlasti br. 1/64
2. Commission Recommendation No 245/78/ECSC
Preporuka Komisije br. 245/78/EZUČ
3. Recommendation of XXX
Preporuka XXX
Drugi akti
1.
Common Strategy1999/66/CFSP of the
European Council
Zajednička strategija Evropskog savjeta
1999/66/ ZSBP
2.
Joint Action 2000/6/CFSP of the Council
Zajednička akcija Savjeta 2000/6/ZSBP
3.
Common Position 2000/45/CFSP of the Council
Zajednički stav Savjeta 2000/45/ ZSBP
4.
Common Position 1999/302/JHA of the Council
Zajednički stav Savjeta 1999/302/PUP
5.
Framework Decision 2000/105/JHA of the
Council
Okvirna odluka Savjeta 2000/105/PUP
6
Act
Akt
7.
action programme
akcioni program
8.
communication/notice
saopštenje
9.
interinstitutional agreement
međuinstitucional-ni sporazum
10. interpretative communication
interpretativna izjava
11. Conclusions
Zaključci
12. general programme
opšti program
13. Green Paper
Zelena knjiga
14. guideline(s)
smjernica (-e)
15. Initiative
Inicijativa
16. opinion
mišljenje
17. Pact
Pakt
18. priority programme
program prioriteta
19. Report
Izvještaj
20. Final Report
Završni izvještaj
21. Resolution
Rezolucija
22. statement
izjava
23. White Paper
Bijela knjiga
24. Declaration
Deklaracija
25. Corrigendum
Ispravka
26. code of conduct
kodeks ponašanja
27. Treaty
Ugovor
28. Convention
Konvencija
29. Agreement
Sporazum
13
XXX zamjenjuje naziv organa.
35
30. framework agreement
okvirni sporazum
31. cooperation agreement
sporazum o saradnji
32. Europe agreement
Evropski sporazum
33. interim agreement
privremeni sporazum
34. agreement in the form of an exchange of letters
sporazum u obliku razmjene pisama/nota
35. Protocol
Protokol
36. memorandum of understanding
memorandum o razumijevanju
37. agreed minutes
usaglašeni zapisnik
1. 2. DATUM DOKUMENTA
of 24 May 1978
od 24. maja 1978. godine
Izbjegavati da se u datumu mjesec piše brojem. U tekstu pravnih akata mjesec se piše slovima
(tim prije što se i u originalu piše slovima), u fusnotama prilikom pozivanja piše se brojem (kao i u
originalu).
1.3. PREDMET PRAVNOG AKTA
Kod prevoda naziva pravnog akta treba izbjegavati relativne rečenice i uvijek ih zamijeniti
odgovarajućim predlogom. Po pravilu to je predlog „o“, osim u slučaju propisa za sprovođenje
drugog propisa kada se koristi predlog „za“.
(Regulation) establishing the standard import values…
Treba prevesti:
Regulativa o utvr
đ
ivanju standardnih uvoznih vrijednosti ...
Directive ... concerning urban waste water treatment
Treba prevesti:
Direktiva ... o preradi komunalnih otpadnih voda
A NE:
Direktiva koja se odnosi na...
Primjeri za akte o izmjenama i dopunama, prestanku važenja i za sprovođenje drugih akata:
1.
Directive A amending Directive B
Direktiva A o izmjenama i dopunama
Direktive B
2.
Directive A amending and consolidating
Directive B
Direktiva A o izmjenama i dopunama i o
utvrđivanju prečišćene verzije Direktive B
3.
Directive A repealing Directive B
Direktiva A o prestanku važenja Direktive B
4.
Directive A amending Directive B and repealing
Directive C
Direktiva A o izmjenama i dopunama
Direktive B i o prestanku važenja Direktive
C
5.
Directive A on .. and amending/repealing
Directive B
Direktiva A o….i o izmjenama i dopunama
/prestanku važenja Direktive B
6.
Directive A implementing Directive B
Direktiva A za sprovođenje Direktive B
7.
Directive A adapting to technical progress
Directive B
Direktiva A o prilagođavanju Direktive B
tehničkom napretku
8.
Directive A laying down provisions for
implementation of Directive B
Direktiva A za sprovođenje Direktive B
9.
Directive A laying down detailed rules for the
application / implementation of Directive B
Direktiva A o utvrđivanju detaljnih pravila
za primjenu/sprovođenje Direktive B
10. Directive A amending and consolidating
Direktiva A o izmjenama i dopunama i
37
2.
84/255/EEC
84/255/EEZ
3.
95/614/ECSC
95/614/EZUČ
4.
92/547/Euratom
92/547/Euroatom
5.
95/1/EC, Euratom, ECSC
95/1/EZ, Euroatom, EZUČ
6.
97/105/JHA
97/105/PUP
7.
99/12/CFSP
99/12/ ZSBP
8.
ECB/1998/17
ECB / 1998/17
9.
93/C 225/04
93/C 225/04
10. COM(93) 299 final
KOM(93) 299 konačni (konačni predlog
Komisije)
11. PE 220.895/fin.
EP 220.89/ konačni (konačni predlog
Evropskog parlamenta)
12. ESC 236/94
ESK 236/94
e) Podaci o postupku
Adopted unanimously/with two abstentions/during
the 337th session of 10 October1997
Usvojeno jednoglasno/sa dva uzdržana/ na
337. sjednici od 10. oktobra 1997. godine.
2. PREAMBULA
Preambula je sastavljena od:
-
naziva organa koji donosi akt
-
uvodnih izjava
-
polazne osnove za donošenje akta
-
donošenja
3. NAZIV ORGANA KOJI DONOSI AKT
1.
The European Council
Evropski savjet
2.
The Council of the European Union
Savjet Evropske unije
3.
The Council of the European Communities
Savjet evropskih zajednica
4.
The Council of the European Economic Community
Savjet Evropske ekonomske
zajednice
5.
The Council of the European Atomic Energy
Community
Savjet Evropske zajednice za
atomsku energiju
6.
The European Parliament
Evropski parlament
7.
The European Parliament and the Council of the
European Union
Evropski parlament i Savjet Evropske
unije
8.
The Commission of the European Communities
Komisija evropskih zajednica
9.
The Commission of the European Economic
Community
Komisija Evropske ekonomske
zajednice
10. The Commission of the European Atomic Energy
Community
Komisija Evropske zajednice za
atomsku energiju
11. The Representatives of the Governments of the
Member States, meeting within the Council
Predstavnici vlada država članica koji
zasijedaju u Savjetu
12. The Governing Council of the European Central Bank Upravni savjet Evropske centralne
banke
13. The General Council of the European Central Bank
Generalni savjet Evropske centralne
banke
38
14. The Board of Governors (of the European Investment
Bank)
Savjet guvernera (Evropske
investicione banke)
15. The Court
Sud
16. The Court of Justice
Sud pravde
17. The Court of First Instance
Prvostepeni sud
18. The Economic and Social Committee
Ekonomski i socijalni komitet
19. The Committee of Regions
Komitet regiona
20. The Court of Auditors
Revizorski sud
21. The Management Board (of Europol)
Upravni odbor (Europola)
22. The Supply Agency (of the European Atomic Energy
Community)
Agencija za nabavke (Evropske
zajednice za atomsku energiju)
23. The Consultative Committee (of the European Coal
and Steel Community)
Konsultativni odbor (Evropske
zajednice za ugalj i čelik)
4. UVODNE IZJAVE
a) Moguća forma
Meeting in the composition of the heads of State or
Government
U sastavu šefova država ili
vlada...
b) Uputstvo za primarno zakonodavstvo
1. Having regard to the Treaty XXX, and in particular
Article 28 thereof,
Imajući u vidu Ugovor XXX, a naročito14
član 28,
2. Having regard to the Treaty XXX, and in particular
Articles 121 and 122 thereof, in conjunction with
Article 300(1),
Imajući u vidu Ugovor XXX, a naročito čl.
121 i 122, u vezi sa članom 300 stavom
1,
3. Having regard to the 1979 Act of accession, and in
particular Article 26(1) thereof,
Imajući u vidu Akt o pristupanju iz 1979.
godine, a naročito član 26 stav 1,
4. Having regard to Article 29 of the Statute of the
European System of Central Banks and of the
European Central Bank (hereinafter referred to as
the “Statute”),
Imajući u vidu član 29 Statuta Evropskog
sistema centralnih banaka i Evropske
centralne banke (u daljem tekstu:
Statut),
c) Uputstvo za sekundarno zakonodavstvo
Having regard to Regulation (Directive,
Decision…)XXX, and in particular Article 9 thereof,
Imajući u vidu Regulativu (Direktivu,
Odluku …) XXX, a naročito član 9,
Recalling Council Decision XXX...
Pozivajući se na Odluku XXX Savjeta,
d) Uputstvo za pripremni postupak
1.
Having regard to the proposal from the
Commission,
Imajući u vidu predlog Komisije,
2.
Having regard to the proposal submitted by the
Commission after consultation with the Advisory
Committee set up by (provided for in) the above
Regulation,
Imajući u vidu predlog Komisije podnesen
nakon konsultacija sa Savjetodavnim
odborom osnovanim (predviđenim)
navedenom regulativom,
3.
Having regard to the proposal from the
Commission submitted after consultation within
the Advisory Committee,
Imajući u vidu predlog Komisije podnesen
nakon konsultacija Savjetodavnog odbora,
14
A ne “posebno”!
40
5. POLAZNE OSNOVE ZA DONOŠENJE AKTA
Stari sistem
za propise izdate do 1. juna 1999. godine
-
uređuje se prema francuskoj verziji, uz određene izmjene prema engleskoj verziji, dok se
njemačka verzija razlikuje;
-
tačke polaznih osnova počinju malim slovima, a završavaju se tačkom i zarezom, izuzev
posljednje tačke polaznih osnova koja se završava zarezom;
-
pojedine rečenice u okviru tačke polaznih osnova odvajaju se tačkom i zarezom;
-
tačke polaznih osnova numerišu se ako su numerisane u originalu.
Whereas AAA ; whereas BBB and
whereas CCC ; whereas DDD;
S obzirom na to da AAA; s obzirom na to da BBB i s
obzirom na to da CCC; s obzirom na to da DDD;
Novi sistem
kod propisa koji važe od 1. juna 1999. godine
-
polazne osnove počinju riječima: „s obzirom (na to)”, nakon čega slijede dvije tačke;
-
tačke polaznih osnova počinju malim slovima, a završavaju se tačkom i zarezom, izuzev
posljednje tačke polaznih osnova koja se završava zarezom;
-
pojedine rečenice u okviru tačke polaznih osnova odvajaju se tačkom i počinju velikim slovima;
-
ne upotrebljavaju se uvodni izrazi;
-
tačke polaznih osnova su numerisane.
Whereas
S obzirom na to da:
Uobičajeni oblici polaznih osnova
1.
(Whereas) Adoption of this Directive constitutes the most appropriate means of attaining the
desired objectives; whereas this Directive is limited to the minimum necessary to 'attain these
objectives and does not go beyond what is needed for this purpose;
S obzirom na to da donošenje ove direktive predstavlja najprikladniji način za postizanje željenih
ciljeva; (da) se ova direktiva ograničava na minimum neophodan za postizanje ovih ciljeva i da ne
prevazilazi okvir potreban za tu svrhu;
2.
(Whereas) This Directive concerns the European Economic Area (EEA) and whereas the
procedure under Article 99 of the Agreement on the European Economic Area has been complied
with;
(S obzirom na to da) Ova direktiva odnosi se na Evropski ekonomski prostor (EEP), a da su
ispunjeni uslovi postupka iz člana 99 Sporazuma o Evropskom ekonomskom prostoru;
3.
(Whereas) The measures provided for in this Regulation (Directive) are in accordance with the
opinion of the XXX Committee,
(S obzirom na to da) Mjere predviđene ovom regulativom (direktivom) usklađene su sa mišljenjem
XXX odbora,
4.
(Whereas) The XXX Committee has not delivered an opinion within the time limit set by the
chairman,
(S obzirom na to da) XXX Komitet nije dao mišljenje u roku (koji je odredio predsjedavajući )
5.
(Whereas) The measures necessary for the implementation of this directive should be adopted in
accordance with Council Decision 1999/468/EC of 28 June 1999 laying down the procedures for
41
the exercise of implementing powers conferred on the Commision;
(S obzirom na to da) Mjere potrebne za sprovođenje ove direktive treba da budu utvrđene 15u
skladu sa Odlukom 1999/468/EZ Savjeta od 28. juna 1999. godine o postupcima za vršenje
ovlašćenja za sprovođenje prenijetih na Komisiju.
6.
(whereas) In accordance with Article(s) 12.1 and (Article) 14.3 of the Statute (of the European
System of Central Banks and of the European Central Bank), ECB guidelines form an integral part
of Community law,
(S obzirom na to da) U skladu sa čl. 12.1 i 14.3 Statuta (Evropskog sistema centralnih banaka i
Evropske centralne banke), smjernice ECB predstavljaju sastavni dio prava Zajednice,
7.
In agreement with the Commission
U saglasnosti sa Komisijom
8.
After Consulting the Commission
Nakon savjetovanja sa Komisijom
6. DONOŠENJE
1.
Has (have) adopted this Regulation
Donio je (Donijeli su) ovu regulativu.
2.
Has adopted this Financial Regulation
Donio je (Donijeli su) ovu finansijsku regulativu.
3.
Has (have) adopted this Directive
Donio je (Donijeli su) ovu direktivu.
4.
Has (have) adopted this Decision
Donio je (Donijeli su) ovu odluku.
5.
Has (have) decided as follows
Odlučio je (odlučili su)…
6.
Has adopted this Common Strategy
(Joint Action, Common Position,
Framework Decision)
Donio je ovu zajedničku strategiju
(zajedničku akciju, zajednički stav, okvirnu
odluku).
7.
Hereby recommends (Member States)
Preporučuje (državama članicama)…
8.
Hereby invites the Commission to
Poziva Komisiju da…
9.
Hereby adopts this Resolution
Donosi ovu rezoluciju
Has (have) agreed as follows
Saglasile su se o sljedećem:
10. Have decided to conclude the following
agreement
Odlučili su da zaključe sljedeći sporazum:
11. Have agreed on following dispositions
Saglasili su se o sljedećim odredbama:
7. TEKST PRAVNOG AKTA
7.1. STRUKTURA TEKSTA
a) Osnovna struktura
Tekst dokumenta raščlanjuje se prema originalu, pri čemu se za pojedine djelove upotrebljavaju
sljedeći nazivi:
1.
Part
Dio
2.
Title
Glava
3.
Subtitle
Odjeljak
4.
Chapter
Poglavlje
5.
Section
Odsjek
6.
Subsection
Pododsjek
7.
Article
Član
15
Mjere se
propisuju
,
utvrđuju,
a ne usvajaju.
43
7.2. NAZIVI ODREDBI
1.
Aim
Cilj
2.
Scope/ Field of application
Područje primjene
3.
Definitions
Značenje izraza
4.
Subsidiary definitions
Dopunska značenja izraza
5.
Basic provisions
Osnovne odredbe
6.
General provisions
Opšte odredbe
7.
Miscellaneous provisions
Ostale odredbe
8.
Other provisions
Ostale odredbe
9.
Notification and reporting
Notifikacija i izvještavanje
10. Technical adjustments
Tehnička prilagođavanja
11. Advisory Committe
Savjetodavni odbor
12. Advisory (Committee) procedure
Savjetodavni postupak (postupak
Savjetodavnog odbora)
13. Management Committee
Upravni odbor
14. Management (Committee) procedure Postupak Upravnog odbora
15. Regulatory Committee
Regulatorni odbor
16. Regulatory (Committee) procedure
Regulatorni postupak (Postupak Regulatornog
odbora)
17. Safeguard procedure
Postupak zaštite
18. Liaison with the authorities of the
Member States
Veza sa nadležnim organima država članica
19. Transitional provisions
Prelazne odredbe
20. Final provisions
Završne odredbe
21. Review
Pregled, ocjena
22. Transposition
Prenošenje
23. Implementing provisions
Odredbe za sprovođenje
24. Entry into force
Stupanje na snagu
25. Publication
Objavljivanje
26. Addressees
Adresati
7.3. ODREDBE KOJE SE ODNOSE NA KOMISIJU
1.
The Commission shall be assisted by a (advisory) (implementation) (management) (regulatory) committee
(of an advisory nature) composed of the representatives of the Member States and chaired by the
representative of the Commission.
Komisiji pomaže (savjetodavni) (za sprovođenje) (upravni) (regulatorni) odbor (koji ima savjetodavnu
ulogu), koji čine predstavnici država članica i kojim predsjedava predstavnik Komisije.
2
.
The Commision shall be assisted by the XXX Comittee established by Decision YYY.
Komisiji pomaže XXX odbor, osnovan Odlukom YYY.
3.
A Committee XXX, hereinafter referred to as the „Committee", shall be set up, consisting of
representatives of the Member States and chaired by a representative of the Commission.
Osniva se XXX odbor (u daljem tekstu: Odbor) koji čine predstavnici država članica i kojim predsjedava
predstavnik Komisije
4
.
The committee shall adopt its rules of procedure.
Odbor usvaja svoj poslovnik.
44
5.
Where the procedure laid down in this Article is to be followed, the chairman shall, (without delay), refer
the matter to the Commitee XXX (hereinafter called the ''Commitee'', either on his own initiative or the
request of the representative of a Member State.
U slučaju primjene postupka iz ovog člana, predsjedavajući (bez odlaganja) upućuje predmet Odboru
XXX (u daljem tekstu: Odbor) na svoju inicijativu ili na zahtjev predstavnika države članice.
6.
The representative of the Commission shall submit (to the committee) a draft of measures to be adopted.
Predstavnik Komisije dostavlja (Odboru) nacrt mjera koje treba utvrditi.
7.
The Committee shall deliver its opinion on such measures (on the draft) within a time limit which the
chairman may lay down (within a time limit set by the Chairman) according to the urgency of the matter, (if
necessary by taking a vote) (within a period of two months).
Odbor daje svoje mišljenje o tim mjerama (nacrtu) u roku koji odredi predsjedavajući, u zavisnosti od
hitnosti predmeta (ako je potrebno – i glasanjem) (u roku od dva mjeseca).
8.
The Committee shall deliver its opinion on such measures (on the draft) within a period of two months.
Komitet daje svoje mišljenje o tim mjerama (o nacrtu ) u roku od dva mjeseca.
9.
Opinions shall be adopted by a majority of XXX votes.
Mišljenja se usvajaju XXX većinom glasova.
10.
The opinion shall be delivered by the majority laid down in Article 148 (205) (2) of the Treaty in the case of
decisions which the Council is required to adopt on a proposal from the Commission.
U slučaju kada Savjet donosi odluku na predlog Komisije, mišljenje se usvaja većinom glasova
propisanom članom 148 (205) stavom 2 Ugovora
11.
Opinions shall be adopted by a majority of XXX votes, the votes of the Member States being weighted as
provided in Article 148 (2) of the Treaty
Mišljenja se usvajaju XXX većinom glasova, pri čemu se glasovi država članica odmjeravaju saglasno
članu 148 stavu 2 Ugovora
12.
(Within the Committee) The votes of (the representatives of) the Member States within the committee
shall be weighted in the manner set out in that Article (as provided in Article 148 (2) of the Treaty).
Prilikom glasanja u Odboru glasovi (predstavnika) država članica odmjeravaju se na način iz tog člana (iz
člana xxx) (na način utvrđen članom 148 stavom 2 Ugovora)
13.
The Chairman shall not vote.
Predsjedavajući ne učestvuje u glasanju.
14.
The opinion shall be recorded in the minutes; each Member State shall have the right to ask to have its
position recorded in the minutes.
Mišljenje se unosi u zapisnik; svaka država članica ima pravo da zatraži da se njen stav unese u zapisnik.
15.
The Commission shall take the utmost account of the opinion delivered by the committee.
Komisija u najvećoj mogućoj mjeri uzima u obzir mišljenje Odbora.
16.
It shall inform the committee of the manner in which its opinion has been taken into account.
Ona obavještava Odbor o tome kako je njegovo mišljenje uzeto u obzir.
17.
46
glasova.
27.
If the measures envisaged are not in accordance with the opinion of the committee, or if no opinion is
delivered, the Commission shall, without delay, submit to the Council a proposal relating to the measures
to be taken and shall inform the European Parliament.
Ako predviđene mjere nijesu u skladu sa mišljenjem Odbora ili ako mišljenje nije dato, Komisija bez
odlaganja podnosi Savjetu predlog o mjerama koje treba preduzeti i obavještava Evropski parlament.
28.
If the European Parliament considers that a proposal submitted by the Commission pursuant to a basic
instrument adopted in accordance with the procedure laid down in Article 251 of the Treaty exceeds the
implementing powers provided for in that basic instrument, it shall inform the Council of its position.
Evropski parlament o svom stavu obavještava Savjet ako smatra da predlog koji je podnijela Komisija, u
skladu sa nekim osnovnim instrumentom usvojenim u skladu sa postupkom iz člana 251 Ugovora,
prevazilazi ovlašćenja za sprovođenje predviđena tim osnovnim instrumentom
29.
The Council may, where appropriate in view of any such position, act by qualified majority on the
proposal, within a period to be laid down in each basic instrument but which shall in no case exceed three
months from the date of referral to the Council.
Savjet može, kada je to potrebno radi takvog stava, kvalifikovanom većinom glasova odlučivati o
predlogu, u roku utvrđenom u svakom osnovnom instrumentu posebno, a koji ne može biti duži od tri
mjeseca od dana upućivanja Savjetu.
30.
If within that period the Council has indicated by qualified majority that it opposes the proposal, the
Commission shall re-examine it. It may submit an amended proposal to the Council, re-submit its proposal
or present a legislative proposal on the basis of the Treaty.
Ako se u tom roku Savjet kvalifikovanom većinom glasova izjasni protiv predloga, Komisija će predlog
preispitati. Komisija može podnijeti Savjetu izmijenjeni i dopunjeni predlog, ponovo podnijeti svoj predlog
ili podnijeti novi predlog pravnog akta na osnovu Ugovora.
31.
If on the expiry of that period the Council has neither adopted the proposed implementing act nor
indicated its opposition to the proposal for implementing measures, the proposed implementing act shall
be adopted by the Commission.
Ukoliko po isteku tog roka Savjet ne usvoji predloženi akt za sprovođenje, niti se izjasni protiv
predloženih mjera za sprovođenje, predloženi akt za sprovođenje donosi Komisija.
32
.
The Commission shall notify the Council and the Member States of any decision regarding safeguard
measures.
Komisija obavještava Savjet i države članice o svakoj odluci o zaštitnim mjerama .
33.
(It may be stipulated that) Before adopting this decision the Commission shall consult the Member States
in accordance with procedures to be determined in each case.
(Može biti predviđeno da) Komisija prije donošenja ove odluke konsultuje države članice, u skladu sa
postupcima koji se utvrđuju za svaki slučaj posebno.
34.
Any Member State may refer the Commission's decision to the Council within a time limit to be determined
in the act (within the basic instrument) in question.
Svaka država članica može odluku Komisije uputiti Savjetu u roku koji se utvrđuje u predmetnom aktu
(osnovnom instrumentu).
35.
The Council, acting by a qualified majority, may take a different decision within a time limit to be
determined in the act (in the basic instrument) in question.
47
Savjet, kvalifikovanom većinom glasova, može donijeti drugačiju odluku u roku koji se utvrđuje u
predmetnom aktu (osnovnom instrumentu).
36.
The Council, acting by a qualified majority, may confirm, amend or revoke the decision adopted by the
Commission.
Savjet, kvalifikovanom većinom glasova, može potvrditi, izmijeniti i dopuniti ili ukinuti odluku koju je
donijela Komisija.
37.
If the Council has not taken a decision within a time limit to be determined in the act in question, the
decision of the Commission is deemed to be revoked.
Ako Savjet ne donese odluku u roku utvrđenom predmetnim aktom, odluka Komisije smatra se ukinutom.
38.
Alternatively, it may be stipulated in the basic instrument that the Council, acting by qualified majority, may
confirm, amend or revoke the decision adopted by the Commission and that, if the Council has not taken
a decision within the above mentioned time-limit, the decision of the Commission is deemed to be
revoked.
Isto tako*, osnovnim instrumentom može se propisati da Savjet može, kvalifikovanom većinom glasova,
potvrditi, izmijeniti i dopuniti ili ukinuti odluku koju je donijela Komisija i da se odluka Komisije smatra
ukinutom ako Savjet ne donese odluku u utvrđenom roku16.
39.
Where reference is made to this paragraph, Articles XXX and XXX of Decision 1999/468/EC shall apply,
having regard to the provisions of Article 8 thereof.
Kada se upućuje na ovaj stav, primjenjuju se čl. XXX i XXX Odluke 1999/468/EZ, a imajući (pri tome) u
vidu odredbe člana 8 te odluke.
40.
The period laid down in Article XXX (XXX) of Decision 1999/468/EC shall be set at three months.
Rok iz člana XXX stav XXX Odluke 1999/468/EZ određuje se na tri mjeseca.
8. NAČIN IZMJENE PRAVNIH AKATA
Načini na koje se formulišu izmjene pravnih akata često se razlikuju u pojedinim jezicima i nijesu
ujednačeni, naročito ako je riječ o dokumentima različite starosti. Zbog toga, prilikom njihovog
prevođenja treba prije svega imati u vidu smisao, a naročitotreba poštovati pravila formulacije koja
važe u jeziku cilju. Najčešće formulacije kojih prevodioci treba strogo da se pridržavaju nalaze se u
ovom poglavlju Priručnika.
Izrazi kojima se mijenja ili prestaje da važi pravni akt
1. Regulation(Directive, Decision...)XXX is hereby
amended as follows:
Regulativa (Direktiva, Odluka ...) XXX
mijenja se i glasi:
2. Regulation ( Directive, Decision...)XXX is hereby
repealed.
Regulativa (Direktiva, Odluka...) prestaje da
važi.
3. The following Regulations and Directives are hereby
repealed:
Prestaju da važe sljedeće regulative i
direktive:
4. Directive XXX shall cease to have effect/ to apply on
31 December 1992
Direktiva XXX prestaje da važi / da se
primjenjuje od 31. decembra 1992. g.
5. Council recommendation XXX shall cease to have
effect as from the date on which this Directive is
applied by the Member States.
Preporuka Savjeta XXX prestaje da važi
danom primjene ove direktive u državama
članicama.
*
U normativi nemamo takođe.
16
U utvrđenom roku, ne može gore navedenom roku.
49
Riječ (riječi:) „ … “
(rije
č
(i) koja(e) se mijenja(ju) u odgovaraju
ć
em padežu)
zamjenjuje(u) se
riječju (riječima:) „ … “
(nove rije
č
i u odgovaraju
ć
em padežu).
17
Broj „ … “
(broj koji se mijenja)
zamjenjuje se brojem „ … “
(novi broj).
Iznos „ … “
(iznos koji se mijenja)
zamjenjuje se iznosom „ … “
(novi iznos).
Brojevi i iznosi, isto kao i riječi koje se mijenjaju, stavljaju se pod navodnike.
Ukoliko se neki izraz mijenja u čitavom tekstu akta, a više puta se ponavlja, koristi se sljedeća
formulacija:
U …
(naziv akta ili dijela akta koji se mijenja)
riječ(riječi:) „ … “ zamjenjuje(u) se riječju
(riječima:) „ … “ u odgovarajućem padežu
.
.
1.
Article 47 shall be replaced by the following:
Član 47 mijenja se i glasi:
2.
Article 56(2) shall be replaced by the following: U članu 56 stav 2 mijenja se i glasi:
3.
in article 2 (b) and (f) are replaced by the
following:
U članu 2 tač. b i d mjenjaju se i glase:
4.
the fïrst subparagraph of Article 118a(2) shall
be replaced by the following:
U članu 118a stavu 2 podstav 1 mijenja se i
glasi:
5.
the final part of point 5 shall be replaced by the
following:
Završni dio tačke 5 mijenja se i glasi:
6.
the fïrst indent of point 7 shall be replaced by
the following:
U tački 7 alineja 1 mijenja se i glasi:
7.
item 4.2.1.1 shall be amended to
read:
Tačka 4.2.1.1. mijenja se i glasi:
8.
the title of Chapter 4 shall be replaced by the
following:
Naziv Poglavlja 4 mijenja se i glasi:
9.
in Article 55,”43” shall be replaced by “42”
U članu 55 broj „43“ zamjenjuje se brojem
„42“.
10. in paragraph 1 , “ECU 105”is replaced by
“ECU 95 “
U stavu 1 iznos „105 ekija” zamjenjuje se
iznosom „95 ekija”.
11. the following shall be substituted for paragraph
12 (c)
U stavu 12 tačka c mijenja se i glasi:
12. the introductory sentence in Article 10(1) is
hereby amended as follows:
U članu 10 stavu 1 uvodna rečenica mijenja
se i glasi:
13. The reference to Articles 129 and
130 shall be replaced by a reference to Articles
198d and 198e
Pozivanje na čl. 129 i 130 zamjenjuje se
pozivanjem na čl. 198d i 198e.
d) Dopuna
1. Dodavanje nove odredbe
:
Poslije (
prethodne odredbe
) dodaje se novi/a (
nova odredba, eventualno sa brojem
) koji/a glasi:
„...”.
Poslije (
prethodne odredbe
) dodaje/u se novi/e (
nove odredbe
) koji/e glase: „...”.
U (
naziv cijele odredbe
) dodaje se novi/a (
nova odredba
) koji/a glasi: „...”.
17
Riječi pod navodnicima treba staviti u odgovarajući padež, zavisno od teksta koji se mijenja. Treba, dakle,
uz prevod konsultovati i tekst akta koji se mijenja.
50
U (
naziv cijele odredbe
) dodaju se novi/e (
nove odredbe
) koje glase: „...”
i navodi se tekst dodate
(dodatih) odredbe/aba
.
Dopuna je često praćena renumeracijom:
Dosadašnji/e (
odredbe numerisane starim brojevima
) postaju (
odredbe renumerisane novim
brojevima
).
Uvodna rečenica mora jasno upućivati na koji dio odredbe se odnosi (član, stav, riječi...). Ukoliko u
originalnoj rečenici ne postoji odgovarajući izraz (npr. engleski tekst sadrži samo the following ili
the following text), potrebno je taj izraz u prevodu dopuniti prema stvarnom smislu i prema
kontekstu, tj. prema prirodi umetnute odredbe.
The following se prevodi kao rije
č
/rije
č
i/broj i sl
..
1.
the following shall be inserted:
Dodaju se riječi:
2. the following Article (87a) shall be inserted:
Dodaje se član (87a) koji glasi:
3.
in Article 15 (2), there is inserted the following
(new) point (g):
U članu 15 stavu 2 dodaje se (nova)
tačka g.
4.
after the words “XXX", there are inserted the words
“YYY"
Poslije riječi: «XXX» dodaju se riječi:
«YYY».
5.
a new point 5 shall be added, worded as follows:
Dodaje se nova tačka 5 koja glasi:
6.
after point 4 a new point shall be added, worded as
follows:
Poslije tačke 4 dodaje se nova tačka
koja glasi:
7.
Articles 8, 8a, 8b and 8c shall become respectively
Articles 7, 7a, 7b and 7c.
Čl. 8, 8a, 8b i 8c postaju čl. 7, 7a, 7b i
7c.
8.
In Article 92(3) the present point (d) shall become
(e).
U članu 92 stavu 3 tačka d postaje
tačka e.
9.
items ,,2.1.2.2, 2.1.2.3, and 2.1.2.4" are
„2.1.2.1,2.1.2.2 and 2.1.2.3" respectively
Tač. 2.1.2.2, 2.1.2.3 i 2.1.2.4 postaju
tač. 2.1.2.1, 2.1.2.2. i 2.1.2.3.
10. the second subparagraph of Article 144 shall
be supplemented by the following sentence:
U članu 144 podstavu 2 dodaje se
rečenica:
11. the second subparagraph of Article 144 shall
be supplemented by the following sentences:
Na kraju člana 144 podstava 2 dodaju
se rečenice:
12. paragraph 17 shall be renumbered 22, and the
following shall be added thereto:
U dosadašnjem stavu 17, koji postaje
stav 22, dodaju se riječi:
13. in Article 31(1), „of 1994" shall be added at the end
of the first indent
U članu 31 stavu 1 na kraju alineje 1
dodaju se riječi: „iz 1994“.
14. the following shall be added to point (r):
U tački r dodaju se riječi:
15. The Annex shall become Annex I and the following
point shall be added to paragraph 1:
Aneks postaje Aneks I, a stavu 1
dodaje se tačka:
16. Annexes II and III attached hereto shall be added
to Directive 00/000/EEC.
Aneksi II i III uz ovu direktivu dodaju se
Direktivi 00/000/EEZ.
9. POZIVANJE
18
Pri prevođenju pozivanja naročitu pažnju treba posvetiti nazivima dokumenata i podjeli teksta.
18
Bolje nego „upućivanje“.
52
Ako se upućuje na jednu cjelinu prema prethodno navedenim pravilima ni slučajno ne treba
odvajati cjeline zarezom. Npr. pravilno je član 3 stav 5 tačka 9, a nikako ne treba pisati član 3, stav
5, tačka 9.
Svi izrazi koji upućuju pišu se u odgovarajućem gramatičkom obliku kao npr. u članu 3 stavu 5
podstavu 5.
U izvornim tekstovima, naročito starijim, upućivanja često počinju riječju «odredba» (provisions –
dispositions – Bestimmungen). Često je to nepotrebno pa se preporučuje da se izostavi, ukoliko
nije bliže određena.
1.
article 2
član 2
2.
article 2 (1)
član 2 stav 1
3.
article 2 (a)
član 2 tačka a
4.
article 2 (1) (a)
član 2 stav 1 tačka a
5.
article 2(1) (a) (i)
član 2 stav 1 tačka a podtačka i
6.
article 2a
član 2a
7
article 2 (2) and (3)
član 2 st. 2 i 3
8.
articles 2 (2) and 3
član 2 stav 2 i član 3
9.
articles 2 and 4
čl. 2 i 4
10. articles 2 to 5
čl. 2 do 5
11. paragraphs 1, 2, 3, 4 and 6
st. 1, 2, 3, 4 i 6
12. the first and second indents of the first subparagraph of
Article 5 (1) of Regulation (EEC) No 1837/80
član 5 stav 1 podstav 1 al. 1 i 2
Regulative (EEZ ) br. 1837/80
13. in the third subparagraph of Article 2 (1)
u članu 2 stavu 1 podstavu 3,
14. in the first and second sentences of the first
subparagraph of Article 7 (1)
U članu 7 stavu 1 podstavu 1 u
prvoj i drugoj rečenici,
Ukoliko se upućuje na odredbe određenog pravnog propisa ili nekog njegovog samostalnog dijela
(aneks, protokol), naziv tog propisa ili njegovog dijela dodaje se poslije upućivanja na konkretnu
odredbu (nezavisno od redosljeda originala).
1. Article 189b of the Treaty
Član 189b Ugovora
2. Annex I point 21.1
Aneks I tačka 21.1
3. Chapter 1 of Directive X Annex B
Poglavlje 1 Aneksa B Direktive X
…as referred to in Annex I, Chapter V (4) to this
Regulation
... u vezi sa tačkom 4 Poglavlja V Aneksa I ove
regulative…
c) Upućivanje pomoću riječi ovaj (član, direktiva...) i navedeni
Upućivanje na tekst ili na dio teksta (član, stav, aneks, direktiva, regulativa...) koji se nalazi u istom
tekstu u kome se vrši upućivanje, obično u obliku:
“this Directive”,
- prevodi se samo onda kad bi moglo doći do zamjene. Tada se upotrebljava
zamjenica ova (ova regulativa i slično).
Upućivanje na tekst ili na dio teksta koji se nalazi u drugom tekstu, a ne u onom u kome se vrši
upućivanje, obično u obliku:
“that /the said/the above mentioned Directive”,
prevodi se pomoću riječi: navedeni ili taj:
navedena regulativa, ta regulativa i slično.
53
d) Upućivanje u fusnotama
1.
OJ L 300, 19.11.1994, p. 86.
Sl. list L 300, 19.11.1994, str. 86.
2.
OJ 35, 19.4.1964, p. 753/64.
Sl. list 35, 19.4.1964, str. 753/64.
3.
OJ C 139, 5.6.1989, pp. 23 and 31.
Sl. list C 139, 5.6.1989, str. 23 i 31.
4.
See page 23 in this Official Journal
V.
19
str. 23 ovog Službenog lista.
5.
OJ C 84, 28.3.1991, p. 9 and amendment
forwarded on 13 December 1991.
Sl. list C 84, 28.3.1991, str. 9 i izmjene i
dopune dostavljene 13. decembra 1991.
godine
6.
OJ C 284, 12.11.1990, p. 80, and Decision
of 12.2.1992 (not yet published in the Official
Journal).
Sl. list C 284, 12.11.1990, str. 80 i Odluka od
12.2.1992 (još nije objavljena u Službenom
listu).
7.
Opinion submitted/delivered on 12 December
1975 (not yet published in the Official
Journal).
Mišljenje dostavljeno/dato 12. decembra
1975. godine (još nije objavljeno u
Službenom listu).
8.
Assent of 29.1.1998.
Saglasnost od 29.1.1998. godine
9.
Opinion of the European Parliament of 18
December 1997 (OJ C 14, 19.1.1998),
Council Common Position of 9 March 1998
(OJ C 135, 30.4.1998, p. 7) and Decision of
the European Parliament of 30 April 1998
(OJ C 152, 18.5.1998), Council Decision of
19 May 1998.
Mišljenje Evropskog parlamenta od 18.
decembra 1997. godine (Sl. list C 14,
19.1.1998), Zajednički stav Savjeta od 9.
marta 1998. godine (Sl. list C 135, 30.4.1998,
str. 7) i Odluka Evropskog parlamenta od 30.
aprila 1998. godine (Sl. list C 152,18.5.1998),
Odluka Savjeta od 19. maja 1998. godine.
10. OJ L 281, 1.11.1975, p. 1. , Regulation last
amended by Regulation (EEC) No 3653/90
(OJ No L 362, 27.12.1990, p. 28).
Sl. list L 281, 1.11.1975, str. 1. Regulativa,
zadnji put izmijenjena i dopunjena
Regulativom (EEZ) br. 3653/90 (Sl. list L
362, 27.12.1990, str. 28).
11. OJ L 316, 31.10.1992, p.19. Directive as
amended by Directive 94/74/EC (OJ No L
365, 31.12.1994, p. 46).
Sl. list L 316, 31.10.1992, str.19. Direktiva
izmijenjena i dopunjena Direktivom 94/74/EZ
(Sl. list L 365, 31.12.1994, str. 46).
12. OJ L 181, 4.7.1986,p. 16, as subsequently
amended
Sl. list L 181, 4.7.1986, str. 16, sa naknadnim
izmjenama i dopunama.
10. NABRAJANJE I DEFINICIJE
a) Nabrajanje
* Interpunkcija u uvodnom tekstu
Dvije tačke su obavezne ako je početak niza formalno obilježen najavnim riječima (ovi, sljedeći i
slično):
«Od poreza se osloba
đ
a sljede
ć
a roba:»
Kada nema formalnog obilježja početka niza, dvije tačke ne treba pisati ako tekst ispred nabrajanja
ne čini posebnu sintaksičku cjelinu, te se u govoru nastavlja daljim kazivanjem. Niz se tada uklapa
u rečenicu kao njen normalni nastavak, pa je znak ispred njega suvišan:
«Organ odgovoran za kontrolu
-
ima pravo da zahtijeva pristup (...);
-
može da zahtijeva (...);
19
See je najbolje prevoditi sa v. a ne sa vidi, pogledaj i sl.
55
Standardna uvodna formulacija je:
Za svrhe ove direktive podrazumijeva se da je:
-
vozilo
- svako vozilo sa motorom sa unutrašnjim sagorijevanjem, namijenjeno drumskom
saobraćaju, sa karoserijom ili bez nje, sa najmanje četiri točka i maksimalnom brzinom od 250
km/h;
-
tip motora sa unutrašnjim sagorijevanjem
- motor sa unutrašnjim sagorijevanjem kome
može biti dodijeljena homologizacija samostalne tehničke cjeline, prema članu 9a Direktive
70/156/EEZ.
11. ZAVRŠNE ODREDBE
a) Odredbe za sprovođenje regulativa, odluka i okvirnih odluka
1.
Member States shall bring into force (adopt)
the laws regulations and administrative
provisions necessary to comply with this
Directive before (not later than) 1 March 1997
... as from 1 March 1997. ... within 24 months
of its entry into force /adoption / notification.
Države članice dužne su da usvoje zakone i
druge propise potrebne za usklađivanje sa
ovom direktivom ... (najkasnije) do 1. marta
1997....od 1. marta 1997. godine....u roku od
24 mjeseca od stupanja na snagu
/donošenja/ notifikacije.
2.
Member States shall take
Measures necessary to comply...
Države članice preduzimaju mjere potrebne
za usklađivanje ...
3.
Member States shall amend their national
provisions to comply…
Države članice mijenjaju i dopunjavaju
domaće propise kako bi sprovele...
4.
The Commission shall inform the
other Member States thereof.
Komisija o tome obavještava ostale države
članice.
5.
Member States shall (after consulting the
Commission), adopt and publish the laws,
regulations and administrative provisions
necessary to comply with this Directive by 1
March 1997 at the latest.
Države članice (nakon savjetovanja sa
Komisijom) donose i objavljuju zakone i druge
propise potrebne za sprovođenje ove
direktive najkasnije do 1. marta 1997. godine.
6.
Not later than 1 March 1996
Member States shall adopt and publish the
provisions necessary to comply with this
Directive not later than 1 March 1997. ???
Najkasnije do 1. marta 1996. godine države
članice usvajaju i objavljuju propise potrebne
za sprovođenje ove direktive do 1. marta
1997. godine.
7.
They shall (forthwith) inform
the Commission thereof.
One o tome (odmah) obavještavaju Komisiju.
8.
They shall apply these measures from (not
later than) 1st January 1997.
One primjenjuju ove mjere od (najkasnije do)
1. januara 1997. godine.
9.
They shall apply these measures 18 months
after the date of the entry into force of this
Directive.
One primjenjuju ove mjere po isteku 18
mjeseci od dana stupanja na snagu ove
direktive.
10. When Member States adopt these
provisions, they shall contain a reference to
this Directive or be accompanied by such
reference on the occasion of their official
publication.
Kada države članice usvoje ove propise, ti
propisi sadržaće pozivanje na ovu direktivu ili
se pozivanje na ovu direktivu navodi prilikom
njihovog službenog objavljivanja.
11. The methods of making such a reference
shall be laid down by the Member States.
Načine takvog pozivanja utvrđuju države
članice.
12. Member States shall communicate
to the Commission the text of the (main)
provisions of national law, whether laws,
Države članice Komisiji dostavljaju tekst
(glavnih) odredaba domaćeg prava, bilo da
su to zakoni ili drugi propisi, koje donesu u
56
regulations or administrative provisions,
which they adopt in the field covered by this
Directive.
oblasti na koju se odnosi ova direktiva.
13. (As soon as this Directive has entered into
force / been notified,) Member States shall
also inform the Commission, in sufficient time
for it to its comments of any draft (major)
laws, regulations or administrative provisions
which they intend to adopt in the field
covered by this Directive.
Čim ova direktiva stupi na snagu / se izvrši
notifikacija, države članice o tome
obavještavaju Komisiju, ostavljajući joj
dovoljno vremena da dostavi svoje primjedbe
na nacrte svih (značajnih) zakona i drugih
propisa koje namjeravaju da usvoje u oblasti
na koju se odnosi ova direktiva.
14. Member States shall immediately inform the
Commission of the measures taken pursuant
to this Directive.
Države članice odmah obavještavaju
Komisiju o mjerama preduzetim na osnovu
ove direktive.
15. The Member States shall notify the
Commission and the other Member States of
the provisions under which they make use of
the authorization granted in Article 1.
Države članice upućuju notifikaciju Komisiji i
drugim državama članicama o odredbama na
osnovu kojih one primjenjuju ovlašćenje
propisano članom 1.
16. The Commission shall publish (in the Official
Journal of the European Communities) and
keep up to date...
Komisija objavljuje (u Službenom listu
evropskih zajednica) i ažurira ...
17. The Member States and the Commission
shall cooperate closely to ensure that this
Decision is complied with.
Države članice i Komisija tijesno sarađuju
kako bi obezbijedile usklađenost sa ovom
odlukom.
18. The Member States shall, in close
cooperation with the Commission, take all
necessary measures to ensure that this
Decision is applied.
Države članice, u tijesnoj saradnji sa
Komisijom, preduzimaju sve potrebne mjere
da se obezbijedi primjena ove odluke.
19. The Member States (and the Commission)
shall take all measures necessary for the
implementation of this Decision.
Države članice (i Komisija) preduzimaju sve
potrebne mjere za sprovođenje ove odluke.
20. Member States shall take the necessary
measures to comply with the provisions of
this Framework Decision by 1 April 2001.
Države članice preduzimaju sve potrebne
mjere da se obezbijedi usklađenost sa
odredbama ove okvirne odluke do 1. aprila
2001. godine.
21. Member States shall transmit to the General
Secretariat of the Council, the Commission of
the European Communities and,.. (the
European Central Bank) the text of the
provisions transposing into their national law
the obligations imposed on them under this
Framework Decision.
Države članice dostavljaju Generalnom
sekretarijatu Savjeta, Komisiji evropskih
zajednica i ... (Evropskoj centralnoj banci)
tekst odredaba kojima obaveze sadržane u
ovoj okvirnoj odluci prenose u svoje domaće
zakonodavstvo.
22. On the basis of this information, the Council
will, by 1 April 2003 at the latest, assess
the extent to which Member States have
complied with this Framework Decision.
Na osnovu ove informacije, Savjet će
najkasnije do 1. aprila 2003. godine
procijeniti u kojoj mjeri države članice
postupaju po ovoj okvirnoj odluci.
23. An evaluation, notably also of the practical
application of the provisions of this
Framework Decision, shall be carried out by
1 January 2002 at the latest.
Ocjena, a naročito i praktične primjene
odredaba ove okvirne odluke, sprovešće se
najkasnije do 1. januara 2002. godine.
58
3.
...between the Community, of the one part,
and A, of the other art...
... između Zajednice, s jedne strane i A, s
druge strane ...
4.
...and (together with) the protocols and
declarations annexed thereto
... zajedno sa priloženim protokolima i
deklaracijama...
5.
...and the declarations attached to the Final
Act...
...i deklaracijama priloženim uz Završni akt
...
6.
...and the exchange of letters relating
hereto...
... i razmjena pisama/nota u vezi sa njom ...
7.
The text of the Agreement is attached to this
Regulation.
Tekst Sporazuma dat je u prilogu ove
regulative.
8.
The text of the acts referred to in the first
paragraph are attached to this Decision.
Tekst akata iz stava 1 dat je u prilogu ove
odluke.
9.
The President of the Council is hereby
authorized to designate the person(s)
empowered to sign the Agreement in order to
bind the Community.
Ovim se ovlašćuje predsjednik Savjeta da
odredi lice(a) koje(a) će biti opunomoćeno(a)
da potpiše(u) Sporazum kojim se obavezuje
39
Zajednica.
10. The President of the Council shall, on behalf
of the Community, give the notification
provided for in Article A of the Agreement.
Predsjednik Savjeta u ime Zajednice upućuje
notifikaciju predviđenu članom A Sporazuma.
11. The President of the Council shall
deposit the acts as provided for in Article X of
the Agreement.
Predsjednik Savjeta deponuje akte kako je
predviđeno članom X Sporazuma.
12. The President of the Council shall take the
measures necessary for the exchange of
instruments provided for in Article X of the
Agreement.
Predsjednik Savjeta preduzima mjere
neophodne za razmjenu instrumenata, kako
je predviđeno članom X Sporazuma.
e) Odredbe koje se odnose na važenje i stupanje propisa na snagu
1.
This Regulation (Directive, Decision, Joint Action,
Framework Decision) shall enter into force on 9
January 1998.
Ova regulativa (direktiva, odluka,
zajednička akcija, okvirna odluka) stupa
na snagu 9. januara 1998. godine.
2.
This Regulation shall enter into force on the day
of its publication in the Official Journal of the
European Communities.
Ova regulativa stupa na snagu danom
objavljivanja u Službenom listu evropskih
zajednica.
3.
This Regulation shall enter into force on the day
following that of its publication in the Official
Journal of the European Communities.
Ova regulativa stupa na snagu sljedećeg
dana od dana objavljivanja u Službenom
listu evropskih zajednica.
4.
This Regulation shall enter into force on the third
day following its publication in the Official
Journal of the European Communities.
Ova regulativa stupa na snagu trećeg
dana od dana objavljivanja u Službenom
listu evropskih zajednica.
5.
It shall apply as from 1 January 1982 (until 1
January 1987).
Primjenjuje se od 1. januara 1982. godine
(do 1. januara 1987. godine).
6.
It shall apply from 1 January 1982 until 1 January
1987.
Primjenjuje se od 1. januara 1982. godine
do 1. januara 1987. godine.
7.
It shall expire on 31 September 1995.
Prestaje da važi 31. septembra 1995.
godine.
8.
It shall apply until 31 December 1992.
Primjenjuje se do 31. decembra 1992.
godine.
9.
It shall apply from 1 July 1989 with the exception
of Articles 15 and 16 which shall be applied as
from the entry into force of this Regulation.
Primjenjuje se od 1. jula 1989. godine,
osim čl. 15 i 16, koji se primjenjuju od
dana stupanja na snagu ove regulative.
59
10. It shall apply from 1 July 1995, with the
exception of Articles 1, 2 and 3, which shall apply
immediately.
Primjenjuje se od 1. jula 1995. godine,
osim čl. 1, 2 i 3, koji se primjenjuju
odmah.
11. It shall apply from the first day of the month
following its entry into force.
Primjenjuje se od prvog dana sljedećeg
mjeseca od stupanja na snagu.
12. However, Member States may, after consulting
the Commission, postpone the application of
Article 5 until 31 December 1986.
Međutim države članice mogu, nakon
savjetovanja sa Komisijom, odložiti
primjenu člana 5 do 31. decembra 1986.
godine.
13. Regulation A shall cease to have effect when this
Regulation enters into force.
Stupanjem na snagu ove regulative
prestaje da važi Regulativa A.
14. This decision shall enter into force on the third
day following its publication in the Official Journal
of the European Communities.
Ova odluka stupa na snagu trećeg dana
od dana objavljivanja u Službenom listu
evropskih zajednica.
15. This Decision shall take effect (enters into force)
on the day following its adoption
Ova odluka stupa na snagu sljedećeg
dana od dana donošenja.
16. This Decision shall apply from 15 October 2000.
Ova odluka primjenjuje se od 15. oktobra
2000. godine.
17. This Common Strategy shall apply from 10 June
2000.
Ova zajednička strategija primjenjuje se
od 10. juna 2000. godine.
18. It may be prolonged, reviewed and, if necessary,
adapted by the European Council on the
recommendation of the Council.
Evropski savjet, na preporuku Savjeta,
može je produžiti, preispitati i, ako je to
potrebno, prilagoditi.
19. This Common Position shall take effect on 1 July
1998.
Ovaj zajednički stav važi od 1. jula 1998.
godine.
f) Odredbe koje se odnose na objavljivanje (odredbe koje se odnose na važenje i stupanje
na snagu)
This Decision (Common Strategy, Joint Action,
Common Position) shall be published in the
Official Journal.
Ova odluka (zajednička strategija, zajednička
akcija, zajednički stav) objavljuje se u
Službenom listu.
g) Objavljivanje
Izraz
publish/publication
- prevodi se kao objavljuje/objavljivanje a ne publikuje/publikovanje.
Direktive, regulative, odluke, preporuke i ostali akti se objavljuju.
h) Završne rečenice direktiva i regulativa
1. This Regulation (Decision) shall be
binding in its entirety and directly
applicable in all Member States.
Ova regulativa (odluka) obavezujuća je u cjelini i
neposredno se primjenjuje u svim državama
članicama.
2. This Directive (Decision) is addressed to
the Member States.
Ova direktiva (odluka) odnosi se na sve države
članice.
3. This Directive (Decision) is addressed to
the United Kingdom
Ova direktiva (odluka) odnosi se na Ujedinjeno
Kraljevstvo.
12. DATIRANJE I POTPISI
12.1. Datiranje
1. Done at Brussels (Luxembourg, Frankfurt am
Main), 12 October 1992.
Sačinjeno u Briselu (Luksemburgu,
Frankfurtu na Majni) 12. oktobra 1992.
godine.
61
Takozvane legislativne skraćenice služe za zamjenu konstrukcija od više riječi - jednom ili sa
nekoliko riječi, zbog potrebe njihovog pominjanja u daljem tekstu. Skraćeni oblik treba formulisati
onako kako je navedeno dolje (mala/velika slova, zagrade, navodnici):
Treba voditi računa da se u našem jeziku prilikom skraćivanja skraćeni oblik u zagradama ne
stavlja pod navodnike kao u engleskom jeziku.
1. signatories of the Treaty on the non-proliferation of
nuclear weapons, hereinafter referred to as ,,the
Treaty’’
potpisnice Ugovora o neširenju
nuklearnog oružja (u daljem tekstu:
Ugovor)
2. public access to documents of the Committee of the
Regions (hereinafter „the Committee")
pristup građana dokumentima Komiteta
regiona (u daljem tekstu: Komitet)
14. VALUTA
1.
unit of account
obračunska jedinica
2.
European unit of account (EUA)
evropska obračunska jedinica (EUA)
3.
European Currency Unit (ECU/ecu)
evropska novčana jedinica (eki)
4.
euro (EUR)
euro (EUR)
15. LATINSKI IZRAZI U ENGLESKOM JEZIKU
Latinski izrazi koji se pojavljuju u engleskim tekstovima uvijek se naglašavaju kurzivom. Pri
prevodu takvi izrazi obično se zamjenjuju crnogorskim ekvivalentima, bez upotrebe kurziva.
Pojedini latinski izrazi, koji su uobičajeni i u drugim jezicima, u principu se ne prevode sem
nekoliko izuzetaka npr.
ad hoc
i
modus vivendi
. Navodimo primjere nekih uobičajenih latinskih
izraza i mogućih ekvivalenata u našem jeziku.
ex officio
po službenoj dužnosti
bona fide
u dobroj vjeri
a posteriori
aposteriori
a priori
apriori
mutatis mutandis
mutatis mutandis/shodno
de jure
de jure
de facto
de facto
ad hoc
ad hoc
modus vivendi
modus vivendi
pro rata
pro rata
i.e. (id est)
tj. (to jest)
e.g. (exempli gratia)
npr. (na primjer)
i.a. (inter alia)
između ostalog
62
V. TEHNIČKA I PRAVOPISNA PRAKTIČNA UPUTSTVA
1. PRAVOPISNA PRAVILA
Analizom i obradom prevoda u ovoj oblasti, ali i šire, može se uočiti da se neke pravopisne i
gramatičke greške češće ponavljaju. Nije nam, naravno, cilj da ovim priručnikom rješavamo jezičke
nedoumice, te se njima nećemo baviti. Mnogih se pravopisnih i gramatičkih pravila nećemo
doticati, svjesni da je proces standardizacije crnogorskog jezika još u toku. Ovdje ćemo, stoga,
navesti samo neke najčešće greške i dati jezičke savjete kako se one mogu izbjeći.
a) Upotreba velikog i malog slova
U crnogorskom jeziku, za razliku od engleskog, velikim početnim slovom piše se samo prva riječ
imena ustanova, naziva propisa, zakona i dokumenata, a od ostalih riječi velikim se slovom pišu
samo one koje su i same vlastita imena:
npr. Methodological Guide for EU Regulation Impact Assessment
ali: Metodološki priručnik za procjenu učinaka propisa Evropske unije
npr. Sporazum o stabilizaciji i pridruživanju
ali: Stabilisation and Association Agreement
nikako: Evropska Unija, već Evropska unija!!!
ali naravno: Savjet Evrope, a ne Savjet evrope!!!
U crnogorskom jeziku opšte imenice pišu se malim slovom, dok se u engleskom one često pišu
velikim slovima:
npr:
-
Member States - države članice
-
Stabilisation and Association Process - proces stabilizacije i pridruživanja
-
Article - član
b) Pisanje brojeva
Decimalni brojevi u engleskom jeziku odvajaju se tačkom, a u crnogorskom jeziku zarezom. Kod
pisanja cijelih brojeva u engleskom jeziku se ispred svake treće cifre (s desna nalijevo) piše zarez,
a u crnogorskom stoji tačka. Posebnu pažnju treba posvetiti pisanju brojeva, jer pogrešno napisan
zarez ili tačka mogu dovesti do potpuno drugačije vrijednosti broja:
5.8 per cent - 5,8 posto
10,781.9 – 10.781,9
c) Pravopisni znakovi
Pravopisne znakove treba koristiti prema pravopisnim pravilima jezika cilja, tj. crnogorskog jezika.
U engleskom se često upotrebljava zarez, što svakako olakšava razumijevanje dugačkih rečenica,
ali se mjesto zareza ne može doslovno preslikavati u prevođenju.
Iako se u potpunosti treba pridržavati strukture izvornog teksta, ponekad je neophodno u prevodu
rečenicu koja je preduga prekinuti i sljedeću smislenu cjelinu nastaviti iza tačke-zareza. Ne
preporučuje se umetanje nove rečenice jer to remeti broj rečenica, npr. u nekom članu, pa u tom
slučaju pozivanje na neku od njih može biti pogrešno.
Treba razlikovati crtu i crticu kao što se razlikuju u ovom tekstu.
64
j) Internacionalizmi
Načelno, domaća riječ ima prednost pred internacionalizmima,
npr.
(in)direktno - (ne)posredno
implementacija – sprovođenje
Pri zamjeni treba biti izuzetno oprezan jer je značenje često određeno kontekstom. Posebno treba
obratiti pažnju na tzv. “lažne prijatelje” (false friends), tj. kad internacionalizam u crnogorskom ima
drugačije značenje nego u engleskom jeziku:
npr.
eventually
nije eventualno, već konačno, na kraju;
actual
nije aktuelno već stvarno (dok je aktuelno -
topical
)
65
VI. OBRASCI AKATA EVROPSKE UNIJE
I. ACTS OF THE COUNCIL
1.
REGULATIONS
1.1.
Regulations (general)
COUNCIL REGULATION (…) No…/…
of.............
................................................
THE COUNCIL OF THE EUROPEAN UNION,
[Having regard to the Treaty ..................... , [and in particular Article(s) ................. thereof,]
[Having regard to ................ ,]
[Having regard to the proposal from the Commission,] [presented following consultation with
(following consultations within) the Advisory Committee, set up (provided for) by .......... (the said
Regulation),]
[Having regard to the draft Regulation submitted by the Commission,]
22
[Having regard to the recommendation from the Commission,]
[Having regard to the initiative of . . . . (Member State),]
23
[Having regard to the recommendation from the European Central Bank,]
[After consulting the Commission,]
[Having regard to the Opinion of the European Parliament,]
[Having regard to the assent of the European Parliament,]
[Having regard to the Opinion of the Economic and Social Committee,]
[Having regard to the Opinion of the Committee of the Regions,]
[Having regard to the Opinion of the Court of Justice,]
[Having regard to the Opinion of the European Central Bank,]
[Having regard to the Opinion of the Economic and Financial Committee,]
[Having regard to the Opinion of the Staff Regulations Committee,]
[Acting in accordance with the procedure laid down in Article 252 of the Treaty,]
24
22 This citation is used in place of the preceding one when, in the absence of any formal right of initiative to make a proposal or
recommendation, the Commission submits a draft text.
23 This citation is used when a Member State presents an initiative pursuant to Title IV of Part Three of the EC Treaty.
24 So called "cooperation" procedure introduced by the Single European Act and amended by the Treaty on European Union.
67
I. AKTA SAVJETA
1.
REGULATIVE
1.1.
Regulative (opšte)
REGULATIVA SAVJETA (…) br…/…
od.............
................................................
SAVJET EVROPSKE UNIJE,
[imajući u vidu Ugovor..................... , [a naročito član................. ,]
[imajući u vidu................ ,]
[imajući u vidu predlog Komisije,] [iznesen nakon konsultacija sa Savjetodavnim odborom (nakon
konsultacija unutar Savjetodavnog odbora), osnovanim (predviđenim).......... (Regulativom xxx
29
),]
[imajući u vidu Nacrt regulative koji je podnijela Komisija,]
30
[imajući u vidu preporuku Komisije,]
[imajući u vidu inicijativu ... (države članice),]
31
[imajući u vidu preporuku Evropske centralne banke,]
[nakon konsultacija s Komisijom,]
[imajući u vidu mišljenje Evropskog parlamenta,]
[imajući u vidu saglasnost Evropskog parlamenta,]
[imajući u vidu mišljenje Ekonomskog i socijalnog odbora,]
[imajući u vidu mišljenje Komiteta regiona,]
[imajući u vidu mišljenje Suda pravde,]
[imajući u vidu mišljenje Evropske centralne banke,]
[imajući u vidu mišljenje Ekonomskog i finansijskog komiteta,]
[imajući u vidu mišljenje Komiteta za regulative o službenicima,]
[postupajući u skladu sa postupkom iz člana 252 Ugovora,]
32
S obzirom na to da:
(1)...........
(2)...........
(3)...........
29
Uvijek navesti tačan naziv uredbe o kojoj je riječ
30
Ovaj citat se upotrebljava umjesto prethodnog kad Komisija, u odsustvu bilo kog formalnog prava na podnošenje
predloga ili preporuka, podnosi nacrt teksta.
31
Ovaj citat se upotrebljava kad država članica iznosi inicijativu na osnovu Dijela 3 Glave IV Ugovora o EZ.
32
Tzv. postupak „saradnje“ uveden je Jedinstvenim evropskim aktom koji je izmjenjen Ugovorom o Evropskoj uniji
68
DONIO JE OVU REGULATIVU:
Član l
…………………………
Ova regulativa stupa na snagu (dana) …………..
[Ova regulativa stupa na snagu danom (...dana od dana) objavljivanja u Službenom listu evropskih
zajednica.]
33
[Primjenjuje se od ..................... (do .....................).]
[Prestaje da važi ………]
Ova regulativa obavezujuća je u cjelini i neposredno se primjenjuje u svim državama članicama
34
.
[Ova regulativa obavezujuća je u cjelini i neposredno se primjenjuje u svim državama članicama, u skladu sa
Ugovorom o osnivanju Evropske zajednice".]
35
Sačinjeno u Briselu,
36
Za Savjet
Predsjednik
______________________________
33
Ovakva formulacija u uglastim zagradama, iza koje slijedi "Primjenjuje se od (neki budući datum)", upotrebljava se kad
se regulativom predviđaju akta o njenoj primjeni koja se moraju objaviti i stupiti na snagu prije primjene same
regulative. Ako to nije slučaj, upotrebljava se samo formulacija: "Ova regulativa stupa na snagu ...", čime se označava
stvarni datum njene primjene, s obzirom na to da se samim usvajanjem regulative institucijama prenose potrebna
ovlašćenja za sve pripremne mjere različite od pomenutih akata o primjeni regulative.
Kad regulativa ima retroaktivno dejstvo, upotrebljava se izraz: "Primjenjuje se od (prošli datum)".
34
Ova rečenica, koja se pojavljuje u svakoj regulativi, nije dio posljednjeg člana.
35
Ova formulacija se upotrebljava umjesto uobičajene kad se regulativa ne primjenjuje na sve države članice ili u svim
državama članicama (npr. države članice koje nemaju euro ne učestvuju u Protokolu o uključivanju šengenske pravne
tekovine u okvir Evropske unije, jačanju saradnje itd.).
U izjavi koja se odnosi na Aneks II A Poslovnika Savjeta ističe se da je u tim slučajevima potrebno jasno odrediti
područje primjene, u obrazloženju i u sadržaju odgovarajućeg akta.
36
Obično Brisel, osim u aprilu, junu i oktobru kad se sastanci Savjeta održavaju u Luksemburgu.
70
[Article 1
The Agreement (between the European Community and ..................... )…
46
and the Protocols, declarations
and ..................... annexed thereto, (together with the declarations ( ..................... ) attached to the Final
Act,)
47
are hereby approved on behalf of the (European) Community
48
.
The texts of the acts referred to in the first subparagraph are attached to this Regulation.]
[Article …
The President of the Council shall, on behalf of the Community, give the notification provided for in Article...of
the Agreement
49
.]
[Article …
The President of the Council shall, on behalf of the Community, deposit the acts provided for in Article … of
the Agreement.]
[Article..,
The President of the Council shall take necessary measures for the exchange of the acts provided for in
Article...of the Agreement.]
[Article...
The Commission, assisted by the representatives of the Member States, shall represent the Community
within (the Joint Commission) (the Joint Committee) (the Committee) set up by Article...of the Agreement.
Article...
This Regulation shall enter into force on .....................
[This Regulation shall enter into force on the (…) day (following that) of its publication in the Official Journal
of the European Communities.]
This Regulation shall be binding in its entirety and directly applicable in all Member States.
Done at
For the Council
The President
46
The title of the Agreement should be quoted in full here
47
In addition to the Agreement, acts that do not form an integral part of the Agreement should be indicated.
48
If "European Community" already appears in the title, "Community" suffices here.
49
The following footnote shall appear in the Official Journal: "The date of entry into force of the Agreement will be
published in the Official Journal of the European Communities by the General Secretariat of the Council."
71
1.2. Regulative koje se odnose na zaključivanje međunarodnih sporazuma
1.2.1. Dvostepeni postupak
50
REGULATIVA SAVJETA
51
(EZ) br. .......... /..........
od ...
o zaključivanju Sporazuma
[između Evropske ekonomske zajednice i ..................... ]...
52
[kojim se utvrđuju odredbe za njegovu primjenu]
SAVJET EVROPSKE UNIJE,
imajući u vidu Ugovor o osnivanju Evropske zajednice, [a naročito čl. 133, 181, 308, 310 ( … ),
u vezi sa članom 300 stavom 2 (i članom 300 stavom 3 podstavom
53
... ],
[imajući u vidu predlog Komisije,]
[imajući u vidu Nacrt regulative koju je podnijela Komisija,]
54
[imajući u vidu mišljenje Evropskog parlamenta,]
55
[imajući u vidu saglasnost Evropskog parlamenta,]
56
s obzirom na to da:
(1) .....................
(2) .....................
( ) .....................,
[( ) Sporazum ..................... treba odobriti]
57
,
DONIO JE OVU REGULATIVU:
Član 1
Odobrava se Sporazum (između Evropske zajednice i ...) u ime (Evropske) Zajednice
58
...
59
Tekst Sporazuma dat je u prilogu ove regulative.
[Član 1
U ime (Evropske) Zajednice
60
,
odobrava se Sporazum (između Evropske zajednice i...) ...
61
te protokoli,
deklaracije i... dati u prilogu ove regulative (zajedno s deklaracijama (...) priloženim uz Završni akt)
62
.
Tekstovi akata iz podstava 1 dati su u prilogu ove regulative.]
50 Prvi stepen je odluka o potpisivanju sporazuma u smislu člana 300 stava 2 podstava 1 Ugovora o EZ (v. str. 47 i 49).
51 Činjenica da instrument ima oblik regulative je izuzetak; međunarodni sporazumi se redovno zaključuju odlukom sui generis (v. str.
51 i 53).
52 Ovdje treba navesti puni naziv sporazuma. Ako je potrebno, izraz “zaključivanje” zamjenjuje se izrazima “prihvatanje” ili “pristupanje”.
53 Uz stav 2 treba uputiti na:
- “stav 3 podstav 1” u slučaju konsultacija sa Evropskim parlamentom (uključujući sporazume zaključene na osnovu člana 133, u
slučaju konsultacija koje nijesu obavezne) ili
- “stav 3 podstav 2 ” u slučaju pristanka Evropskog parlamenta.
54 V. napomenu u fusnoti1.
55 Citat koji se upotrebljava pri zaključivanju sporazuma iz člana 300 stava 3 podstava 1
56 Citat koji se upotrebljava pri zaključivanju sporazuma iz člana 300 stava 3 podstava 2
57 S obzirom na to da se u nazivu i u članu 1 Regulative pojavljuje pun naziv sporazuma o kome je riječ, poželjno ga je parafrazirati u
uvodnim izjavama ili, ako nema dvosmislenosti, upotrijebiti izraz kao što je “sporazum iz ove regulative”.
58 Ako se izraz „Evropska zajednica“ već pojavljuje u nazivu, ovdje je dovoljno navesti izraz „Zajednica“.
59 Ovdje se mora navesti puni naziv sporazuma.
60 V. napomenu u fusnoti 57
61 V. napomenu u fusnoti 58
62 Uz Sporazum treba navesti akta koja ne čine sastavni dio Sporazuma.
73
2.1. Decisions (general)
COUNCIL DECISION
of .............
THE COUNCIL OF THE EUROPEAN UNION,
[Having regard to the Treaty ..................... ,] [and in particular Article(s) ..................... thereof,]
[Having regard to the Staff Regulations ..................... ,]
[Having regard to .....................,]
[Having regard to the proposal from the Commission,]
[Having regard to the draft Decision submitted by the Commission,]
67
[Having regard to the Recommendation from the Commission,]
[Having regard to the recommendation from the European Central Bank,]
[Having regard to the report from the Commission,]
[Having regard to the Opinion of the European Parliament,]
[Having regard to the Opinion of the Economic and Social Committee,]
[Having regard to the Opinion of the Committee of the Regions,]
[Having regard to the Opinion of the European Central Bank,]
[Having regard to the Opinion of the Staff Regulations Committee,]
[After consulting the Staff Committee,]
[Acting in accordance with the procedure laid down in Article 252 of the Treaty,]
68
Whereas:
(1) .....................
(2) .....................
( ) .....................,
HAS DECIDED AS FOLLOWS
:
Article 1 (Sole Article)
.....................
[Article…
(This Decision shall take effect (come into force)
69
on the day of its publication in the Official Journal of
the European Communities.)
It shall apply as from ..................... (It shall apply until ..................... ) (from ..................... to ..................... ].
Done at
For the Council
The President
66
Certain Decisions
sui generis
are entirely free as to form and are simply entered in the Council minutes. They are often termed
"Conclusions". See p. 132 and 136 of the Manual.
67
See,
mutatis mutandis.
68
So-called "cooperation procedure" introduced by the Single European Act and amended by the Treaty on European Union
69
The normal wording is "take effect". "Come into force" is used, by way of exception, in Council decisions taken with regard to the
Member States concerned under the ACP-EC Convention.
74
2. ODLUKE
SUI GENERIS
70
2.1. Odluke (opšte)
ODLUKA SAVJETA
od .............
SAVJET EVROPSKE UNIJE,
[imajući u vidu Ugovor ...,] [a naročito član (čl.) ...,]
[imajući u vidu Pravilnik o radu u institucijama evropskih zajednica......,]
71
[imajući u vidu...,]
[imajući u vidu predlog Komisije,]
[imajući u vidu nacrt odluke koji je podnijela Komisija,]
72
[imajući u vidu preporuku Komisije,]
[imajući u vidu preporuku Evropske centralne banke,]
[imajući u vidu izvještaj Komisije,]
[imajući u vidu mišljenje Evropskog parlamenta,]
[imajući u vidu mišljenje Ekonomsko-socijalnog komiteta,]
[imajući u vidu mišljenje Komiteta regiona,]
[imajući u vidu mišljenje Evropske centralne banke,]
[imajući u vidu mišljenje Odbora za sprovođenje Pravilnika o radu u institucijama evropskih zajednica,]
[nakon Savjetovanja sa Odborom za službenike]
[postupajući u skladu sa postupkom iz člana 252 Ugovora,]
73
s obzirom na to da:
(1) .....................
(2) .....................
(3) ..................... ,
ODLUČIO JE
:
Član 1 (jedini član)
.....................
[Član …
70
Neke odluke sui generis potpuno su slobodne u pogledu oblika i samo se unose u zapisnik Savjeta (v. primjere na str. 123, str. 127,
tačka 2.2.1. i str. 129, tačka 2.3.2). Često se nazivaju "zaključcima".
71
Za formulaciju ovoga citata vidi str. 58. (prvi citat).
72
V. mutatis mutandis napomene u fusnoti 1.
73
Tzv. "postupak saradnje" koji je uveden Jedinstvenim evropskim aktom i izmijenjen Ugovorom o Evropskoj uniji.
76
2.2. Decisions concerning the signing and provisional application of international
agreements
75
COUNCIL DECISION
of .............
on the signing [, on behalf of the (European)
76
Community,]
[and provisional application]
77
of the Agreement [between (the European Communities)
and ..................... ] …
78
THE COUNCIL OF THE EUROPEAN UNION,
Having regard to the Treaty establishing the European Community, [and in particular Article … (Articles
(95 and 133) (170) ( … ) thereof, (in conjunction with Article 300(2) thereof)],
Having regard to the proposal from the Commission,
Whereas:
(1) .....................
(2) .....................
( ) .....................,
[( ) the Agreement ..................... should be signed
79
,] [and the attached declaration on ..................... be
approved],
80
[(certain provisions of) the Agreement should be applied on a provisional basis, pending the
completion of the procedures for its formal conclusion,]
HAS DECIDED AS FOLLOWS
:
Article 1
81
The signing of the Agreement (between the European Community (the European Communities) and
.....................)
82
is hereby approved on behalf of the (European)
83
Community, subject to the Council
Decision concerning the conclusion of the said Agreement.
[The text of the Agreement is attached to this Decision.]
[Article…
The Declaration attached to this Decision shall be approved on behalf of the (European)
84
Community.]
[Article …
The President of the Council is hereby authorized to designate the person(s) empowered to sign the
Agreement on behalf of the (European)
85
Community subject to its conclusion.]
[Article…
75
In what follows, the usual form is reproduced.
76
Where the title of the agreement already comprises the expression "European Community" , "Community" suffices
here. The full name is, however, necessary if the European Communities or several of these Communities are mentioned
as contracting parties to the Agreement.
77
Provisional application may also be the subject of a Decision by itself.
78
The title of the Agreement should be quoted in full here.
79
On the question of the title of the Agreement in the recitals, see remarks in footnote 15.
80
In addition to the Agreement, acts that do not form an integral part of the Agreement should be indicated.
81
In addition to the Agreement, acts that do not form an integral part of the Agreement should be indicated.
82
The title of the Agreement should be quoted in full here.
83
See footnote 50
84
See footnote 50
85
See footnote 50
77
Subject to reciprocity, the Agreement shall be applied on a provisional basis (as from … /signature thereof),
86
pending the completion of the procedures for its formal conclusion].
[Article …
The Community shall notify ..................... (the United Nations Secretary-General) of its intention to apply the
agreement provisionally, in accordance with Article … thereof.
or
The President of the Council shall deposit a declaration of provisional application as provided for in Article …
of the Agreement with ..................... (the Secretary-General of the United Nations) on behalf of the European
Community.
Done at
For the Council
The President
2.2. Odluke o potpisivanju i privremenoj primjeni međunarodnih sporazuma
87
86
If no date is given or if the Article refers to an event the date of which is as yet unknown, the following footnote will appear: "The date
from which the Agreement will be provisionally applied (or, e.g., "The date of signature of the Agreement") will be published in the
Official Journal of the European Communities by the General Secretariat of the Council."
79
[Član …
Zajednica upućuje notifikaciju ..................... (generalnom sekretaru Ujedinjenih nacija) o svojoj namjeri da
privremeno primjenjuje Sporazum u skladu s članom … .
ili
U ime Evropske zajednice predsjednik Savjeta deponuje deklaraciju o privremenoj primjeni u skladu sa
članom… Sporazuma kod ..................... (generalnog sekretara Ujedinjenih nacija).
Sačinjeno u
Za Savjet
Predsjednik
98
Ako nije naznačen datum ili se u članu upućuje na događaj čiji je datum još nepoznat, pojaviće se sljedeća fusnota:
„Generalni sekretarijat Saveta objaviće datum od kojeg će se sporazum privremeno primenjivati (ili npr. „Datum
potpisivanja sporazuma“) u Službenom listu Evropskih zajednica.“
80
3. DIRECTIVES
COUNCIL DIRECTIVE ..../.../...
99
of .....................
THE COUNCIL OF THE EUROPEAN UNION,
[Having regard to the Treaty ..................... ,] [and in particular Article(s) ..................... thereof,]
[Having regard to ..................... ,]
[Having regard to the proposal from the Commission,]
[Having regard to the draft Directive submitted by the Commission,]
100
[Having regard to the initiative of the ..................... (Member State),]
101
[After consulting the Commission,]
[Having regard to the Opinion of the European Parliament,]
[Having regard to the Opinion of the Economic and Social Committee,]
[Having regard to the Opinion of the Committee of the Regions,]
[Having regard to the Opinion of the European Central Bank,]
[Acting in accordance with the procedure laid down in Article 252 of the Treaty,]
102
Whereas:
(1) .....................
(2) .....................
( ) .....................,
HAS ADOPTED THIS DIRECTIVE
:
[Article 1
This Directive shall apply to (concern) (The purpose of this Directive is to ............)
Article...
1. Member States shall bring into force the laws, regulations and administrative provisions necessary (take
the necessary measures) to comply with this Directive before ...(with effect from ...
103
) (within a period of …
from the date of its entry into force (adoption) (notification)). They shall forthwith inform the Commission
thereof.
99
The placing of an ordinal ("first", "second", etc.) before "Council Directive" is not to be recommended. (Such
numbering, which may be of use to experts before the Directive is adopted, is superfluous since the Directive is given an
official number when it is adopted; moreover, numbering may give rise to confusion if the sequence originally envisaged
is not respected chronologically when the Directives are adopted.)
100
See remarks in footnote l.
101
See footnote 2.
102
So-called "cooperation procedure" introduced by the Single European Act and amended by the Treaty on European
Union.
103
The date to be indicated is that of the start of the new arrangements (i.e. "l January 2002" and not "31 December
2001").
82
[It shall apply until ..................... ]
[It shall expire on ..................... ]
[Article...
This Directive shall apply from ..................... (until ..................... ) (from .................. to ..................... )]
Article...
This Directive is addressed to the Member States.
(This Directive is addressed to ..................... )
[This Directive is addressed to the Member States in accordance with the Treaty establishing the European
Community.]
109
Done at
For the Council
The President
109
See
mutatis mutandis
footnote 6.
83
3. DIREKTIVE
DIREKTIVA SAVJETA..../.../...
110
od .....................
SAVJET EVROPSKE UNIJE,
[imajući u vidu Ugovor ..................... ,] [a naročito član …,]
[imajući u vidu ..................... ,]
[imajući u vidu predlog Komisije,]
[imajući u vidu Nacrt direktive koji je podnijela Komisija,]
111
[imajući u vidu inicijativu ..................... (države članice),]
112
[nakon konsultacija sa Komisijom,]
[imajući u vidu mišljenje Evropskog parlamenta,]
[imajući u vidu mišljenje Ekonomskog i socijalnog komiteta,]
[imajući u vidu mišljenje Komiteta regiona,]
[imajući u vidu mišljenje Evropske centralne banke,]
[postupajući u skladu sa postupkom iz člana 252 Ugovora,]
113
s obzirom na to da:
(1) .....................
(2) .....................
( ) .....................,
DONIO JE OVU DIREKTIVU
:
[Član l.
Ova direktiva primjenjuje se na (odnosi se na) (Svrha ove direktive je ...)]
Član...
1. Države članice donose zakone i druge propise potrebne za usklađivanje sa ovom direktivom do ... (koji
važe od ...
114
) (u roku od ... od dana stupanja na snagu (donošenja) (notifikacije). One o tome odmah
obavještavaju Komisiju.
Kada države članice utvrde ove mjere, one će sadržati pozivanje na ovu direktivu ili se pozivanje na ovu
direktivu navodi prilikom njihovog službenog objavljivanja. Načine takvog pozivanja utvrđuju države članice.
2. Države članice Komisiji dostavljaju tekst (glavnih) odredaba domaćeg prava koje donesu u oblasti na koju
se odnosi ova direktiva (zajedno sa tabelom koja sadrži uporedni prikaz odnosa odredaba ove direktive i
odredaba donesenih domaćih propisa). (Komisija o tome obavještava druge države članice.)
[Član...
110
Ne preporučuje se upotreba rednog broja ("prvi", ''drugi" itd.) ispred riječi "direktiva Savjeta". (Takvo numerisanje, koje može biti
korisno stručnjacima prije donošenja direktive, suvišno je jer direktiva po donošenju dobija službeni broj; takođe, numerisanje može
izazvati zabunu ako se prvobitni i hronološki redosljed ne poštuju prilikom dnošenja direktive.)
111
V. napomenu u fusnoti l.
112
V. fusnotu 2.
113
Tzv. "postupak saradnje" uveden Jedinstvenim evropskim aktom i izmijenjen i dopunjen Ugovorom o Evropskoj uniji.
114
Datum koji treba navesti je datum stupanja na snagu novih rješenja propisanih direktivom (tj. "1. januar 2002", a ne "31. decembar
2001").
85
4. RECOMMENDATIONS
121
4.1. Recommendations in simple form
COUNCIL RECOMMENDATION
of...............
...................................................
THE COUNCIL OF THE EUROPEAN UNION,
[Approving ..................... ,]
[Noting that ..................... ,]
[Desirous of ..................... ,]
HEREBY RECOMMENDS Member States:
[(l) to .....................
(2) to ..................... ]
[HEREBY RECOMMENDS:
(1) that Member States ..................... ;
(2) that Member States ..................... (;)]
[HEREBY INVITES the Commission to ..................... ]
Done at
For the Council
The President
121
The form of recommendations is variable. However, recommendations always have the closing formula ("Done at ...")
and the signature of the President
86
4. PREPORUKE
122
4.1. Preporuke – jednostavne forme
PREPORUKA SAVJETA
od...............
...................................................
SAVJET EVROPSKE UNIJE,
[Odobravajući ..................... ,]
[Primjećujući da..................... ,]
[S namjerom..................... ,]
OVIM PREPORUČUJE državama članicama:
[(l) da .....................
(2) da ..................... ]
[OVIM PREPORUČUJE:
(1) da države članice..................... ;
(2) da države članice..................... (;)]
[OVIM POZIVA Komisiju da..................... ]
Sačinjeno u
Za Savjet
Predsjednik
122
Preporuke mogu imati različite oblike. Ipak, preporuke uvijek sadrže završnu izjavu ("Sačinjeno u ...") i potpis predsjednika.
88
4.2. Preporuke – složenije forme
PREPORUKA SAVJETA
od...............
...................................................
SAVJET EVROPSKE UNIJE,
imajući u vidu Ugovor o osnivanju Evropske zajednice, [a naročito član …,]
[imajući u vidu Ugovore o osnivanju Evropskih zajednica,]
[imajući u vidu predlog Komisije,]
[imajući u vidu nacrt preporuke koji je podnijela Komisija,]
[imajući u vidu mišljenje Evropskog parlamenta,]
[imajući u vidu mišljenje Ekonomskog i socijalnog odbora,]
[odobravajući ..................... ,]
[primjećujući da ..................... ,]
[s namjerom ..................... ,]
[s obzirom na to da:
(1) .....................
(2) .....................
( ) ..................... ,]
PREPORUČUJE:………………………………………………..
Sačinjeno u
Za Savjet
Predsjednik
89
5. RESOLUTIONS
123
124
COUNCIL RESOLUTION
of..............
......................................................
THE COUNCIL OF THE EUROPEAN UNION,
[Having regard to the Treaty ..................... ,]
[Having regard to the draft Resolution submitted by the Commission,]
[Having regard to the Opinion of the European Parliament,]
[Having regard to the Opinion of the Economic and Social Committee,]
[Anxious to ..................... ,]
[Noting that ..................... ,]
[Aware ..................... ,]
[Desirous of ..................... ,]
[Having noted ..................... ,]
[Convinced that ..................... ,]
[Considering that ..................... ,] [Whereas ..................... ,]
[HEREBY ADOPTS THIS RESOLUTION:]
HEREBY AGREES to ..................... ]
[HAS AGREED AS FOLLOWS:]
[INVITES ..................... ]
[NOTES ..................... ]
[...................]
123
The form of Resolution varies. Some Resolutions have a more formal structure than others, containing citations,
recitals and enacting terms introduced by the phrase "HEREBY ADOPTS THIS RESOLUTION" and sometimes being
divided into points (I, II, etc. or A, B, etc., - these numerals or letters usually appearing above the corresponding text - or
1, 2, etc., these figures appearing on the left of the corresponding text, as for numbered paragraphs) or into Articles.
Resolutions contain no closing formula and are not signed.
124
In Resolutions, "will" is used rather than "shall".
91
6. CONCLUSIONS
127
COUNCIL CONCLUSIONS
of.....................
................................
THE COUNCIL OF THE EUROPEAN UNION,
[Having regard to the Treaty establishing the European Community,]
[Whereas ..................... ,]
[(1) APPROVES ..................... ;
(2) CONSIDERS ..................... ;
(3) EMPHASISES the interest in ..................... ;
(4) RECORDS ..................... ;
(5) NOTES ..................... ;
(6) INVITES ...............]
6. ZAKLJUČCI
128
ZAKLJUČCI SAVJETA
od.....................
................................
SAVJET EVROPSKE UNIJE,
[imajući u vidu Ugovor o osnivanju Evropske zajednice,]
[s obzirom na to da ..................... ,]
[(1) ODOBRAVA ..................... ;
(2) SMATRA ..................... ;
(3) NAGLAŠAVA svoju zainteresovanost za ..................... ;
(4) BILJEŽI ..................... ;
(5) PRIMJEĆUJE ..................... ;
(6) POZIVA ..................... ]
127
The form of conclusions varies. Conclusions do not have a closing formula and are unsigned.
128
Zaključci mogu imati različite oblike. Zaključci ne sadrže završne izjave i ne potpisuju se.
92
7.
STATEMENTS AND DECLARATIONS
129
7.1. Statements
STATEMENTS
[to be recorded in the minutes of the Council meeting on ..................... ]
1. Statement by the Council [the Commission] [the ..................... delegation] [ ..................... ] re Article ...
''.............................................................''
2. [Re Article …]
[The ..................... delegations state .....................]
[With reference to Regulation ..., the ..................... Governments state that .....................]
[The Council invites the Commission to .....................]
[The Commission states that it is prepared to .....................]
[The Council and the Commission state that (the wording of Article … is to be understood as meaning that)
...................]
[The Council considers that the main aims of this review should be .....................]
[The Council requests the Commission to .....................]
[The Council and the Commission recall the provisions applicable .....................]
129
The word "Declaration" should be confined to Treaties and Agreements. Entries in the minutes of a meeting are
"statements". The titles of declarations vary:
Declaration
Joint Declaration
Declaration of Intent
Declaration of Principle
, etc.
The form of declarations also varies.
94
7.1. Declarations
COUNCIL DECLARATION
of ........................
....................................................................
THE COUNCIL OF THE EUROPEAN UNION,
[Noting that ..................... ;]
[Considering that ..................... ;]
[Anxious to ..................... ;]
[Having regard to the Resolution of the European Parliament on ..................... ,]
[Having regard to the Judgment of the Court of Justice of ..................... ,]
[NOTES THAT ..................... ;]
[INVITES ..................... ]
7.1. Deklaracije
DEKLARACIJA SAVJETA
od ........................
....................................................................
SAVJET EVROPSKE UNIJE,
[primjećujući da ..................... ;]
[smatrajući da ..................... ;]
[u želji da ..................... ;]
[imajući u vidu Rezoluciju Evropskog parlamenta o ..................... ,]
[imajući u vidu presudu Suda pravde od ..................... ,]
[PRIMJEĆUJE DA .....................;]
[POZIVA ..................... ]
95
II. ACTS COMMON TO THE EUROPEAN PARLIAMENT AND THE COUNCIL
131
1.
REGULATIONS
REGULATION (EC) No .../.... OF THE EUROPEAN PARLIAMENT AND OF THE COUNCIL
of ........................
....................................................................
THE EUROPEAN PARLIAMENT AND THE COUNCIL OF THE EUROPEAN UNION,
Having regard to the Treaty ..................... , [and in particular Article(s) …..thereof,]
[Having regard to ..................... ,]
Having regard to the proposal from the Commission, [presented following consultation with (following
consultations within) the Advisory Committee, set up (provided for) by ..................... (the said Regulation),]
[Having regard to the Opinion of the Economic and Social Committee,]
[Having regard to the Opinion of the Committee of the Regions,]
[Having regard to the Opinion of the Court of Justice,]
[Having regard to the Opinion of the Staff Regulations Committee,]
Acting in accordance with the procedure laid down in Article 251 of the Treaty [in the light of the joint text
approved by the Conciliation Committee on ..................... ,]
Whereas:
(1) .....................
(2) .....................
( ) ..................... ,
HAVE ADOPTED THIS REGULATION:
Article 1
.........................................
Article…
………………………………
This Regulation shall enter into force on..........
[This Regulation shall enter into force on the ( ..................... ) day (following that) of its publication in the
Official Journal of the European Communities.]
132
[It shall apply from ..................... (until ..................... ) (from ..................... to ..................... ).]
[It shall expire on ..................... ]
This Regulation shall be binding in its entirety and directly applicable in all Member States.
133
Done at
For the European Parliament For the Council
The President The President
131
Acts adopted according to the so-called "codecision procedure" introduced by the Treaty on European Union.
132
See footnote 4.
133
See footnote 5.
97
2. DECISIONS WITHIN THE MEANING OF ARTICLE 249 EC TREATY
DECISION No .../.. ../EC OF THE EUROPEAN PARLIAMENT AND OF THE COUNCIL
of ........................
....................................................................
THE EUROPEAN PARLIAMENT AND THE COUNCIL OF THE EUROPEAN UNION,
Having regard to the Treaty establishing the European Community, [and in particular Article(s) … thereof,]
[Having regard to the ..................... ,]
Having regard to the proposal from the Commission,
[Having regard to the Opinion of the Economic and Social Committee,]
[Having regard to the Opinion of the Committee of the Regions,]
Acting in accordance with the procedure laid down in Article 251 of the Treaty [in the light of the joint text
approved by the Conciliation Committee on ..................... ,]
Whereas:
(1) .....................
(2) .....................
( ) ..................... ,
HAVE ADOPTED THIS DECISION
:
Article 1
.........................................
[Article …
This Decision shall enter into force on ...............]
137
[This Decision shall enter into force on the ( ...............)
day (following that) of its publication in the Official Journal of the European Communities.]
138
[It shall apply from ..................... (until ..................... ) (from ..................... to ..................... ).] [It shall expire
on ..................... ]
Article …
This Decision is addressed to the Member States. [This Decision is addressed to ..................... ].
Done at
For the European Parliament For the Council
The President The President
137
See Article 254(1) of the EC Treaty.
138
See Article 254(1) of the EC Treaty.
98
2. ODLUKE U SMISLU ČLANA 249 UGOVORA O EZ
ODLUKA br. .../.../EZ EVROPSKOG PARLAMENTA I SAVJETA
od ........................
....................................................................
EVROPSKI PARLAMENT I SAVJET EVROPSKE UNIJE,
imajući u vidu Ugovor o osnivanju Evropske zajednice, [a naročito član (čl.)… ,]
[imajući u vidu ..................... ,]
[imajući u vidu predlog Komisije,],
[imajući u vidu mišljenje Ekonomskog i socijalnog komiteta,]
[imajući u vidu mišljenje Komiteta regiona,]
postupajući u skladu sa postupkom iz člana 251 Ugovora, [a imajući u vidu zajednički tekst koji je odobrio
Odbor za usaglašavanje... ,]
s obzirom na to da:
(1) .....................
(2) .....................
( ) ..................... ,
DONIJELI SU OVU ODLUKU:
Član 1
.........................................
[Član …
Ova odluka stupa na snagu ...]
139
[Ova odluka stupa na snagu (danom) (... dana od dana) objavljivanja u
Službenom listu evropskih zajednica.]
140
[Primjenjuje od ... (do ...) (od ... do ...).] [Prestaje da važi...]
Član …
Ova odluka upućena je državama članicama. [Ova odluka upućena je..................... ].
Sačinjeno u
Za Evropski parlament Za Savjet
Predsjednik Predsjednik
139
V. član 254 stav 1 Ugovora o EZ.
140
V. član 254 stav 1 Ugovora o EZ.
100
3. ODLUKE SUI GENERIS
ODLUKA br. .../.../EZ EVROPSKOG PARLAMENTA I SAVJETA
od .....................
.....................
EVROPSKI PARLAMENT I SAVJET EVROPSKE UNIJE,
imajući u vidu Ugovor ..................... , [a naročito član … ,]
[imajući u vidu ..................... ,]
imajući u vidu predlog Komisije,
[imajući u vidu mišljenje Ekonomskog i socijalnog komiteta,]
[imajući u vidu mišljenje Komiteta regiona,]
postupajući u skladu sa postupkom iz člana 251 Ugovora, [a imajući u vidu zajednički tekst koji je odobrio
Odbor za usaglašavanje..................... ,]
s obzirom na to da:
(1) .....................
(2) .....................
( ) ..................... ,
ODLUČILI SU
:
Član 1.
.........................................
[Član …
Ova odluka stupa na snagu ..................... ]
[Ova odluka stupa na snagu (danom) ( … dana od dana) objavljivanja u Službenom listu Evropskih
zajednica.]
143
[Odluka se primjenjuje od ..................... (do ..................... ) (od ..................... do ..................... ).]
[Odluka prestaje da važi ..................... ]
Sačinjeno u
Za Evropski parlament Za Savjet
Predsjednik Predsjednik
143
V. član 254 stav 1 Ugovora o EZ.
101
4. DIRECTIVES
DIRECTIVE ..../.../EC
144
OF THE EUROPEAN PARLIAMENT AND OF THE COUNCIL
of..............
....................................................................
THE EUROPEAN PARLIAMENT AND THE COUNCIL OF THE EUROPEAN UNION,
Having regard to the Treaty establishing the European Community, [and in particular Article(s) … thereof,]
[Having regard to ..................... ,]
Having regard to the proposal from the Commission,
[Having regard to the Opinion of the Economic and Social Committee,]
[Having regard to the Opinion of the Committee of the Regions,]
Acting in accordance with the procedure laid down in Article 251 of the Treaty, [in the light of the joint text
approved by the Conciliation Committee on ..................... ,]
Whereas:
(1) .....................
(2) .....................
( ) ..................... ,
HAVE ADOPTED THIS DIRECTIVE
:
[Article 1
The purpose of this Directive is to .....................
This Directive shall apply to (concern) (The purpose of this Directive is to .....................)]
Article …
1. Member States shall bring into force the laws, regulations, and administrative provisions necessary (take
the necessary measures) to comply with this Directive before ..................... (with effect from .....................)
145
(within a period of ..................... as from the date of its entry into force (adoption) (notification)). They shall
forthwith inform the Commission thereof.
When Member States adopt these measures, they shall contain a reference to this Directive or shall be
accompanied by such reference on the occasion of their official publication. The methods of making such
reference shall be laid down by Member States.
2. Member States shall communicate to the Commission the text of the (main) provisions of national law
which they adopt in the field covered by this Directive, together with a table showing how the provisions of
this Directive correspond to the national provisions adopted). (The Commission shall inform the other
Member States thereof.)
[Article …
1. Before ..................... Member States shall (, after consulting the Commission,) adopt and publish the
provisions necessary to comply with this Directive. They shall forthwith inform the Commission thereof.
They shall apply these provisions from ..................... (at the latest).
When Member States adopt these measures, they shall contain a reference to this Directive or shall be
144
The placing of an ordinal ("first", "second", etc.) before "Council Directive" is not to be recommended. Such numbering, which may be
of use to experts before the Directive is adopted, is superfluous, since the Directive is given an official number when it is adopted;
moreover, numbering may give rise to confusion if the sequence originally envisaged is not respected chronologically when the
Directives are adopted.
145
The date to be indicated is that of the start of the new arrangements (i.e. "l January 2002" and not "31 December 2001").
103
4. DIREKTIVE
DIREKTIVA .../.../EZ
150
EVROPSKOG PARLAMENTA I SAVJETA
od.......................
...............................................................
EVROPSKI PARLAMENT I SAVJET EVROPSKE UNIJE,
imajući u vidu Ugovor o osnivanju Evropske zajednice, [a naročito član …,]
[imajući u vidu...,]
imajući u vidu prijedlog Komisije,
[imajući u vidu mišljenje Ekonomskog i socijalnog komiteta,]
[imajući u vidu mišljenje Komitet regiona,]
postupajući u skladu sa postupkom iz člana 251 Ugovora, [a imajući u vidu zajednički tekst koji je odobrio
Odbor za usaglašavanje...,]
S obzirom na to da:
(1) .....................
(2) .....................
( ) ..................... ,
DONIJELI SU OVU DIREKTIVU
:
[Član 1
Svrha ove direktive je ...
Ova direktiva primjenjuje se na (odnosi se na) (Svrha ove direktive je ...)]
Član …
1. Države članice donose zakone i druge propise (preduzimaju mjere) potrebne za usklađivanje sa ovom
direktivom do ... (koje stupaju na snagu...)
78
(u roku od ... dana od dana stupanja na snagu (donošenja)
(notifikacije) ove direktive). One o tome odmah obavještavaju Komisiju.
Kada države članice utvrde ove mjere, one će sadržati pozivanje na ovu direktivu ili se pozivanje na ovu
direktivu navodi prilikom njihovog službenog objavljivanja. Načine takvog pozivanja utvrđuju države članice.
2. Države članice Komisiji dostavljaju tekst (glavnih) odredaba domaćeg prava koje donesu u oblasti na koju
se odnosi ova direktiva, zajedno s tabelom koja sadrži uporedni prikaz odnosa odredaba ove direktive i
odredaba donesenih domaćih propisa. (Komisija o tome obavještava druge države članice.)
[Član …
1. Do ... države članice ( nakon konsultacija sa Komisijom,) usvajaju i objavljuju potrebne odredbe, kako bi se
uskladile sa ovom direktivom. One o tome odmah obavještavaju Komisiju.
One ove odredbe primjenjuju (najkasnije) od...
Kada države članice utvrde ove mjere, one će sadržati pozivanje na ovu direktivu ili se pozivanje na ovu
direktivu navodi prilikom njihovog službenog objavljivanja. Načine takvog pozivanja utvrđuju države članice.
2 Čim ova direktiva stupi na snagu, države članice o tome obavještavaju Komisiju, ostavljajući joj dovoljno
150
Ne preporučuje se upotreba rednog broja ("prvi", drugi" itd.) ispred riječi "direktiva Savjeta". (Takvo numerisanje, koje
može biti korisno stručnjacima prije donošenja direktive, suvišno je jer direktiva po donošenju dobija službeni broj;
takođe, numerisanje može izazvati zabunu ako se prvobitni i hronološki redosljed ne poštuju prilikom donošenja
uputstava.)
104
vremena da dostavi svoje primjedbe na nacrte svih zakona i drugih propisa koje namjeravaju da usvoje u
oblasti na koju se odnosi ova direktiva ].
[Član …
Države članice usvajaju i objavljuju, najkasnije do ..., zakone i druge propise potrebne za usklađivanje sa
ovom direktivom do ... One o tome odmah obavještavaju Komisiju.
Kada države članice utvrde ove mjere, one će sadržati pozivanje na ovu direktivu ili se pozivanje na ovu
direktivu navodi prilikom njihovog službenog objavljivanja. Načine takvog pozivanja utvrđuju države članice.]
[Član …
Države članice Komisiji dostavljaju svoje zakone i druge propise koji se odnose na primjenu ove direktive.]
[Član …
Države članice Komisiju odmah obavještavaju o mjerama preduzetim na osnovu ove direktive.]
151
[Član …
Ova direktiva stupa na snagu ...]
152
Ova direktiva stupa na snagu (danom) (... dana od dana) objavljivanja u Službenom listu evropskih
zajednica.]
153
154
[Direktiva se primjenjuje do ...]
[Direktiva prestaje da važi...]
[Član …
Ova direktiva primjenjuje se od ... (do ...) (od... do).]
Član …
Ova direktiva upućena je državama članicama.
(Ova direktiva upućena je...)
Sačinjeno u
Za Evropski parlament Za Savjet
Predsjednik Predsjednik
151
Ova formulacija se upotrebljava kad direktiva predviđa samo pravo na preduzimanje mjera.
152
V. član 254 stav l Ugovora o EZ.
153
V. član 254 stav l Ugovora o EZ.
154
Kako se direktive obično ne sprovode odmah, datum stupanja na snagu označava period za sprovođenje. Bilo bi stoga važno da
datum stupanja na snagu bude isti kao i datum objavljivanja (a ne neki kasniji datum).
106
III. AKTA PREDSTAVNIKA VLADA DRŽAVA ČLANICA
1.
UNUTRAŠNJI SPORAZUMI
UNUTRAŠNJI SPORAZUM
[SPORAZUM IZMEĐU PREDSTAVNIKA VLADA DRŽAVA ČLANICA
(, KOJI SU SE SASTALI UNUTAR SAVJETA,)]
od ……
…………………………………..
PREDSTAVNICI VLADA DRŽAVA ČLANICA EVROPSKIH ZAJEDNICA [... ZAJEDNICE], [KOJI SU SE
SASTALI UNUTAR SAVJETA,]
[imajući u vidu Ugovor ..................... ,]
[imajući u vidu ..................... ,]
s obzirom na to da:
(1) .....................
(2) .....................
( ) ..................... ,
[nakon savjetovanja s Komisijom,]
SPORAZUMJELI SU SE:
Član 1
.........................................
Član 2
.........................................
Član …
.........................................
KAO POTVRDU NAVEDENOG dolje potpisani ..................... potpisali su ovaj Sporazum.
Sačinjeno u ................... (mjesto), ....................... (datum)
156
Za Vladu.....................
Za Vladu.....................
Za Vladu.....................
156
Datum treba pisati na uobičajen način, npr. 2. februar(a) 2009. godine
107
IV. INTERNATIONAL AGREEMENTS
1. TEXTS OF INTERNATIONAL AGREEMENTS
157
1.1. Treaties and Conventions
TREATY [CONVENTION]
…………………………………..
(Heads of State)
158
[Community]
.....................
.....................
[DETERMINED TO .....................;]
[DESIROUS OF .....................;]
[RESOLVED TO .....................;]
[CONSIDERING that .................... ,]
HAVE DECIDED to ..................... and to this end have designated as their Plenipotentiaries:
(Heads of State) (Plenipotentiaries)
..................... .....................
..................... .....................
..................... .....................
WHO, having exchanged their Full Powers, found in good and due form,
HAVE AGREED AS FOLLOWS
:
[Article 1
.....................
[Article ...
This Treaty (Convention) shall apply, on the one hand, to the territories in which the Treaty establishing the
European Community is applied and under the conditions laid down in that Treaty and, on the other hand, to
the territory of the ..................... .]
[Article...
Either Contracting Party may denounce this Treaty (Convention) by notifying the other Contracting Party.
This Treaty (Convention) shall cease to be in force ..................... months after the date of such notification.]
[Article...
The Annexes to this Treaty (Convention), together with the Declarations ..................... (, the Exchange of
Letters .....................) (, the Protocols .....................) (.....................) which are annexed to the (this) Treaty
(Convention) shall form an integral part thereof.]
[Article...
1. This Treaty (Convention) shall be subject to ratification, acceptance or approval in accordance with the
157
On the copies submitted for signature, the title of an Agreement is placed on a special cover page.
158
The order to be followed is the order of protocol.
109
IV. MEĐUNARODNI SPORAZUMI
1. TEKSTOVI MEĐUNARODNIH SPORAZUMA
163
1.1. Međunarodni ugovori i konvencije
UGOVOR [KONVENCIJA]
…………………………………..
(Šefovi država)
164
[Zajednica]
.....................
.....................
[ODLUČNI DA I .....................;]
[S NAMJEROM DA.....................;]
[RIJEŠENI DA .....................;]
[SMATRAJUĆI da.................... ,]
ODLUČILI SU ..................... i u tu su svrhu odredili kao svoje punomoćnike:
(Šefovi država) (Punomoćnici)
..................... .....................
..................... .....................
..................... .....................
KOJI su se, razmjenivši svoja punomoćja, za koja je utvrđeno da su u propisanoj formi,
SAGLASILI O SLJEDEĆEM
:
[Član 1
.....................
[Član ...
Ovaj ugovor (konvencija) primjenjuje se, s jedne strane, na područjima na kojima se primjenjuje Ugovor o
osnivanju Evropske zajednice, i pod uslovima utvrđenim tim ugovorom, a s druge strane, na područje
..................... .]
[Član...
Svaka ugovorna strana može otkazati ovaj ugovor (konvenciju) notifikacijom/obavještenjem upućenom(im)
drugoj ugovornoj strani.
Ovaj ugovor (konvencija) prestaje da važi ...... mjeseci od dana notifikacije.]
[Član...
Aneksi ovog ugovora (konvencije), zajedno sa deklaracijama
(razmjenom nota/pisama ...) (, protokolima)
(
) priloženim (uz ovaj) ugovor (konvenciju) čine njegov/njen sastavni dio.]
[Član...
1. Ovaj ugovor (konvencija) potvrđuje se
165
, prihvata ili odobrava u skladu sa postupcima ugovornih strana, a
ugovorne strane će se međusobno u
(mjesto) ...
obavijestiti o okončanju postupka potrebnog za tu
163
Na primjercima podnesenim na potpis naziv sporazuma nalazi se na posebnoj naslovnoj strani.
164
Treba poštovati protokolarni redosljed.
110
svrhu (obaviće u.............(mjesto) razmjenu akata potrebnih za tu svrhu) (kad će deponovati akta potrebna za
tu svrhu.)
2. Ovaj ugovor (konvencija) stupa na snagu prvog dana (...) mjeseca nakon mjeseca u kojem su obavljene
notifikacije [razmjena akata] [deponovanje akata] iz stava 1 ovog člana.]
Član...
Ovaj ugovor (konvencija), sačinjen u jednom izvornom primjerku na .....jeziku, s tim da je svaki tekst jednako
autentičan [da su svi ... tekstovi jednako autentični], deponuje se u arhivu , koja dostavlja ovjereni primjerak...
KAO POTVRDU NAVEDENOG doljepotpisani punomoćnici potpisali su ovaj ugovor (konvenciju)
166
.
Sačinjeno u ..................... , (datum napisati slovima).
167
168
Za .....................
169
Za .....................
Za .....................
165
! a ne ratifikuje!
166
Ovaj dio teksta nalazi se na višejezičnoj stranici koja treba da prati abecedni redosljed jezika
167
Ovaj dio teksta nalazi se na višejezičnoj stranici koja treba da prati abecedni redosljed jezika
168
Datum treba pisati na uobičajen način, npr. 2. februar(a) 2009. godine.
169
Ovdje se mora poštovati abecedni redosljed imena država članica. Imena ugovornih strana ovdje treba unijeti redom
kojim se pojavljuju na početku preambule
112
1.2 Završni akti
180
ZAVRŠNI AKT
Predstavnici [punomoćnici]
181
.....................
182
,
[s jedne strane,]
I
..................... ,
[s druge strane,]
koji su se sastali u..................... dana
183
.....................
19... godine ... radi potpisivanja..................... ,
u trenutku potpisivanja ovoga..................... :
- donijeli su [sljedeće tekstove][sljedeće deklaracije (izjave)] priložene uz ovaj završni akt
184
;
..................;
- primili k znanju [razmjenu/razmjene pisama/nota][sljedeću deklaraciju/sljedeće deklaracije]
priloženu/priložene uz ovaj završni akt
185
:
..................... ;
[- ..................... ]
[Kao potvrdu navedenog doljepotpisani predstavnici (punomoćnici) potpisali su ovaj akt.]
186
Sačinjeno u..................... (datum napisati slovima).
187
188
Za .....................
189
Za .....................
Za.....................
180
Tekstovi završnih akata se razlikuju.
181
Izraz „punomoćnici“ upotrebljava se ako se punomoćnici spominju u preambuli odgovarajućeg sporazuma.
182
Za redosljed navođenja ugovornih strana mora se poštovati abecedni redosled imena država članica. Imena
ugovornih strana ovdje treba unijeti redom kojim se pojavljuju na početku preambule.
183
Datum treba pisati na uobičajen način, npr. 2. februar(a) 2009. godine.
184
Za protokole i zajedničke deklaracije (izjave).
185
Za sporazume u obliku razmjene nota i jednostranih deklaracija (izjava).
186
Za višejezičnu stranu.
187
Datum treba pisati na uobičajen način, npr. 2. februar(a) 2009. godine.
188
Za višejezičnu stranicu v. fusnotu 58.
189
Za redosljed navođenja ugovornih strana v. fusnotu 60.
113
1.3. International agreements
AGREEMENT
BETWEEN THE EUROPEAN COMMUNITY (COMMUNITIES)
190
[AND (ITS) (THEIR) MEMBER STATES, ON THE ONE PART,)]
AND ..................... [ON THE OTHER PART]
[CONCERNING] .....................
THE EUROPEAN COMMUNITY, [THE EUROPEAN COAL AND STEEL COMMUNITY] [THE EUROPEAN
ATOMIC ENERGY COMMUNITY]
[hereafter referred to as the "Community"]
191
[AND (ITS) (THEIR) MEMBER STATES,]
[THE COUNCIL OF THE EUROPEAN UNION,]
[on the one part,]
THE ..................... ,
[hereafter referred to as " ..................... ",]
[on the other part,]
[DESIROUS of ..................... ;]
[RESOLVED to ..................... ;]
[CONSIDERING THAT ..................... ,]
[ ..................... ,]
HAVE DECIDED TO CONCLUDE THIS AGREEMENT
:
HAVE DECIDED to ..................... and to this end have designated as their Plenipotentiaries:
THE COUNCIL OF THE EUROPEAN UNION:
192
(name(s)) ..................... ,
..................... ,
THE ..................... :
(name(s)) ..................... ,
..................... ,
WHO (, having exchanged their Full Powers, found in good and due form,)
HAVE AGREED AS FOLLOWS
:
Article 1
.....................
190
The Community is cited first in the copy of the Agreement which is intended for it and last in the copy intended for the
other party to the Agreement (Alternance rule).
191
The Community is cited first in the copy of the Agreement which is intended for it and last in the copy intended for the
other party to the Agreement (Alternance rule).
192
The Community is cited first in the copy of the Agreement which is intended for it and last in the copy intended for the
other party to the Agreement (Alternance rule).
115
1.3. Međunarodni sporazumi
SPORAZUM
IZMEĐU EVROPSKE ZAJEDNICE (ZAJEDNICA)
198
[I (NJENIH) (NJIHOVIH) DRŽAVA ČLANICA, S JEDNE STRANE,]
I ..................... [S DRUGE STRANE]
[O] .....................
EVROPSKA ZAJEDNICA, [EVROPSKA ZAJEDNICA ZA UGALJ I ČELIK][EVROPSKA ZAJEDNICA ZA
ATOMSKU ENERGIJU]
[u daljem tekstu: Zajednica]
199
[I (NJENE) (NJIHOVE) DRŽAVE ČLANICE,]
[SAVJET EVROPSKE UNIJE,]
[s jedne strane,]
....................................... ,
[u daljem tekstu: ..................... ,]
[s druge strane,]
[S NAMJEROM DA ..................... ,]
[RIJEŠENI DA ..................... ,]
[SMATRAJUĆI DA ..................... ,]
[ ..................... ,]
ODLUČILI SU DA ZAKLJUČE OVAJ SPORAZUM
:
ODLUČILI SU ..... i za tu svrhu odredili su za svoje punomoćnike:
SAVJET EVROPSKE UNIJE:
200
(ime/imena) ..................... ,
..................... ,
…....................... :
(ime/imena) ..................... ,
..................... ,
KOJI SU SE (, razmjenivši svoja punomoćja za koja je utvrđeno da su u propisanoj formi,)
SPORAZUMJELI:
Član 1
.....................
198
Zajednica se navodi prva na primjerku sporazuma koji je namijenjen njoj, a posljednja na primjerku koji je namijenjen
drugoj ugovornoj strani (pravilo alternacije).
199
Zajednica se navodi prva na primjerku sporazuma koji je namenjen njoj, a poslednja na primerku koji je namenjen
drugoj ugovornoj strani (pravilo alternacije).
200
Zajednica se navodi prva na primjerku sporazuma koji je namjenjen njoj, a posljednja na primjerku koji je namjenjen
drugoj ugovornoj strani (pravilo alternacije).
116
Član ...
Ovaj sporazum sačinjen je u dva primjerka na danskom, holandskom, engleskom, finskom,
francuskom,njemačkom, grčkom, italijanskom, portugalskom, španskom, švedskom, i ... jeziku, pri
čemu je svaki tekst jednako autentičan [su svi
tekstovi jednako autentični ].
[KAO POTVRDU NAVEDENOG doljepotpisani punomoćnici potpisali su ovaj sporazum
(doljepotpisani ovlašćeni punomoćnici potpisali su ovaj sporazum).
201
Sačinjeno u ..................... , (datum napisati slovima).
202
203
Za .....................
204
Za ......................
Za ...................... ]
201
Ovaj dio teksta je uključen u višejezičnu stranu koja treba da prati abecedni redosljed jezika.
202
Ovaj dio teksta je uključen u višejezičnu stranu koja treba da prati abecedni redosljed jezika.
203
Datum ovdje treba navesti u cjelini.
204
Treba poštovati protokolarni redosljed. Primjenjuje se pravilo alternacije. U vezi imena ugovornih strana koja treba
unijeti na ovom mjestu vidi fusnotu 157.
118
2.1.2. Exceptional form
COUNCIL DECISION
of .....................
authorising the Commission to negotiate [take part in the negotiation of]
an Agreement .....................
THE COUNCIL OF THE EUROPEAN UNION,
Having regard to the Treaty establishing the European Community, [and in particular Article(s) 133 (308)
(310) (...) thereof,] in conjunction with Article 300(1) thereof,
Having regard to the Recommendation from the Commission,
Whereas:
(1) ..................... .
(2) ..................... .
( ) ..................... ,
HAS DECIDED AS FOLLOWS
:
Sole Article
The Commission is hereby authorised to negotiate an Agreement [between the European Community and
..................... ] ..................... .
[The Commission is hereby authorised to take part in the negotiation of an Agreement ..................... .]
The Commission shall conduct the negotiations in consultation with the Special Committee provided for in
Article 133 of the Treaty [a special committee designated by the Council] [and in accordance with the
directives contained in the Annex] [, subject to any directives which the Council may issue to the Commission
subsequently].
[The Commission shall conduct the negotiations with the assistance of representatives of the Member States
and in accordance with the directives appearing in the Annex.]
Done at
For the Council
The President
119
2.1.2. Poseban oblik
ODLUKA SAVJETA
od .....................
kojom se Komisija ovlašćuje da pregovara [učestvuje u pregovorima]
o Sporazumu .....................
SAVJET EVROPSKE UNIJE,
Imajući u vidu Ugovor o osnivanju Evropske zajednice, [a posebno čl. 133, 308, 310, ... ,] a u vezi sa članom
300 stavom 1,
imajući u vidu preporuku Komisije,
s obzirom na to da:
(1) .....................
(2) .....................
( ) ..................... ,
ODLUČIO JE
:
Jedini član
Ovim se ovlašćuje Komisija da pregovara o Sporazumu [između Evropske zajednice i ..................... ]
.....................
[Ovim se ovlašćuje Komisija da učestvuje u pregovorima o Sporazumu ..................... .]
Komisija vodi pregovore u konsultaciji sa Posebnim odborom predviđenim članom 133 Ugovora [Posebnim
odborom koji je odredio Savjet] [i u skladu sa smjernicama iz Aneksa ] [, u skladu sa svim smjernicama koje
Savjet naknadno izda Komisiji].
[Komisija vodi pregovore uz pomoć predstavnika država članica i u skladu sa smjernicama iz Aneksa.]
Sačinjeno u
Za Savjet
Predsjednik
2.2. Decision concerning negotiating directives
121
COUNCIL DECISION
of .....................
adopting [amending the] [replacing the] [supplementing the]
directives for the negotiation of an Agreement .....................
THE COUNCIL OF THE EUROPEAN UNION,
Having regard to the Treaty establishing the European Community, [and in particular Article(s) (133) (308)
(310) (...) thereof,] in conjunction with Article 300(1) thereof,
Having regard to the Recommendation from the Commission,
Whereas:
By Decision of ..................... , the Council authorised the Commission to negotiate [take part in the
negotiation of] an Agreement ..................... Directives should be adopted for that purpose [and the Council
has adopted directives for that purpose.] Those directives should be amended (replaced) (supplemented)],
HAS DECIDED AS FOLLOWS:
Sole Article
The Commission shall conduct the negotiations concerning an Agreement ..................... in accordance with
the directives contained in the Annex.
[The negotiating directives adopted by the Decision of ..................... shall be amended (replaced)
(supplemented) in accordance with (by the directives contained in) (by the addition of those contained in) the
Annex.]
Done at
For the Council
The President
2.2.2. Poseban oblik
122
ODLUKA SAVJETA
od .....................
kojom se utvrđuju [mijenjaju i dopunjavaju][zamjenjuju][dopunjavaju]
Pregovaračke smjernice o Sporazumu .....................
SAVJET EVROPSKE UNIJE,
imajući u vidu Ugovor o osnivanju Evropske zajednice, [a posebno čl.133, 308, 310, ... ,] u vezi sa članom
300 stavom 1,
imajući u vidu preporuku Komisije,
s obzirom na to da je:
odlukom od ..................... Savjet ovlastio Komisiju da pregovara [učestvuje u pregovorima] o Sporazumu
..................... , u tu svrhu treba utvrditi smjernice [Savjet je za tu svrhu utvrdio smjernice.] Te smjernice bi
trebalo izmjeniti i dopuniti (zamjeniti) (dopuniti)],
ODLUČIO JE DA
:
Jedini član
Komisija vodi pregovore o Sporazumu ..................... u skladu sa uputstvima sadržanim u Aneksu.
[Uputstva za pregovaranje usvojena odlukom od ..................... mijenjaju se i dopunjavaju (zamjenjuju)
(dopunjavaju) u skladu sa (smjernicama sadržanim u) (dodavanjem onih sadržanih u) Aneksom.]
Sačinjeno u
Za Savjet
Predsjednik
VII. OBRASCI PRAVNIH PROPISA CRNE GORE SA PREVODOM
124
PRELAZNE I ZAVRŠNE ODREDBE ZAKONA
PRIMJER 1
Član 105
Javne nabavke za koje su javni pozivi objavljeni
prije stupanja na snagu ovog zakona sprovešće
se po propisima po kojima su započeti.
Član 111
Podzakonski akti čije donošenje je predviđeno
ovim zakonom donijeće se u roku od 90 dana od
dana stupanja na snagu ovog zakona.
Član 112
Danom stupanja na snagu ovog zakona prestaje
da važi Zakon o javnim nabavkama ("Službeni list
RCG", br. 40/01).
Podzakonski akti doneseni na osnovu Zakona o
javnim nabavkama ("Službeni list RCG", br. 40/01)
primjenjivaće se do donošenja podzakonskih
akata predviđenih ovim zakonom.
PRIMJER
2
Član 122
(1) Propisi na osnovu ovlašćenja sadržanih u
ovom zakonu donijeće se u roku od tri mjeseca od
dana njegovog stupanja na snagu.
(2) Do donošenja propisa iz stava 1 ovog člana,
primjenjivaće se propisi doneseni na osnovu
Zakona o patentima ("Službeni list SCG", broj
32/04) ukoliko nijesu u suprotnosti sa ovim
zakonom.
Član 123
Danom stupanja na snagu ovog zakona neće se
primjenjivati Zakon o patentima ("Službeni list
SCG", broj 32/04).
TRANSITIONAL AND FINAL PROVISIONS
CASE 1
:
Article 105
Public procurements for which the invitations for tender
were published before this Law entered into force shall
be completed according to the legislation on the basis
of which they were initiated.
Article 111
Secondary legislation whose adoption is provided for
hereby shall be passed within 90 days from the day of
entry into force of this Law.
Article 112
The Law on Public Procurement (Official Gazette of the
Republic of Montenegro 40/01) shall be repealed on the
day of entry into force of this Law.
Secondary legislation adopted on the basis of the Law
on Public Procurement (Official Gazette of the Republic
of Montenegro 40/01) shall apply until the secondary
legislation provided for hereby is adopted.
CASE 2
Article 122
(1) Legislation based on authorizations conferred
hereby shall be adopted within three months from the
day of entry into force of this Law.
(2) The legislation adopted on the basis of the Law on
Patents (Official Gazette of Serbia and Montenegro
32/04) shall apply until the legislation referred to in
paragraph 1 hereof is adopted unless it is contrary to
this Law.
Article 123
The Law on Patents (Official Gazette of Serbia and
Montenegro 32/04) shall not apply from the day of entry
into force of this Law.
125
b) ZAKON O IZMJENAMA I
DOPUNAMA ZAKONA
b
) LAW ON AMENDMENTS TO THE LAW
UKAZ O PROGLAŠENJU ZAKONA O
IZMJENAMA I DOPUNAMA ZAKONA
Na osnovu člana 95 tačke 3 Ustava Crne Gore
donosim
Ukaz o proglašenju Zakona o izmjenama i
dopunama Zakona o privrednim društvima
Proglašavam Zakon o izmjenama i dopunama
Zakona o privrednim društvima koji je donijela
Skupština Crne Gore na drugoj sjednici drugog
redovnog zasijedanja u 2007. godini, dana 18.
decembra 2007. godine.
Broj: 01-1470/2
Podgorica, 26. decembra 2007. godine
Predsjednik Crne Gore,
ZAKON O IZMJENAMA I DOPUNAMA ZAKONA
O PRIVREDNIM DRUŠTVIMA
Član 1
……...................….
Član 2
U članu 2 u stavu 1 tačka 6 mijenja se i glasi: "6)
dio stranog društva."
Poslije stava 2 dodaje se novi stav koji glasi:
"(3) Stav 2 ovog člana ne primjenjuje se u slučaju
propuštanja produženja registracije akcionarskog
društva."
Dosadašnji stav 3 postaje stav 4.
Član 3
U članu 3 u stavu 2 druga rečenica briše se.
Član 4
Poslije člana 4 dodaju se naslovi i dva nova člana
koja glase:
"Sjedište
Član 4a
(1) Sjedište je mjesto u kome preduzetnik i
privredno društvo obavljaju djelatnost.
…………
DECREE ON PROMULGATING THE LAW ON
AMENDMENTS TO THE LAW
Pursuant to Article 95 item 3 of the Constitution of
Montenegro I hereby issue the
Decree on Promulgating the Law on Amendments
to the Law on Companies
I hereby promulgate the Law on Amendments to the
Law on Companies adopted by the Parliament of
Montenegro at the second sitting of its second ordinary
session in 2007 on 18 December 2007.
No: 01-1470/2
Podgorica, 26 December 2007
The President of Montenegro
THE LAW ON AMENDMENTS TO THE LAW ON
COMPANIES
Article 1
………………….……..
Article 2
In Article 2 paragraph 1, item 6 shall be replaced by the
following “6) a branch of foreign company “
After paragraph 2 the following paragraph shall be
inserted:
“(3) Paragraph 2 of this Article shall not apply in case of
failure to extend the registration of the joint-stock
company.”
Paragraph 3 shall become paragraph 4.
Article 3
In Article 3 paragraph 2, the second sentence shall be
deleted.
Article 4
After Article 4 the following headings and two new
Articles shall be added:
“Registered office
Article 4a
(1) Registered office is the place where entrepreneur
and company perform their business activities.
………….
127
c) ISPRAVKA ZAKONA
c) CORRIGENDUM TO THE LAW
PROGLAŠENJE ISPRAVKE ZAKONA
ISPRAVKA ZAKONA
Po izvršenom sravnjenju sa izvornim tekstom,
utvrđeno je da se u tekstu Zakona o obeštećenju
korisnika prava iz penzijskog i invalidskog
osiguranja, objavljenog u "Službenom listu Crne
Gore", broj 40/08, potkrala tehnička greška, pa se
daje
ISPRAVKA ZAKONA O OBEŠTEĆENJU
KORISNIKA PRAVA IZ PENZIJSKOG I
INVALIDSKOG OSIGURANJA
U članu 10 u stavu 1 al. 1 i 2, umjesto u
objavljenom tekstu, treba da glase:
"- plaćanje računa utrošene električne energije;
- plaćanje poreskih obaveza koje pripadaju
budžetu Crne Gore.
Iz službe Skupštine Crne Gore
PROMULGATION OF THE CORRIGENDUM TO THE
LAW
CORRIGENDUM TO THE LAW
Upon a comparison with the original text, it was
established that an error found its way into the text of
the Law on Indemnification of the Beneficiaries of the
Rights Stemming from Pension and Disability
Insurance, published in the Official Gazette of
Montenegro 40/08, resulting in the following
CORRIGENDUM TO THE LAW ON
INDEMNIFICATION OF THE BENEFICIARIES OF
THE RIGHTS STEMMING FROM PENSION AND
DISABILITY INSURANCE
In Article 10 paragraph 1 the first and the second
indents shall be replaced by the following:
“-payment of electricity bills:
- payment of taxes into the Budget of Montenegro.
Service of the Parliament of Montenegro
ISPRAVKA ZAKONA O IZMJENAMA I
DOPUNAMA ZAKONA
CORRIGENDUM TO THE LAW AMENDING
THE LAW
Po izvršenom sravnjenju sa izvornim tekstom,
utvrđeno je da su se u tekstu Zakona o izmjenama
i dopunama Zakona o porezu na dohodak fizičkih
lica, objavljenom u "Službenom listu RCG", broj
78/06, potkrale tehničke greške, pa se daje
ISPRAVKA ZAKONA O IZMJENAMA I
DOPUNAMA ZAKONA O POREZU NA
DOHODAK FIZIČKIH LICA
1) U članu 29, umjesto riječi: "člana 2" treba da
stoje riječi: "člana 3", a član 29 treba da stoji
ispred člana 30 u poglavlju "Prelazne i završne
odredbe";
2) U članu 30, umjesto riječi "čl. 6, 21 stav 2 i 26"
treba da stoje riječi: "čl. 7, 22 stav 2 i 27".
Skupština Republike Crne Gore
Upon a comparison with the original text, it was
established that errors found their way into the text of
the Law Amending Law on Personal Income Tax,
published in the Official Gazette of the Republic of
Montenegro 78/06, resulting in the following
CORRIGENDUM TO THE LAW AMENDING THE
LAW ON PERSONAL INCOME TAX
1) In Article 29, the words “Article 2” shall be replaced
by “Article 3” and Article 29 shall be placed before
Article 30 in the Chapter “Transitional and Final
Provisions”;
2) In Article 30 the words “Article 6, Article 21
paragraph 2 and Article 26” shall be replaced by the
words “Article 7, Article 22 paragraph 2 and Article 27.
Parliament of Montenegro
128
PRAKTIČNI PRIMJERI ISPRAVKE ZAKONA
U članu 56 umjesto riječi "do" treba da stoji riječ
"od".
U članu 15 u stavu 2 umjesto riječi: "unosi se i na"
treba da stoje riječi: "unosi se na".
U članu 115 stav 3 poslije riječi: "u pravnom licu"
umjesto zareza treba da stoji slovo "i", a poslije
riječi "poslovođu" treba da stoje riječi: "i fizičko
lice".
U članu 5 u stavu 2 umjesto riječi: "stav 4" treba
da stoje riječi: "stav 5".
U članu 29 u stavu 1, kojim se dodaje član 45a,
umjesto riječi: "Komisija iz člana 34 ovog zakona
vodi" treba da stoje riječi: "komisije iz člana 28
ovog zakona vode".
EXAMPLES OF CORRIGENDUM TO THE LAW
In Article 56 the word “by” shall be replaced by “from”.
In Article 15 paragraph 2, the words “shall also be
inserted into” shall be replaced by “shall be inserted
into”.
In Article 115 paragraph 3, the comma after the words
“in the legal person” shall be replaced by “and”, and the
words “natural person” shall be added after the word
“manager”.
In Article 5 paragraph 2, the words “paragraph 4” shall
be replaced by “paragraph 5”.
In Article 29 paragraph 1, inserting Article 45a, the
words “the Commission referred to in Article 34 hereof
shall conduct” shall be replaced by “commissions
referred to in Article 28 hereof shall conduct”.
2. OBRASCI PREVODA ODREĐENIH AKATA VLADE CRNE GORE
a) UREDBA
a) DECREE
DONOŠENJE UREDBE
Na osnovu člana 123 stav 2 Zakona o zaštiti
potrošača ("Službeni list RCG", broj 26/07), Vlada
Crne Gore, na sjednici od 20. marta 2008. godine,
donijela je
UREDBU
o bližim kriterijumima, načinu i postupku pružanja
finansijske pomoći organizacijama potrošača
iz budžeta Crne Gore
Član 1
Ovom uredbom uređuju se bliži kriterijumi, način i
postupak
pružanja
finansijske
pomoći
organizacijama potrošača iz Budžeta Crne Gore (u
daljem tekstu: Budžet).
ZAVRŠNA ODREDBA UREDBE
Član 9
Ova uredba stupa na snagu osmog dana od dana
objavljivanja u "Službenom listu Crne Gore".
Broj: 03-2538
Podgorica, 20. mart 2008. godine
Vlada Crne Gore
Predsjednik,
ADOPTION OF DECREE
Pursuant to Article 123 paragraph 2 of the Consumer
Protection Law (Official Gazette of the Republic of
Montenegro 26/07), at its session held on 20 March
2008 the Government of Montenegro adopted the
following
DECREE
on more detailed criteria, manner and procedure for
providing financial support from the Budget of
Montenegro to consumer organizations
Article 1
This Decree shall regulate in more detail the criteria,
manner and procedure for providing financial support
from the Budget of Montenegro (hereinafter referred
to as the “Budget”) to consumer organizations.
FINAL PROVISION OF A DECREE
Article 9
This Decree shall enter into force on the eighth day
following that of its publication in the Official Gazette
of Montenegro
No 03-2538
Podgorica, 20 March 2008
Government of Montenegro
Prime Minister,
130
b) NAREDBA
b) ORDER
Na osnovu člana 137 Opšteg zakona o obrazovanju i
vaspitanju ("Službeni list RCG", br. 64/02, 31/05 i
49/07), a u vezi sa čl. 38 i 39 stav 2 Zakona o
državnoj upravi ("Službeni list RCG", broj 38/03 i
"Službeni list CG", broj 22/08), Ministarstvo prosvjete
i nauke donosi
NAREDBA
O ZABRANI UTVRĐIVANJA PARTICIPACIJE
TROŠKOVA OBRAZOVANJA UČENIKA
Član 1
U javnim ustanovama predškolskog, osnovnog i
srednjeg obrazovanja i vaspitanja zabranjuje se da
se za pokriće troškova obrazovanja (nastavne i
vannastavne aktivnosti) obezbjeđuju sredstva, od
učenika i roditelja, odnosno staratelja.
Član 2
Za sprovođenje ove naredbe staraće se direktori
ustanova iz člana 1 ove naredbe i Prosvjetna
inspekcija.
Član 3
Ova naredba stupa na snagu osmog dana od dana
objavljivanja u "Službenom listu Crne Gore".
Broj: 01-79
Podgorica, 14. januar 2009. godine
Ministar,
Pursuant to Article 137 of the General Law on
Education (Official Gazette of the Republic of
Montenegro 64/02, 31/05 i 49/07), and in conjunction
with Articles 38 and 39 paragraph 2 of the Law on
State Administration (Official Gazette of Montenegro
22/08), the Ministry of Education and Science hereby
adopts the
ORDER
ON PROHIBITION TO IMPOSE PARENTAL OR
STUDENTS’ CONTRIBUTION TO COVERING
EDUCATION COSTS
Article 1
It is hereby prohibited for the public institutions of
pre-school, primary school and secondary school
education to secure funds from students and parents
i.e. custodians for the purposes of covering
education costs.
Article 2
Headmasters of the institutions refered to in Article 1
hereof and the Education Inspectorate shall be
responsible for the implementation of this Order.
Article 3
This Order shall enter into force on the eighth day
following that of its publication in the Official Gazette
of Montenegro.
No: 01-79
Podgorica, 14 January 2009
Minister,
c) UPUTSTVO
c) INSTRUCTIONS
Na osnovu člana 34 stav 7 Zakona o finansiranju
lokalne samouprave ("Službeni list RCG", broj 42/03 i
"Službeni list Crne Gore", broj 5/08), Ministarstvo
finansija donijelo je
UPUTSTVO
o načinu i postupku raspodjele sredstava
Egalizacionog fonda opštinama
Opšta odredba
Član 1
Ovim uputstvom propisuje se bliži način i postupak
raspodjele sredstava Egalizacionog fonda opštinama.
……………….
Pursuant to Article 34 paragraph 7 of the Law on
Local Self-Government Financing (Official Gazette of
the Republic of Montenegro 42/03 and the Official
Gazette of Montenegro 5/08), the Ministry of Finance
hereby issues the
INSTRUCTIONS
on the manner and procedure for allocating funds
from the Equalization Fund to municipalities
General Provision
Article 1
These Instructions shall regulate in more detail the
manner and the procedure for allocating funds from
the Equalization Fund to municipalities.
………………………….
131
Član 7
Ovo uputstvo stupa na snagu narednog dana od
dana objavljivanja u "Službenom listu Crne Gore".
Broj: 01-1753/1
Podgorica, 15. aprila 2008. godine
Ministarstvo finansija
Ministar
Article 7
These Instructions shall enter into force on the day
following that of its publication in the Official Gazette
of Montenegro.
No 01-1753/1
Podgorica, 15 April 2008
Ministry of Finance
Minister,
133
focal points
formula
formulas (politics)
formulae (science)
forum
fora or forums
genus
genera
index
indexes (books),
indices (science, economics)
maximum
maximums or maxima
medium
media
mediums (spiritualism)
memorandum
memoranda
phenomenon
phenomena
plus
pluses
premium
premiums
referendum
referenda or referendums
spectrum
spectra (science)
spectrums (politics)
symposium
symposia or symposiums
Words that end in -able
When adding -able, drop a final silent -e (debatable, conceivable), unless it affects the
pronunciation of a preceding consonant (changeable, traceable); the only common exceptions are
sizeable and saleable.
Confusion between English words
Guard against errors involving the words below:
dependent (adj.)
dependant (noun)
license (verb)
licence (noun)
counsel (verb)
council (noun)
practise (verb)
practice (noun)
principal (adj.)
principle (noun - thought; approach)
principal (noun) = a person represented by
an agent
stationary (adj.).
stationery (noun)
NOTE ALSO
Dependence
dependency
all together (in a body)
altogether (entirely)
discreet (prudent)
discrete (separate)
elicit (verb - draw forth)
illicit (adj. - unlawful)
1.2. CAPITALISATION
Capitalise specific references, but lower-case general references.
a) Specific institutions
Capitalise all nouns and adjectives in designations of specific institutions, their subdivisions
(directorates, departments, sections), committees, working parties and the like:
Ministry for European Integration
Ministry of Foreign Affairs
Tax Administration
Institute for Standardization of Montenegro
134
Maritime Safety Administration
In cases where this rule would produce a long series of capitalised words, use discretion,
especially where the name of a department, committee or programme reads more like a
description of its function than a real title:
Committee for the adaptation to technical progress of the Directive on the introduction of
recording equipment in road transport (tachograph).
Joint MAFWM/MEPPPC working party on forest and forest product statistics
The general rule is ‘the longer the title, the fewer the capitals’.
b) Non-specific references
Use lower case for non-specific references:
The Ministry of Justice is one of the
17 ministries
.
The European Affairs Committee is one of the
parliamentary committees
.
The Court of Justice rules on matters referred to it by
courts or tribunals
in the Member
States.
It was decided to set up a number of
working groups
.
c) Legislative instrument
Capitalise references to specific laws, rulebooks, decrees:
The Rulebook on measures for the control and eradication of honeybee diseases entered
into force in 2004.
On 27 July 2009 the Montenegrin Parliament adopted the Criminal Procedure Code.
BUT USE LOWER CASE FOR GENERAL REFERENCES:
It was felt that a law rather than a rulebook was the appropriate instrument.
Volume, chapter, section, article should have an initial capital when followed by a numeral,
whereas paragraph, subparagraph and item should have a lowercase letter.
Payment of the tax referred to in Article 16 paragraph 2 item 4 of this Law…
The payment referred to in other articles...
Note:
the words draft and proposal should always be written in lower case when referring
either specifically or generally to draft legislation
.
d) Montenegrin legislation titles
Be aware that Montenegrin acts are capitalised in full, whereas rulebooks, decrees, decisions, etc.
are only capitalised in the first word.
Note the form of the title itself, i.e. how the position of the word law is optional whereas subordinate
legislation has the obligatory form:
type of the legal act + on…..
:
Law on General Product Safety
but for shorter acts it is possible to pre-modify the word Law
:
Company Law
Public Procurement Law
-
Rulebook on the method of and requirements for verification of measuring instruments,
136
International Tin Agreement
European Partnership
Conference on Security and Co-operation in Europe
BUT
by treaty
under an agreement
the parties agreed to a memorandum of understanding
NB
: Titles of important international documents should normally be checked in the original. In such
cases, back-translation is not an option, as for the titles as for the parts of these documents such
as the titles of the chapters, subchapters, etc. Therefore, the basic documents concerning
European integration such as the European Partnership, SAA, National Programme for the
Integration of Montenegro into the European Union, the Opinion on the application of Montenegro
for membership of the European Union (Avis) and similar are necessary as reference. Also, in
references to the institutions or documents whose name has been changed, it is vital that the name
in force at the time is used and not replaced by the new name.
h) Permanent and ad hoc bodies
Distinguish between the Commission Delegation in the United States, the UK Commission, etc.
(permanent), and delegation to a meeting (ad hoc group of persons).
NB
: The title European Commission is current usage, but in legal texts, the form Commission of
the European Communities must be used.
i) Religious references
Capitalise references to religions and specific institutions: the Roman Catholic Church, the
Orthodox Patriarchy, St Michael’s Church; however, the church charities takes lower case.
j) Compass points
No capitals are used for north, north-west, north-western, etc. unless they form part of an
administrative or political unit or a distinct regional entity. Hence South Africa, Northern Ireland but
southern Africa, northern France. Note, however, Central and Eastern European countries
(capitalised because the connotations are more political than geographic). Compass bearings are
abbreviated with a capital and without a full stop (54°E).
Compound compass points are hyphenated and, in official designations, each part is capitalised
(South-West Germany, the North-West Frontier); always abbreviate as capitals without space
between the letters (NWFrance).
k) Proprietary names
Proprietary names (or trade names) are normally capitalised, unless they have become generic
terms, such as aspirin, gramophone, linoleum, nylon, celluloid. Thus, capitalise registered trade
names such as Airbus, Boeing, Land-Rover, Polaroid.
l) Place names
Capitalise all parts of recognised geographical names and political divisions: North Pole, Northern
Ireland, River Plate, Scandinavian Peninsula, the Baltic States, Lower Bavaria.
m) Quotations
Start with a capital in running text only if the quotation is a complete sentence in itself:
137
Aristotle once said “Law is order, and good law is good order.”
BUT
The American Government favours “a two-way street in arms procurement”.
n) Derivations from proper nouns
Words derived from proper nouns usually take a capital (e.g. bunsen burner, degrees Fahrenheit).
Consult an up-to-date dictionary. However, not all such adjectives take a capital:
arabic (numerals)
french (chalk, polish, windows)
morocco (leather)
roman (type)
1.3. HYPHENS AND COMPOUND WORDS
a) General
Compounds may be written as two or more separate words, or with hyphen(s), or as a single word;
many compounds have followed precisely those steps: (data base * data-base * database). Use
hyphens sparingly but to good purpose: the phrase crude oil production statistics needs a hyphen
to tell the reader whether ‘crude’ applies to the oil or to the statistics. Thus crude-oil production
statistics (applies to the oil) and crude oil-production statistics (applies to the statistics).
Sometimes hyphens are essential to clarify the sense:
re-cover
recover
re-creation
recreation
re-form
reform
re-count
recount
Some examples
The rules for hyphenation are complex and not always helpful. The primary purpose of
hyphenation should be to enhance clarity. Avoid overuse of hyphens. Compound terms used
before a noun (attributively) tend to be hyphenated more frequently than similar terms used
following the noun. Note the following examples:
well-known problem
balance-of-payments policy
broad-based programme
cost-of-living index
two-day meeting
long-term investment
user-friendly software
non-co-operation
large-scale project
BUT
policy for the long term
production on a large scale
Adverbs that end in -ly
In adverb-participle modifiers, no hyphen is used when the adverb ends in -ly.
a fully indexed pension
a beautifully phrased sentence
a broadly based programme
Chemical terms
Note that open compounds designating chemical substances do not take a hyphen in the
attributive position:
boric acid solution
sodium chloride powder
Prefixes
Prefixes are usually hyphenated in recent or ad hoc coinages:
anti-smoking campaign
co-responsibility levies
co-sponsor
ex-army
139
Co-ordination of compounds
Hyphenated compounds should be co-ordinated as follows:
gamma- and beta-emitters
acid- and heat-resistant
hot- and cold-rolled products
Where compounds are not hyphenated (closed compounds), they should not be coordinated but
written out in full:
macrostructural and microstructural
changes
prenatal and postnatal effects
OR
macro- and micro-structural changes
pre- and post-natal effects
NOT
macro- and microstructural changes
pre- and postnatal effects
mini- and microcomputers
agricultural in- and outputs
Closed compounds in technical texts
There are two major categories. Firstly, those that consist of
pairs of short native English words
:
sugarbeet
groundwater
foodstuffs
yellowcake
wetfish
shortgrasses
Secondly, there is the highly productive category of
compounds derived from Greek or Latin
stems
:
keratoderma
keratomalacia
keratolytic
phyllophaga
phyllopod
2. PUNCTUATION
Do not feel bound by the punctuation of the original document, as far as the inner structure of a
sentence is concerned. Punctuation rules and conventions vary from one language to another.
However, as opposed to other categories of translating where sentences can be combined, cut and
similar, when translating legal documents it is unacceptable to do so.
2.1. FULL STOP
a) Avoidance of double punctuation
If a sentence ends with an abbreviation that takes a full stop (e.g. “etc.”) or a quotation complete in
itself that ends in a full stop, question mark or exclamation mark before the final quotation marks,
no further full stop is required:
Winston Churchill once said, “Numbers do not daunt us.”
b) Headings
The full stop is normally deleted from headings. An exception is run-in side headings, which are
followed by a full stop in English typographical practice.
c) Contractions
A full stop follows abbreviations unless the last letter of the word is included:
No
Mrs
Ltd
but
Co.
d) Latin abbreviations
Write all Latin abbreviations in roman type, followed by a full stop:
i.e.
e.g.
op. cit. ibid.
et al.
et seq.
exception
NB (see p. 98, 5.1.)
140
2.2. COLON
a) No preceding space
Colons should be closed up to the preceding word:
The United Kingdom comprises four countries: England, Wales, Scotland and Northern
Ireland.
2.3. SEMICOLON
Use a semicolon rather than a comma to combine two sentences into one without a linking
conjunction:
The committee dealing with the question of commas agreed on a final text; however, the
issue of semicolons was not considered.
You may also use semicolons instead of commas to separate items in a series, especially phrases
that themselves contain commas (see also Chapter 7 for the use of semicolons in lists).
2.4. COMMA
a) Clarity
Rules for the use of the comma are vague and include many exceptions. Personal judgement is
often required and should be guided by considerations of clarity.
b) Meaning of sentence changed
On occasion, the insertion or deletion of commas can completely change the meaning of a
sentence:
The ambassador did not die as reported,
(i.e. the circumstances were different from those
reported)
The ambassador did not die, as reported,
(i.e. he is still living)
c) Non-defining relative clauses
Non-defining relative clauses must be set off by commas to distinguish them from relative clauses
that define the preceding noun:
The translations, which have been revised, can now be typed. (Adds detail — they have all
been revised.)
The translations which have been revised can now be typed. (Defines the subset that is to
be typed — only those that have been revised are to be typed.)
NB: In defining relative clauses, that often reads better than which:
The translations that have
been revised can now be typed.
d) Inserted phrases
Use two commas, or none at all, for inserted text.
Local self-governments may, in compliance with the provisions of this Act, issue binding
regulations...
e) Strings of adjectives
Several adjectives all modifying a later noun but not each other should be separated by commas:
…moderate, stable prices….
Where the last adjective is part of the core, however, it is not preceded by a comma:
142
(added detail — they have all been revised)
The translations which (or better: that) have been revised can now be sent out.
(defining the subset that is to be sent out — only those that have been revised are to be sent out)
Note also that the use of ‘which’ in defining relative clauses is often considered to be stilted and
overly formal. ‘That’ reads more naturally. It also helps make the meaning clearer, reinforcing the
lack of commas, since it is used as a relative pronoun only in defining clauses. Unlike ‘which’,
however, ‘that’ needs to be close to the noun to which it refers.
h) Combined uses of commas
The uses of commas described above can of course be combined. Worth noting is that an initial
comma is not needed before introductory phrases in linked sentences:
The committee dealing with the question of commas agreed on a final text, but despite the
importance of the matter, the relationship with semicolons was not considered.
i) Avoiding commas
Avoid liberally sprinkling sentences with commas, but do so by constructing sentences so as to
minimise the number of commas required rather than by breaching the comma rules described
above. For example, inserted phrases can often be moved to the beginning of the sentence.
Parenthetic phrases can also be rendered with brackets or dashes. Moreover, a parenthetic phrase
may not in fact be appropriate (see the examples in 2.13 and the discussion of relative clauses in
Finally, a complex sentence can be divided by a semicolon (compare 2.9 and 2.12) or even split
into two or more sentences.
2.5. BRACKETS
a) Round brackets
Also known as parentheses, round brackets are used much like commas in explained above,
except that the text they contain has a lower emphasis. They are often used to expand on or
explain the preceding item in the text:
ARZOD (an employment service) is based in Ruritania.
b) Round brackets in citations
Use a pair of round brackets when citing numbered paragraphs from legal instruments, and close
up to the article number:
Article 3(1), Article 3(1)(a), Article 3a(1), etc.
c) Bracketed sentences
A whole sentence in brackets should have the final stop inside the closing bracket. Do not forget
the stop at the end of the preceding sentence as well.
d) Square brackets
Square brackets are used to make insertions in quoted material. They are also used by convention
in administrative drafting to indicate optional passages or those still open to discussion, so do not
replace with round brackets. When translating, also use square brackets to insert translations or
explanations after names or titles left in the original language.
2.6. DASH VS. HYPHEN
Hyphens are shorter than dashes. Both hyphens (-) and dashes (−) are available in modern word
processors.
143
A hyphen is used to join co-ordinate or contrast pairs (a current-voltage graph; the height-depth
ratio). These are not subject to hyphenation rules.
2.7. QUOTATION MARKS
Use quotation marks as sparingly as possible for purposes other than actual quotation.
NB:
The Official Gazette of the Republic of Montenegro is called and is often translated in many
ways, in both italics and quotation marks. However, regardless of the original style, it SHOULD
always be translated in this form:
Official Gazette of (the Republic of) Montenegro + the number itself (words No and Nos are
unnecessary, as is the comma) e.g. Official Gazette of the Republic of Montenegro 25/05 or
OGRM 25/05 or Official Gazette of Montenegro 48/08 or OGM 48/08
NB
: Do not enclose titles of books, newspapers or foreign-language expressions in quotation
marks, since they are usually displayed in italics.
a) Back-translating of quotes
Avoid if possible. However, if you cannot find the original English version, turn the passage into
indirect speech without quotation marks. The same applies where the author has applied quotation
marks to a non-verbatim reference.
b) So-called
Quotation marks are preferable to so-called, which has pejorative connotations, to render soi-
disant, sogenannt, etc.
c) Double vs. single quotation marks
Use double quotation marks as the first choice and single marks for quotations within these.
The Minister noted: “In the text of the new act ‘a four-wheeled vehicle’ means...”.
2.8. APOSTROPHE
a) Words ending in -s
Common and proper nouns and abbreviations ending in -s form their singular possessive with -’s
(the plural remains -s’), just like nouns ending in other letters.
Mr Jones’s paper
hostesses’ duties (plural)
a hostess’s pay (singular)
UNIX’s success
MS-DOS’s outlook
Helios’s future is uncertain
Note that some place names omit the apostrophe (Earls Court, Kings Cross).
Possessives of proper names
in titles (e.g. Chambers Dictionary) sometimes also omit the
apostrophe. There is no apostrophe in Achilles tendon. See the Oxford Writers’ Dictionary for
individual cases. Contractions are common in informal texts, but not in formal texts.
b) Plurals of figures
Plurals of figures do not require an apostrophe:
Pilots of 747s undergo special training.
c) Plurals of abbreviations
Plurals of abbreviations (MEPs, OCTs, SMEs, UFOs, VDUs) do not take an apostrophe.
d) Plurals of single letters
The plurals of single lower-case letters may, however, take an apostrophe to avoid
misunderstanding:
145
152231.324
b) Consistency
In deciding whether to write numbers as words or figures, the first consideration should be
consistency within a document.
For a series of numbers in running text, use figures:
The ages of the eight members of the city council are 69, 64, 58, 54 (two members), 47, 45
and 35.
If there are several numbers applicable to the same category in a paragraph and numerals must be
used for one of them then, for consistency’s sake, numerals should be used for all the numbers in
the paragraph:
There are 6 graduate students in the philosophy department, 56 in the classics department
and 117 in...
c) With symbols and abbreviations
Always use figures with units of measurement denoted by symbols or abbreviations:
EUR 50
O
R
fifty euro
250 kW
two hundred and fifty kilowatts
205 µg
two hundred and five micrograms
The converse does not hold, however; numbers qualifying units of measurement that are spelled
out may be written with figures:
250 kilowatts
500 miles
d) Currency
- The euro
According to the European Council conclusions reached in Madrid in December 1995, the single
currency will be known as the ‘euro’. The ISO code for the euro is EUR. The euro is divided into
100 cent. In English the terms ‘euro’ and ‘cent’ are invariable (no plural).
NB
: The euro sign € is only used in a limited number of promotional publications (e.g. key
publications of the European Union).
- Start of sentence
Do not start a sentence with a figure or a symbol followed by a figure. Either move it further back in
the sentence, or write it out. Useful devices include inversions, such as:
In all...,
Of the total, 55 million ...
- Currency abbreviation
The currency abbreviation precedes the amount and is followed by a space:
EUR 2 million
The currency symbol, however, if it must be used is closed up:
€2m
- Currency written out
In running text, currencies are written in lower case:
two million euro
146
- Currency sub-units
Use a full stop to separate units from sub-units (in Montenegrin a comma is used):
In English:
1 000.00
In Montenegrin:
1.000,00
NB
: One of the most common mistakes made by translators is not translating the numbers from
Montenegrin into English, i.e. not replacing decimal commas with points.
e) Figures and words combined
Do not combine single-digit figures and words by means of hyphens but write them out:
a two-hour journey
a three-year period
a five-door car
NOT
a 2-hour journey
a 3-year period
a 5-door car
f) Compound attributes
Compound attributes that include numbers must be hyphenated:
a seven-year-old wine
two four-hectare plots
g) Compound numbers
Compound numbers that are to be written out (e.g. in treaty texts) take a hyphen, whether cardinal
or ordinal:
the thirty-first day of December
nineteen hundred and eighty-one
h) Adjacent numbers
When two numbers are adjacent, it is often preferable to spell out one of them:
ninety 50-gram weights
seventy 25-cent stamps
i) Large numbers
With hundreds and thousands, etc. there is a choice of using figures or words:
300 or three hundred
EUR 3 000 or three thousand euro
NOT
3 hundred
EUR 3 thousand
Million and billion, however, may be combined with figures:
2.5 million EUR
3 million
31 billion
j) Grouping of thousands
Do not use either commas or full stops but insert protected spaces.
4 000 000
NB
: Serial numbers (such as pages) are not grouped in thousands, except for money.
k) Obligatory use of figures
Use figures, not words, for
temperatures, times, distances
(about 5 kilometres),
percentages,
people’s ages and votes
(2 delegations were in favour, 7 against, and 1 abstained).
Legal references
should also be in figures (Chapter 5, Section 9, Article 4).
l) Billion
Be careful to note the difference between the use of billion and million. Billion is used to designate
thousand million and is now officially recognised by the European Commission. It is standard
148
e) Approximation
Use a closed-up hyphen for such expressions as:
3-4 pigs to a pen
The Minister will be back in 40-45 minutes.
4.4. ROMAN NUMERALS
Roman numerals are used in Montenegrin legislation usually to number Parts, Titles or Chapters.
As is the case with ordinal Arabic numerals in English, a full stop is not written after Roman
ordinals. The seven Roman numerals are:
I = 1
V = 5
L = 50
X = 10
C = 100
D = 500
M = 1000
4.5. DATES
a) Month written out
Within a sentence, write out the month, preceded by a simple figure for the day, e. g. 23 July 1997,
not July 23, 1997. Use all four digits when referring to specific years (i.e. 1997 not ’97).
Note
: In the international dating system 23 July 1997 is 1997-07-23. (In American usage it is
7:25:97.)
b) Decades
When referring to decades, write the 1990s (no apostrophe) and not the nineties.
c) Eras
The letters AD come before the year number (AD 2000), as do AH (anno Hegirae) in the Islamic
calendar.
Note
that BC follows the numeral (347 bC).
4.6. TIME
a) The 24-hour system
Use the 24-hour system in preference to the 12-hour system.
When writing times, use a colon in preference to a point between hours and minutes, without
adding hrs or o’clock: 11:30. However, if the original document uses a point, this may be retained
for the sake of convenience.
For midnight, either write the word midnight or use 24.00 (for periods ending then) or 00.00 (for
periods starting then).
b) Summer time
Distinguish summertime (the season) from summer time:
Central European Summer Time
(CEST)
149
c) Calendar vs. financial year
Note that 1990-91 is two years. Single marketing years, financial years, etc. that do not coincide
with calendar years, are denoted by a forward slash, e.g. 1990/91, which is 12 months or less.
5. ABBREVIATIONS, ACRONYMS AND SYMBOLS
5.1. ABBREVIATIONS AND ACRONYMS
a) Definition
An acronym is defined as a word formed from the initial letters of other words (e.g. NATO,
UNESCO).
Acronyms, in which each letter or part is pronounced separately, are called initialisms (e.g. BBC,
DNA). In this Handbook initialisms are not treated separately.
b) Capitalisation
Most acronyms of five or fewer letters take the upper case throughout, without full stops.
ACP
EIB
COST
R&D
NASA
EFTA
CCC
EMS
ISDN
AIDS
NOW
FAST
EEA
ERDF
MCA
NET
PACE
EMU
EEC
FADN
OECD
ECHO
SALT
USSR
c) Longer acronyms
Lower-case those with six letters or more, with initial capital, provided that they can be
pronounced. Some with five letters are also written lower case. Thus:
Benelux
Esprit
Helios
Interreg
Phare
Resider
BUT
EAGGF
UNRWA
UNHCR
Computer and some other terms are exceptions:
ASCII
BASIC
CELEX
CRONOS
d) Indefinite article
Apply the rule “a before a consonant, an before a vowel”. Note that some consonants, pronounced
as if they had an initial vowel, also take an, and some vowels pronounced with an initial consonant
take a:
a UN resolution
an EDF project
a NATO decision
an MP
e) Plurals of abbreviations
Plurals of abbreviations do not take an apostrophe:
MEPs
OCTs
SMEs
UFOs
VDUs
f) Viz. and cf.
Use namely as opposed to viz. (videlicet) which means “that is to say” and is used in much the
same way as a colon. The abbreviation cf. (confer - compare) is acceptable (do not change it to
see).
g) Foreign-language abbreviations
Do not translate foreign-language abbreviations concerning commercial entities. They should
retain the capitalisation and punctuation conventions of the original, such as GmbH (German). In
general, abbreviations denoting the nature of a commercial entity should not be translated. The
151
c) Symbols for units of measurement
These are normally abridged forms of the unit names. They are written without full stops, are not
closed up to figures and do not have plurals:
4 ha
9 m
60 Hz
20 m/s
55 dB
2 000 kc/s
d) Capitalisation of units of measurement
The initial letter of symbols for SI units derived from personal names is always capitalised:
Hz (hertz)
Bq (becquerel)
N (newton)
K (kelvin)
Symbols derived from generic nouns are always lower-cased:
1m (lumen)
lx (lux)
mol (mole)
cd (candela)
* Ohm -
The ohm symbol is capital omega (Ω). All other SI symbols for units of measurement are
formed from unaccented Latin characters.
e) Prefixes used with units of measurement
Prefixes and their symbols are used to designate decimal multiples and sub-multiples of units of
measurement. All symbols for prefixes are unaccented Latin characters except for H, the symbol
for micro.
f) Radiation protection
In 1985 the derived units curie (Ci), rad (rad) and rem (rem) were officially superseded by the
Becquerel (bq), gray (Gy) and sievert (Sv) respectively, but many scientists continue to use the
older terms. Follow the usage of the source document.
NB
: The name and symbol are identical in the case of the rad and rem.
g) Quantities and values
The quantity length is measured with the unit metre (m), and a value is an instance of such a
measurement, e.g. 350. Likewise the quantity absorbed dose is measured with the unit gray (Gy);
207 Gy is a value instantiating such a measurement.
h) Internal capitals
Symbols for units of measurement that start with a capital letter keep the capital internally when
used with a prefix:
kHz
MHz
eV
i) Electric power
Kilowatt (kW) and megawatt (MW) are used for generating capacity; kWh (kilowatt hours) and
MWh for output over a given period.
j) Nuclear reactors
Nuclear reactor types are identified by upper case abbreviations: LWR, AGR, etc. Note that there
is no hyphen in fast breeder reactor (a fast reactor that also breeds fissile material).
k) Chemical elements
The names of the chemical elements start with a lower-case letter, including elements whose
designations are derived from proper names:
californium
einsteinium
nobelium
152
Their symbols (which are interlingual) consist either of a single capital or a capital and small letter
(N, Sn, U, Pb, Mg, Z) without a full stop. A list of English names of 106 elements and their symbols
is provided as Annex 9 of the European Commision’s English Style Guide.
l) Radioisotopes
When written out, radioisotopes are indicated by the name of the element followed by the mass
number separated by a closed-up hyphen:
uranium-232
plutonium-236
carbon-14
Science publications now use the new convention in which the mass number is raised and
immediately precedes the element’s name:
14C
239 plutonium
Follow the convention in the source document.
6. FOREIGN IMPORTS
6.1. FOREIGN WORDS AND PHRASES IN ENGLISH TEXT
a)
Foreign words and phrases
used in an English text should be
italicised
(no inverted
commas) and should have
the appropriate accents
, e.g. inter alia, raison d’être.
Exceptions
: words and phrases now in common use and/or considered part of the English
language, e.g. role, ad hoc, per capita, per se, etc.
b)
Personal names
should retain their
original accents
, e.g. Grybauskaitė, Potočnik,
Wallström.
c)
Quotations
. Place verbatim quotations in foreign languages in quotation marks
without
italicising
the text.
d)
Latin
. Avoid obscure Latin phrases if writing for a broad readership. When faced with
such phrases as a translator, check whether they have the same currency and meaning when
used in English.
e) The
expression ‘per diem’
(‘daily allowance’) and many others have English
equivalents, which should be preferred e.g. ‘a year’ or ‘/year’ rather than ‘per annum’.
6.2. ROMANISATION SYSTEMS
a) Greek.
Use the ELOT phonetic standard for transliteration, except where a classical
rendering is more familiar or appropriate in English. Both the ELOT standard and the classical
transliteration conventions, along with further recommendations and notes, are reproduced in the
Transliteration Table for Greek annexed to this Guide.
b) Cyrillic
. When transliterating for EU documents, use the scheme set out in the
Transliteration Table for Cyrillic annexed to this Guide. (Note that the ‘soft sign’ and ‘hard sign’
should be omitted.) Remember that the EU languages have different transliteration systems (DE:
Boschurischte, Tschernobyl; FR: Bojourichté, Tchernobyl; EN: Bozhurishte, Chernobyl). An
internet search will normally reveal whether there is a more commonly used English transliteration
which is acceptable for particular proper names. For other languages, see e.g. the Wikipedia entry
on Cyrillic.
154
1. eliminate the pronoun completely;
2. repeat the noun;
3. use a neutral word such as one, individual; and
4. use both pronouns, i.e. he/she.
5. however, do not use s/he!
b) Gender-specific
In gender-specific contexts, such as “mother of the child”, use of appropriate masculine or feminine
pronouns is a matter of common sense.
9. GEOGRAPHICAL NAMES
a) Country names
Recommended English spellings of country names (full and shortened forms), currencies, and ISO
codes for countries and currencies are given in the Interinstitutional Style Guide
209
. Many place
names have an anglicised form, but as people become more familiar with these names in the
language of the country concerned, so foreign spellings will gain wider currency in written English.
As a rule of thumb, therefore, use the native form for geographical names except where an
anglicised form is overwhelmingly common. If in doubt as to whether an anglicised form is in
widespread use, use only those given in this Guidebook.
Short name,
source
language(s)
(geographical
name)
Official name,
source
language(s)
(protocol name)
Short name
in English
(geographical
name)
Official name
in English
(protocol name)
Country
code
Puni i skraćeni
naziv na
crnogorskom jeziku
Belgique/België Royaume de
Belgique/
Koninkrijk België
Belgium
Kingdom of
Belgium
BE
Kraljevina Belgija
(Belgija)
България
Република
България
Bulgaria
Republic of
Bulgaria
BG
Republika
Bugarska
(Bugarska)
Česká republika Česká republika
Czech
Republic
Czech Republic
CZ
Republika Češka
Danmark
Kongeriget
Danmark
Denmark
Kingdom of
Denmark
DK
Kraljevina Danska
(Danska)
Deutschland
Bundesrepublik
Deutschland
Germany
Federal Republic
of Germany
DE
Savezna Republika
Njemačka
(Njemačka)
Eesti
Eesti Vabariik
Estonia
Republic of
Estonia
EE
Republika Estonija
(Estonija)
Éire/Ireland
Éire/Ireland
Ireland
Ireland
IE
Irska
Ελλάδα
Ελληνική
Δημοκρατία
Greece
Hellenic Republic
EL
Republika Grčka
(Grčka)
España
Reino de España Spain
Kingdom of Spain
ES
Kraljevina Španija
(Španija)
209
The abbreviation to use = ISO code, except for Greece and the United Kingdom, for which EL and UK are recommended (instead of the ISO
codes GR and GB). The former abbreviations (generally taken from the international code for automobiles) were used until the end of 2002.
155
France
République
française
France
French Republic
FR
Republika
Francuska
(Francuska)
Italia
Repubblica
italiana
Italy
Italian Republic
IT
Republika Italija
(Italija)
Κύπρος/Kıbrıs
Κυπριακή
Δημοκρατία
Cyprus
Republic of
Cyprus
CY
Republika Kipar
(Kipar)
Latvija
Latvijas
Republika
Latvia
Republic of Latvia
LV
Republika Letonija
(Letonija)
Lietuva
Lietuvos
Respublika
Lithuania
Republic of
Lithuania
LT
Republika Litvanija
(Litvanija)
Luxembourg
Grand-Duché de
Luxembourg
Luxembourg Grand Duchy of
Luxembourg
LU
Veliko Vojvodstvo
Luksemburg
(Luksemburg)
Magyarország
Magyar
Köztársaság
Hungary
Republic of
Hungary
HU
Republika
Mađarska
(Mađarska)
Malta
Repubblika Ta’
Malta
Malta
Republic of Malta
MT
Republika Malta
(Malta)
Nederland
Koninkrijk der
Nederlanden
Netherlands
Kingdom of the
Netherlands
NL
Kraljevina
Holandija
(Holandija)
Österreich
Republik
Österreich
Austria
Republic of
Austria
AT
Republika Austrija
(Austrija)
Polska
Rzeczpospolita
Polska
Poland
Republic of
Poland
PL
Republika Poljska
(Poljska)
Portugal
República
Portuguesa
Portugal
Portuguese
Republic
PT
Republika Portugal
(Portugal)
România
România
Romania
Romania
RO
Rumunija
Slovenija
Republika
Slovenija
Slovenia
Republic of
Slovenia
SI
Republika
Slovenija
(Slovenija)
Slovensko
Slovenská
republika
Slovakia
Slovak Republic
SK
Republika
Slovačka
(Slovačka)
Suomi/Finland
Suomen
tasavalta/
Republiken
Finland
Finland
Republic of
Finland
FI
Republika Finska
(Finska)
Sverige
Konungariket
Sverige
Sweden
Kingdom of
Sweden
SE
Kraljevina Švedska
(Švedska)
United Kingdom United Kingdom
of Great Britain
and Northern
Ireland
United
Kingdom
United Kingdom
of Great Britain
and Northern
Ireland
UK
Ujedinjeno
Kraljevstvo Velike
Britanije i Sjeverne
Irske (Ujedinjeno
Kraljevstvo)
NB
: Ireland is the full name laid down in the Irish Constitution; ‘Eire’ (the name in Irish) and
‘Republic of Ireland/Irish Republic’ are incorrect in English.
Use ‘the Netherlands’ not Holland
, which is only part of the Netherlands (the provinces of North
and South Holland); a capital T is not necessary on ‘the’. In tables ‘Netherlands’ will suffice.
157
g) Seas.
Anglicise seas (e.g. the Adriatic, the North Sea, the Baltic); Greenland waters
implies official sea limits; use ‘waters off Greenland’ if something else is meant.
h) Lakes.
Anglicise Lake Constance, Lake Geneva, Lake Maggiore. But note Königssee.
i) Strait/straits
. The singular is the form commonly used in official names, for example:
Strait of Dover or Strait of Gibraltar.
j) Other bodies of water
. Write Ijsselmeer (without capital J), Wattenmeer, Kattegat
(Danish), Kattegatt (Swedish), Great/Little Belt.
k) Islands
. Islands are often administrative units in their own right, so leave in original
spelling, except Corsica, Sicily, Sardinia, the Canary Islands, the Azores and Greek islands with
accepted English spellings, such as Crete, Corfu, Lesbos.
Use Fyn rather than Fünen in English texts and use West Friesian Islands for Waddeneilanden.
l) Mountains
. Anglicise the Alps, Apennines (one p), Dolomites, Pindus Mountains, and
Pyrenees (no accents). Do not anglicise Massif Central (except for capital C), Alpes Maritimes
(capital M) or Schwäbische Alb. Alpenvorland should be translated as the foothills of the Alps.
m) Valleys
. Words for valley should be translated unless referring to an official region or
local produce: the Po valley, the Valle d’Aosta, Remstal wine.
n) Cities
Austria
Use Vienna for Wien
Belgium
Use the forms Antwerp, Bruges, Brussels, Ghent, Ostend.
Flemish v.
French
forms
Use Flemish names of places in Dutch-speaking provinces and French for French-
speaking areas.
Denmark
Note Copenhagen, Aarhus, Aalborg.
Finland
210
write Helsinki, Oulu, Tampere, Turku, not Helsingfors, Uleåborg, Tammerfors, Åbo
France
Write Lyon, Marseille, Strasbourg
Germany
Use the forms Cologne and Munich
Greece
Use traditional English spellings for well-known cities, regions, islands, etc. — the
officially recommended transcription system has not found acceptance even within
the European Union and is unknown elsewhere. However, use transliteration for
unfamiliar localities, and note that preference should always be given to the demotic
forms of place names (where known).
Ireland
Use the English names of cities and towns, except for those in an Irish-speaking area
(Gaeltacht). A list of English and Irish names can be found at
http://en.wikipedia.org/wiki/Place_names_in_Irish#Names_of_Irish_cities
.
Italy
Use the English spellings Florence, Genoa, Milan, Naples, Rome, Turin, Venice. Take
care not to use the French spelling of other towns, which may differ only slightly
from the Italian.
Luxembourg Use the French spelling for Luxembourg (country and city).
Netherlands
Always write The Hague with a capital T except when used attributively (e.g. the
Hague Convention).
Portugal
Use Lisbon.
Spain
Write Seville. Otherwise use Spanish spelling, e.g. Córdoba, La Coruña.
210
Finland is a bilingual country, and many cities and localities have official names in both Finnish and Swedish. When
translating from either language, remember that the form to be used depends on the local language situation, not on the
text you are translating. A full list of the Finnish/Swedish names which take precedence is kept by the Research Institute
for the Languages of Finland. Note in particular that for all major cities the Finnish name must be used
158
Sweden
Note Gothenburg for Göteborg. However, the Swedish form should be used in some
EU-specific contexts, e.g. the Göteborg summit/process.
o)
Non-literal geographical names
. Geographical names used in lexicalized compounds
tend to be lowercased, as they are no longer considered proper adjectives: roman numerals, gum
arabic, prussic acid. Consult an up-to-date reliable dictionary in cases of doubt.
p) Compass points.
No capitals for north, north-west, north-western, etc. unless part of an
administrative or political unit or a distinct regional entity. Hence South Africa, Northern Ireland but
southern Africa, northern France. Note, however, Central and Eastern European countries
(capitalised because the connotations are more political than geographic). Compass bearings are
abbreviated without a point (54°E).
r) Compound compass points
. Compound compass points are hyphenated and, in official
designations, each part is capitalised (South-West Germany, the North- West Frontier); always
abbreviate as capitals without stops (NW France).
10. SCIENTIFIC NAMES
a) Biological sciences
Given that the binomial system for classifying living organisms is used in all languages, it is
normally sufficient to reproduce the original Latin terms. Note that the initial letter of the scientific
name is capitalised, while species epithets are always lower-cased, even if derived from proper
names (e.g. Manes americana, Degenia velebitica).
b) Abbreviating genus name
Most text references are to genus or species (i.e. the name of the genus followed by an epithet).
The genus name should be spelled out in full on first occurrence and subsequently abbreviated:
Escherichia coli
E. coli
Italics
The names of genera, species and subspecies
(varieties, cultivars) are always italicised.
c) Non-technical usage
Some scientific plant names are identical with the vernacular name and should not be capitalised
or italicised when used non-technically:
rhododendron growers BUT Rhododendron canadens
d) Geology
Use initial capitals for formations:
Old Red Sandstone
Eldon formation
nd for geological time units:
Tertiary period
Holocene epoch
but not for the words era, period, etc.
e) Chemical compounds
For guidelines on writing chemical compounds see 10.6-10.14 in the ECTS-ESG. For additional
details see Einecs (European inventory of existing commercial chemical substances). Einecs is a
multi-volume work (1808 pages in each language version) published by the EC Office for Official
Publications.
160
c)
Use a singular verb when a
multiple subject clearly forms a whole
:
Checking and stamping the forms is the job of the customs authorities.
d) Words in -ics.
These are singular when used to denote a scientific discipline or body of
knowledge (mathematics, statistics, economics) but plural in all other contexts.
Economics is commonly regarded as a soft science.
The economics of the new process were studied in depth.
e) A statistic
. The singular statistic is a back-formation from the plural and means an
individual item of data from a set of statistics.
f) ‘Data’
is properly a plural noun and therefore goes with a plural verb.
g)
The word
NONE
takes either a singular or plural verb, depending on sense.
14.2. PRESENT PERFECT/SIMPLE PAST
When writing from the standpoint of the
present moment in time
, the present perfect is used to
refer to events or situations in the period leading up to that time:
The Commission is meeting to consider the proposal. It has (already) discussed this several
times in the past.
Where the starting point of this period is indicated, the present perfect is often used in its
continuous form to emphasise the ongoing nature of the process:
The Commission is meeting to consider the proposal. It has been discussing this since
2001.
If the reference is not to a period up to the present but to a time that ended before the present, the
simple past is used:
The Commission is meeting to consider the proposal. It discussed this last week.
14.3. TENSES IN MINUTES
a)
Minutes and summary records are written in the past tense
in English, unlike in
French and some other languages, where they are written using the present tense. This means
converting actual or implied statements from the present to the past.
A simple example of English reported speech conventions:
Dutch spokesman: ‘We are concerned at the number of exceptions which have been
included.’
Chairman: ‘The legal experts will be looking into this question.’
In reported speech, this becomes:
The Dutch delegation was concerned at the number of exceptions that had been included.
The Chairman said the legal experts would be looking into the question.
b) Sequence of tenses
. Simple past is normally replaced by past perfect (pluperfect):
Dr Nolde said the tests had been a failure.
161
However, to avoid a clumsy string of past perfects in minutes where a speaker is reporting on
another meeting or event, start with
At that meeting
or
On that occasion
and continue with the
simple past
. Note that in order to maintain a logical sequence of tenses,
indications of time
may
have to be converted as well as verbs:
Chair: ‘Last year, if you remember, we referred this problem to the subcommittee because
we felt that legislation was inappropriate. It looks now, however, as if tougher measures
may be needed, and I propose that we discuss these at tomorrow’s session.’
This could become, for example:
The Chair reminded delegates that in 2003 the problem had been referred to the
subcommittee, since legislation was then felt to be inappropriate. Now, however, she
thought tougher measures might be needed and proposed that the committee discuss them
at the following day’s session.’
c) Streamlining
. Lengthy passages of reported speech can be made more readerfriendly
by avoiding unnecessary repetition of
‘he said/explained/pointed out’
, provided the argument is
followed through and it is clear from the context that the same speaker is continuing.
d) Auxiliaries
. The auxiliaries would, should, could, must, might are often unchanged, but
sometimes various transpositions are possible or required (e.g. must => had to; could => would be
able to; should => was to).
14.4 VERBS IN LEGISLATION
a)
The use of verbs, in particular the modal verb shall, in legislation often gives rise to
problems, since such uses are rarely encountered in everyday speech. Consequently, writers may
lack a feel for the right construction. The following section is intended to provide guidance.
b) Use of verbs in enacting terms.
The enacting terms of binding EU legislation, i.e. the
articles of EU treaties and of EU regulations, directives and decisions, can be divided broadly into
two linguistic categories: imperative terms and declarative terms. Imperative terms can in turn be
subdivided into positive and negative commands and positive and negative permissions.
Declarative terms are terms that are implemented directly by virtue of being declared, for example
definitions or amendments.
Note that the explanations here apply only to the main clauses of sentences in enacting terms. For
subordinate clauses, see Use of verbs in non-enacting terms below.
c) For a positive command
, use shall:
This form shall be used for all consignments.
Note that this provision expresses an obligation. However, this is not always the case:
This Decree shall enter into force on ...
In the first but not the second case, must could be used instead of shall.
However, this is not the convention in EU legislation.
d) Where a negative command
expresses a prohibition, use
may not
:
This additive may not be used in foods.
Linguistically speaking, shall not or must not could also be used to express a prohibition, but this is
not the convention in EU legislation. Note, however, that shall not is used where no prohibition is
meant, for example:
163
many who think otherwise. One way of encouraging such readers to concentrate on the content of
your text rather than on the way you express it is to avoid separating the ‘to’ from its following
infinitive.
Note, however, that this does not justify qualifying the wrong verb, as in ‘we called on her legally to
condemn the practice’. In these and similar cases, either split the infinitive with a clear conscience
or move the qualifying adverb to the end of the phrase.
14.6. SPELLING
a) Doubling of consonants
In British usage (unlike US), a final -/ is doubled after a single vowel when -ing or -ed is added
(sole exception: parallel, paralleled):
total,
totalling,
totalled
level,
levelling,
levelled
Other consonants are doubled only if the last syllable of the root verb is stressed or carries a
strong secondary stress:
admit
admitting
admitted
refer
referring
referred
format
formatting
formatted
handicap
handicapping
handicapped
BUT
benefit
benefiting
benefited
combating
combating
combated
target
targeting
targeted
focus
focusing
focused
develop
developing
developed
b) Input and output
In a data processing context, avoid the forms input(t)ed and output(t)ed; write input and output:
70 000 records were input last month
c) Ageing
Note the spelling of
age, ageing
.
14.7. AGREEMENT
a) Collective nouns
Use a singular verb when the emphasis is on the whole entity:
The Government is considering the matter.
The Advisory Committee has met twice this year.
Use the plural when the emphasis is on the individual members:
BUT
The majority is ...
The number of people is ...
The singular is used more with the definite article, while the plural is used more with the indefinite
article.
b) Institutions, organisations and countries
Institutions, organisations and most countries take the singular:
164
The United States is ...
The Netherlands has agreed ...
The Commission was not informed.
c) Dual subject
A singular verb is common in English with a dual subject if it is felt to form a whole:
Checking and stamping the forms is the job of the customs authorities.
d) Percentages and money
Percentages can be treated as either singular or plural. Sums of money can take a singular or
plural verb:
Only 10 per cent of those eligible were likely to ...
EUR 2 million was made available, of which 56 per cent has been...
e) Words in -ics
Mathematics, dynamics, kinetics, statistics and economics, when referring to the respective
sciences, take the singular. Statistics meaning simply “figures” takes the plural; so too does
economics in the sense of “commercial viability”, as in the economics of the new process were
studied in depth.
f) Data
The word data is the plural of datum and should be used with a plural verb.
g) None
The word none may take either a singular or a plural verb.
166
gonjenje za krivična djela
prosecution (for criminal offences)
hitno postupanje
proceeding urgently (urgent proceedings)
imati pravo
have the right to, be entitled to
inspekcijsko rješenje
inspection decision
isključiva nadležnost
exclusive jurisdiction
ispravka zakona …
corrigendum to the Law on…
ispuniti obavezu
perform one’s duty, fulfill one’s obligation
isteći
expire
istraga
investigation
izjava
statement
izjaviti/podnijeti/uložiti žalbu
lodge an appeal
izmijeniti (
propis
)
amend
Izreći kaznu
pronounce/impose the sentence
izuzeće (
npr. sudije
)
recusal
izuzetno od
by way of exception to, without prejudice to,
by way of derogation from, notwithstanding
izvesti dokaze
present evidence
izvršenje odluke
enforcement of a decision
izvršenje rješenja
enforcement of a decision
Izvršilac (
krivi
č
nog djela
)
perpetrator
izvršni dužnik
judgment debtor
izvršni povjerilac
judgment creditor
izvršni organ
enforcement/executive body
izvršni postupak
enforcement procedure
izvršnost
enforceability
izvršnost rješenja
enforceability of a decision
javna isprava
public document
javno ovlašćenje
public authority
kazna
sanction, punishment, penalty, sentence
Kodeks sudijske etike
Code of Ethics for Judges
Kodeks tužilačke etike
Code of Ethics for Prosecutors
konačno
212
rješenje
final decision
konačnost
finality
konvencija
convention
krivična odgovornost
criminal liability, criminal responsibility
krivično djelo
crime, criminal offence
krivično pravo
criminal law
materijalne odredbe
substantive provisions
materijalni dokaz
substantive evidence
materijalno pravo
substantive law
matična knjiga/matični registar
register (of births / deaths / marriages)
međunarodni akt/dokument
international instrument
međunarodni sporazum
international agreement
međunarodni ugovor
(international) treaty
memorandum o razumijevanju
Memorandum of Understanding (MoU)
mišljenje
opinion
mjesna nadležnost
ratione territoirii,
territorial jurisdiction
mjesno nadležni organi
authorities with territorial jurisdiction
mjesto izvršenja djela
place of perpetration, place of commission
212
! Konačno nije isto što i pravosnažno.
167
na način kako je propisano ovim zakonom
as provided for/required by this Law
na osnovu ovoga zakona
on the basis of this Law
na predlog (
npr. tužioca
)
(up)on motion
na zahtjev
upon the request of
načelni pravni stav
legal position of principle
načelno pravno mišljenje
legal opinion of principle
nacrt zakona
draft Law
nadležan za
competent for
nadležni državni organ
competent state body
nadležni izvršni organ
competent enforcement body
nadležni organ uprave
competent administration authority
nadležno ministarstvo
competent ministry
nadležnost
jurisdiction (
judiciary
); competence
(
administration
)
naknada štete
damages
nadzor
supervision
nagrada (
za rad
)
remuneration
nahođenje (
sloboda odluke
)
discretion
nalaz i mišljenje sudskog vještaka
expert witness opinion
namještenik suda
court employee
narediti usmenim rješenjem
give a verbal order
ne prestaje da važi
does not expire
nenadležan
lacking competence, lacking jurisdiction
neposredna/posredna diskriminacija
direct/indirect discrimination
niko
no person
ništavo
null and void
ništavost
nullity
notifikacija
notification
novčana kazna
fine
obavezujuće
binding
obavještenje
notification, notice
obim ovlašćenja
scope of authorities
obustava izvršenja
stay of execution, stay of enforcement
ocjena dokaza
assessment of evidence
odlaganje izvršenja
postponement of enforcement
odlučiti (
u sudu
)
rule, decide, adjudicate
odreći se svih pravnih lijekova
waive all legal remedies
odredba
provision
odrediti pritvor
order detention
određuje se zakonom
laid down by law
odricanje od žalbe
waiver of appeal
odustajanje od žalbe
withdrawal of appeal
oduzeti ovlašćenje
to revoke authorisation
okrivljeni
accused
okvirni sporazum
framework agreement
opozvati
revoke; impeach; dismiss, recall
opozvati uslovnu osudu
revoke a suspended sentence
opšte odredbe
general provisions
optuženi
defendant
optužni predlog
bill of indictment
oslobađanje (
npr. od pla
ć
anja
)
exemption
169
preporuka
recommendation
presuda
judgment
presuda (u upravnom sporu)
administrative court ruling
primjenjuje se
shall apply, applies
prinudne mjere
coercive measures
privatni tužilac
plaintiff
priveden
taken into custody; apprehended
privremeni zastupnik
temporary proxy / authorised legal
representative
privremeno rješenje
interim decision
procesna (ne)sposobnost (stranke)
(in)capacity to sue and be sued; incapacity to
act as a party
procesna pitanja
procedural matters
procesno pravo
procedural law
proglasiti rješenje ništavim
declare a decision null and void
propisi za sprovođenje
implementing regulations / legislation
propisno
duly, as prescribed
protokol
protocol
punomoćnik
authorised legal representative/proxy/attorney
refundirati, nadoknaditi troškove
reimburse costs
registarski broj
register number
rezolucija
Resolution
riješiti (u nekoj stvari)
decide (in a matter)
rješenje
decision
rješenje (u upravnom sporu)
(Administrative Court) ruling
rješenje doneseno po žalbi
decision upon appeal
rješenje suda
ruling
rok
time limit, term
saglasnost (
npr. roditelja
)
consent (
e.g. of parents
)
saglasnost (
npr. Vlade
)
approval
saobraćajni prekršaj
traffic violation
shodno (se primjenjuju)
(shall apply) accordingly,
mutatis mutandis
sistemski zakon
systemic law
skraćeni postupak
summary procedure
službena evidencija
official records
Službeni list Crne Gore
Official Gazette of Montenegro (OGM)
Službeni list Republike Crne Gore
Official Gazette of the Republic of Montenegro
(OGRM)
službeno lice
official
sprovesti
implement, enforce
sprovoditi postupak (
u zna
č
enju
: poštovati
proceduru)
follow the procedure
statut
statute(s)
statut opštine
(Municipal) Charter
statut privrednog društva
Articles of Association
stvarna nadležnost
ratione materiae
, subject-matter jurisdiction,
in-rem jurisdiction
sudska vlast
judicial power / judicial branch of power
sudsko vijeće
Chamber of judges
sukob nadležnosti (
sudski
)
conflict of jurisdiction
suprotno
contrary to
170
svojeručno (s.r.)
manu propria (m.p.)
taksa (sudska, administrativna)
fee
u skladu s odredbama člana. ...
in accordance with the provisions of Article …;
pursuant to Article …
u daljem tekstu: …
hereinafter referred to as the ”…”
u dobroj vjeri
in good faith,
bona fide
u granicama ovlašćenja
within the limits of one’s powers,
intra vires
u određenom roku
within the specified time limit
u potpunosti poštovati
fully comply with
u skladu sa
according to, in compliance with, pursuant to
u skladu sa posebnim odredbama
in compliance with special provisions
u smislu
in terms of, within the meaning of
u smislu člana 7 stava 2
within the meaning of Article 7 paragraph 2
u smislu ove direktive
for the purpose of this Directive
u smislu ovog zakona
for the purpose of this Act; within the meaning
of this Law (
zavisno od smisla
)
u smislu stava 1 ovog člana
within the meaning of paragraph 1 of this
Article…
u svojstvu
in capacity of
učinilac krivičnog djela
offender
ukaz
Decree
ukinuti rješenje
abolish/revoke the decision
umjesto
in lieu of
upravni postupak
administrative procedure
upravni spor
administrative dispute
upravni akt
administrative act
uputstvo o pravnom lijeku/pravna pouka
instruction on legal remedy
uslovna osuda
suspended sentence
uslovni otpust
conditional release, parole
ustavna žalba
constitutional complaint
ustavni zakon
constitutional law
ustavnost
constitutionality
uz (prethodnu) saglasnost
subject to (prior) approval / consent by
uz uslov
subject to the condition(s)
važiti
apply, be in force
vodeći pri tom računa
taking into consideration, taking into account
voditi krivični postupak
conduct criminal proceedings
zabranjuje se
it is prohibited
zadržati izvršenje rješenja
suspend enforcement of the decision
zadržavati pravo
reserve the right
zahtjev za zaštitu zakonitosti
request for judicial review
zaključak (
upravnog organa
)
decision
zaključno sa
inclusive
zakon se primjenjuje
the Law shall apply
zakon o izmjenama i dopunama zakona …
Law Amending the Law on…
Zakonik
Code
zakonitost
legality
zakonski zastupnik stranke
legal representative of a party
zakonsko ovlašćenje
legal authorisation
172
postavljenje
appointment
povlašćivati
favour
uskraćivati
disfavour
povreda službene obaveze
misconduct
javni oglas
open (job) advertisement
javni konkurs
open competition
pravo na uvid
right to insight/examine
uvidom u (
npr. dokumenta
)
having examined (....)
probni rad
probation/probationary/trial period
ocjena probnog rada
report on probation/probationary/trial period
radno mjesto
job/post/position
upražnjeno radno mjesto
vacant post/vacancy
ministarstvo
ministry
ministar
minister
pomoćnik ministra
assistant minister
sekretar ministarstva
secretary of the ministry
organ uprave
(public) administration body
ukidanje organa
abolish a body
starješina organa uprave
head of (public) administration body
pomoćnik starješine organa uprave
deputy head of (public) administration body
služba
service
starješina službe
head of service
pomoćnik starješine službe
deputy head of service
savjetnik starješine (organa)
adviser to the head (of a body)
inspektor
inspector
glavni inspektor
chief inspector
službeno lice
official, person in official capacity
ovlašćeno službeno lice
authorized official
glavno ovlašćeno službeno lice
chief authorized official
savjetnik
junior adviser
viši savjetnik
adviser
samostalni savjetnik
senior adviser
namještenik
junior state employee
viši namještenik
state employee
samostalni namještenik
senior state employee
službenik
officer, clerk
pretpostavljeni službenik
superior officer
pripravnik
trainee
stručni ispit za rad u državnim
organima
civil service exam
posebna zvanja
special titles/functions
platni razred
salary grade
raspoređivanje u platne razrede
assignment to salary grades
zarada
salary
naknada zarade
compensation of salary
druga primanja
other income
godišnji odmor
annual leave
odsustvo
leave of absence
materijalna odgovornost
material liability
disciplinska odgovornost
disciplinary responsibility
173
disciplinski prekršaj
disciplinary offence
lakši disciplinski prekršaj
minor disciplinary violation
teži disciplinski prekršaj
serious disciplinary violation
disciplinska mjera
disciplinary measure
disciplinski postupak
disciplinary procedure/proceeding
izricanje disciplinske mjere
imposing disciplinary measure
upis disciplinske mjere
registering disciplinary measure (in the records)
brisanje disciplinske mjere
deleting disciplinary measure (from the records)
centralna kadrovska evidencija
central human resources records
privremeno udaljenje sa radnog
mjesta (suspenzija)
suspension
paušalna naknada štete
lump sum damages
javna uprava
public administration
državna uprava
state administration
poslovi državne uprave
state administration affairs
organi državne uprave
state administration bodies
fizičko lice
natural person
pravno lice
legal person
upravni nadzor
administrative supervision
unutrašnja politika
internal policy
spoljna politika
foreign policy
politika razvoja
development policy
vođenje politike razvoja
pursuing development policy
normativna djelatnost
legislative activity
propis
regulation/ piece of legislation
zakoni i drugi propisi
legislation
izvršavanje zakona i drugih propisa
enforcement of legislation
upravni postupak
administrative procedure
drugostepeni organ
second-instance body
upravne mjere
administrative measures
upravne radnje
administrative actions
preduzimanje upravnih mjera i
upravnih radnji
taking administrative measures and actions
prava i obaveze građana
civil rights and duties
prekršajni postupak
misdemeanour procedure
postupanje u prekršajnom postupku
proceeding in the misdemeanour procedure
pokretanje prekršajnog postupka
initiating/instituting misdemeanour procedure
izvršavanje u prekršajnom postupku
enforcement in the misdemeanour procedure
odlučivanje u prekršajnom postupku
decision making in misdemeanour procedure
javni interes
public interest
obezbjeđivanje vršenja poslova od
javnog interesa
ensuring performance of public interest activities
stranka
party
prijem stranaka
admission
inspekcijski nadzor
inspection control
ustanova
institution
unutrašnja organizacija i
sistematizacija
internal organisation and job descriptions
nomenklatura
nomenclature
utvrditi (akt) (
u zna
č
enju donijeti
)
adopt (act)
175
uprave
obrazac koji se koristi za automatsku
obradu podataka
automatic data processing form
isprava
document
usvojiti zahtjev
adopt a request
odbiti zahtjev
reject a request
odbaciti zahtjev
dismiss a request
rješavanje povodom uloženih pravnih
sredstava
decision on legal remedies
3. TERMINI VEZANI ZA LOKALNU SAMOUPRAVU
4. AKRONIMI
A
ENGLISH
MONTENEGRIN
AAMS
Associated African and
Madagascar States
PDAM
Pridružene države Afrike i
Madagaskara
ABM
Agreement
Antiballistic Missile Agreement
ABM
sporazum
Antibalistički sporazum
ACEA
European Automobile
Manufacturer’s Association
EUPA
Evropsko udruženje proizvođača
automobila
ACFM
Advisory Committee on Fishery
Management
SKUR
Savjetodavni komitet za upravljanje
ribarstvom
ACP
African, Caribbean and Pacific
AKP
Države Afrike, Kariba i Pacifika
lokalna samouprava
local self-government, local
government
opština
municipality
grad
town
Glavni grad
Capital
Prijestonica
Historic Royal Capital
gradska opština
town municipality
mjesna zajednica
municipal district
skupština opštine
municipal assembly
statut opštine
municipal charter
opštinski propisi
municipal regulations
odbornik
member of municipal assembly
predsjednik opštine
president of municipality
gradonačelnik
mayor
glavni administrator
chief administrator
lokalna uprava (
organi
)
local administration
poslovi iz izvorne nadležnosti
reserved affairs
poslovi iz povjerene nadležnosti
delegated affairs
funkcioneri opštine
municipal officials
lokalni službenici i namještenici
local civil servants and employees
176
countries
ADB
Asian Development Bank
ABR
Azijska banka za razvoj
ADC
Asian Development Centre
ACR
Azijski centar za razvoj
ADN
The International Transportation of
dangerous goods by inland
shipping
ADN
Evropski sporazum o
međunarodnom rječnom prevozu
opasne robe
ADR
European agreement relating to
the international transportation of
dangerous goods by road
ADR
Evropski sporazum o
međunarodnom drumskom
transportu opasne robe
AECMA
European Association of
Aerospace Industries
EUVI
Evropsko udruženje vazduhoplovnih
industrija
AETR
Agreement
European Agreement concerning
the work of crews of vehicles
engaged in International Road
Transport
AETR
sporazum
Evropski sporazum o radu osoblja u
međunarodnom drumskom prevozu
Afrasec
Afro-Asian Organization for
Economic Cooperation
Afrasec
Afro-azijska organizacija za
ekonomsku saradnju
AIDS
Acquired Immune Deficiency
Syndrome
SIDA
Sindrom stečenog gubitka imuniteta
(franc.)
Amcham
American Chamber of Commerce
(Brussels)
Amcham
Američka privredna komora
AMCO
African and Mauritian Common
Organization
ZOAM
Zajednička organizacija Afrike i
Mauricijusa
ANC
African National Congress
ANK
Afrički nacionalni kongres
Anzus
Australia-New Zealand-USA
Security Treaty
Anzus
Sporazum o bezbjednosti između
Australije, Novog Zelanda i SAD
AP
Accession Partnership
PP
Partnerstvo za pristupanje
APEC
Asia- Pacific Economic
Cooperation
APEC
Azijsko-pacifička privredna saradnja
APO
Asian Productivity Organization
AOP
Azijska organizacija za produktivnost
APPU
Asian-Pacific Parliamentarians’
Union
APUP
Azijsko-pacifička unija
parlamentaraca
Aspac
Asian and Pacific Council
Aspac
Azijski i pacifički savjet
Asean
Association of South-east Asian
Nations
Asean
Udruženje država Jugoistočne Azije
ATP
Agreement on the international
carriage of perishable foodstuffs
and on the special equipment be
used for such carriage
ATP
Sporazum o međunarodnom prevozu
kvarljivih namirnica i o posebnoj
opremi koja se koristi za njihov
prevoz
AWACS
Airborne warning and control
system
AWACS
Sistem vazdušnog upozorenja i
kontrole
B
BAT
Best available technology
BAT
Najbolja raspoloživa tehnologija
BATNEEC
BAT without excessive economic
cost
BATNEEC
Najbolja raspoloživa tehnologija uz
razuman ekonomski trošak
BBC
British Broadcasting Corporation
BBC
Britanska radio-difuzna korporacija
BCC
Biotechnology Coordinating
Committee
KBK
Komitet za biotehnološku
koordinaciju
Benelux
Belgium, Netherlands, and
Luxembourg
Beneluks
Belgija, Holandija i Luksemburg
BEUC
European Bureau of Consumers’
Unions
EBUP
Evropski biro udruženja potrošača
178
CEAE
East African Economic Community
IAEZ
Istočnoafrička ekonomska zajednica
CEAO
West African Economic
Community
ZAEZ
Zapadnoafrička ekonomska
zajednica
Cedefop
European Centre for the
Development of Vocational
Training
ECUPO
Evropski centar za unaprjeđenje
profesionalnog obrazovanja
CEEC
Committee for European
Economic Cooperation
KEES
Komitet za evropsku ekonomsku
saradnju
CEECs
Central and East European
countries
DCIE
Države Centralne i Istočne Evrope
CEEP
European Center for Public
Enterprise
ECDP
Evropski centar za državna
preduzeća
CEER
Council of European Energy
Regulators
SEER
Savjet evropskih energetskih
regulatora
CEFAS
Centre for Environment, Fisheries,
and Aquaculture science
CEFAS
Centar za životnu sredinu, ribarstvo i
akvakulturu
CEFTA
Central European Free Trade
Agreement
CEFTA
Sporazum o slobodnoj trgovini
država Centralne Evrope
CELAD
Coordinators’ Group on Drugs
(from French abbrev.)
KGBPD
Koordinaciona grupa za borbu protiv
droge
CEN
Committee for European Norms
(Standards)
EKS
Evropski komitet za standardizaciju
CENELEC
Committee for European Electrical
Norms (Standards)
EOES
Evropski odbor za elektrotehničku
standardizaciju
CEPS
Centre for European Policy
Studies
CPPEU
Centar za proučavanje politika
Evropske unije
CEPT
European Conference of Postal
and Telecommunications
Administrations
EKPTU
Evropska konferencija poštanskih i
telekomunikacionih uprava
CER
Community of European Railways
ZEŽ
Zajednica evropskih željeznica
CERN
European Organization for Nuclear
Research (from the French
abbrev.)
CERN
Evropska organizacija za nuklearna
istraživanja
CET
Common External Tariff
CET
Zajednička carinska tarifa
CFI
Court of First Instance
PSS
Prvostepeni sud
CFP
Common fisheries policy
ZPR
Zajednička politika ribarenja
CFSP
Common foreign and security
policy
ZSBP
Zajednička spoljna i bezbjednosna
politika
CI
Community Initiative
IZ
Inicijativa Zajednice
CID
Center for Development of
Industry
CRI
Centar za razvoj industrija
Cif
Price including carriage,
insurance, and freight
CIF
Cijena prevoza i osiguranja
CIREA
Centre for Information, Discussion,
and Exchange on Asylum (from
French abbrev.)
CIREA
Centar za informacije, rasprave i
razmjenu podataka o azilu
CIREFI
Centre for Information, Discussion,
and Exchange on Frontiers and
CIREFI
Centar za informacije, rasprave i
razmjenu podataka u vezi sa
179
Immigration (from the French
abbrev.)
granicama i imigracijom
CIS
Commonwealth of Independent
States (ex USSR)
ZND
Zajednica Nezavisnih Država
CIV
International convention
concerning the carriage of
passengers and luggage by rail
CIV
Konvencija o međunarodnom
prevozu putnika i prtljaga
željeznicom
CJTF
Combined Joint Task Forces
KZRG
Kombinovane zajedničke radne
grupe
CLEPA
European Association of
Automotive Suppliers
EUDA
Evropsko udruženje dobavljača
automobila
CMEA
Council for Mutual Economic
Assistance (Comecon)
SEV
Savjet za uzajamnu ekonomsku
pomoć
COCOBU
Parliament’s Committee on
Budgetary Control
COCOBU
Parlamentarni odbor za kontrolu
budžeta
COCOM
Coordinating Committee for
Multilateral Export Controls
COCOM
Koordinacioni komitet za
multilateralnu kontrolu izvoza
COPA
Committee of Professional
Agricultural Organizations of the
European Community (from the
French abbrev.)
COPA
Komitet strukovnih poljoprivrednih
organizacija Evropske zajednice
CoR
Committee of the Regions and
Local Authorities
CoR
Komitet regiona i lokalnih uprava
Coreper
Committee of Permanent
Representatives
Coreper
Komitet stalnih predstavnika
Coreu
EPC communications network
Coreu
EPC komunikaciona mreža
CORINE
Coordinated Information on the
Environment
CORINE
Koordinisane informacije o životnoj
sredini
COST
European Cooperation in the field
of Scientific and Technical
Research
COST
Evropska saradnja u oblasti naučnih i
tehničkih istraživanja
CP
Contracting Party
Ug.S
Ugovorna strana
CP
Comparative Politics
UP
Uporedna politika
CPE
European Farmers’ Coordination
KEP
Koordinacija evropskih
poljoprivrednika
Crest
Scientific and Technical Research
Committee
Crest
Komitet za naučna i tehnička
istraživanja
COSAC
Conference of the Community and
European Affairs Committees of
Parliaments of the EU
COSAC
Konferencija komiteta za evropske
poslove parlamenata članica EU
CSCE
Conference on Security and
Cooperation in Europe
KEBS
Konferencija o bezbjednosti i saradnji
u Evropi
CSF
Community support framework
OPZ
Okvir podrške Zajednice
CSFR
Czech and Slovak Federal
Republic
ČSSR
Savezna Republika Čehoslovačka
CSU
Christian Socialist Union
(Germany)
CSU
Unija hrišćanskih socijalista
CTE
Committee on Trade and the
Environment (WTO)
CTE
Komitet za trgovinu i zaštitu životne
sredine (STO)
CTEU
Consolidated Treaty on European
Union
KUEU
Konsolidovani ugovor o Evropskoj
uniji
CUBE
Concentration Unit for
KCBTE
Koncentracioni centar za
181
ECMT
European Conference of Ministers
of Transport
EKMS
Evropska konferencija ministara
saobraćaja
ECO
European Cartel Office
EKBPK
Evropska kancelarija za borbu protiv
kartela
Ecofin
Council of Economic and Finance
Ministers
Ekofin
Savjet ministara za ekonomiju i
finansije
Ecosoc
Economic and Social Council (of
the UN)
EKOSOK
Ekonomski i socijalni Savjet UN
ECOWAS
Economic Community of West
African States
EKOZDZA
Ekonomska zajednica država
Zapadne Afrike
ECSA
European Community Shipowners
Association
UBEZ
Udruženje brodovlasnika Evropske
zajednice
ECSC
European Coal and Steel
Community
EZUČ
Evropska zajednica za ugalj i čelik
ECSR
European Coal and Steel
Research
EIOUČ
Evropska istraživanja u oblasti uglja i
čelika
Ecu
European currency unit
Eki
Evropska novčana jedinica
EDC
European Defence Community
EOZ
Evropska odbrambena zajednica
EDF
European Development Fund
EFR
Evropski fond za razvoj
EDM
Electronic Data Management
EUP
Elektronsko upravljanje podacima
EDU
European Drugs Unit
EJBPD
Evropska jedinica za borbu protiv
droge
EEA
European Economic Area
EEP
Evropski ekonomski prostor
EEA
European Environment Agency
EEA
Evropska agencija za zaštitu životne
sredine
EEB
European Export Bank
EIB
Evropska izvozna banka
EEB
European Environmental Bureau
EEB
Evropski biro za životnu sredinu
EEC
European Economic Community
EEZ
Evropska ekonomska zajednica
EECU
European Economic Customs
Union
EECU
Evropska ekonomska carinska unija
EES
European Economic Space
EEP
Evropski ekonomski prostor
EEZ
Exclusive economic zone
EEZ
Ekskluzivna ekonomska zona
EFB
European Federation of
Biotechnology
EFB
Evropska federacija za biotehnologiju
EFICS
European Forestry Information
and Communication System
ESIKŠ
Evropski sistem informisanja i
komunikacija u šumarstvu
EFIP
European Federation of Inland
Ports
EFRL
Evropska federacija rječnih luka
EFTA
European Free Trade Association
EFTA
Evropsko udruženje za slobodnu
trgovinu
EIA
European Intermodal Association
EUIS
Evropsko udruženje za intermodalni
saobraćaj
EIB
European Investment Bank
EIB
Evropska investiciona banka
EIS
European Information System
EIS*
Evropski informacioni sistem
EIONET
European Information and
Observation Network
EIONET
Evropska informaciona i
posmatračka mreža
ELEC
European League for Economic
Cooperation
EDES
Evropsko društvo za ekonomsku
saradnju
182
EMBO
European Molecular Biology
Organization
EOMB
Evropska organizacija za
molekularnu biologiju
EMCF
European Monetary Cooperation
Fund
EMKF
Evropski monetarni kooperacijski
fond
EMEA
European Agency for the
Evaluation of Medicinal Products
EMEA
Evropska agencija za ocjenu
medicinskih proizvoda
EMF
European Monetary Fund
EMF
Evropski monetarni fond
EMI
European Monetary Institute
EMI
Evropski monetarni institut
EMS
European Monetary System
EMS
Evropski monetarni sistem
EMU
Economic and Monetary Union
EMU
Ekonomska i monetarna unija
ENEA
European Agency for Nuclear
Energy
ENEA
Evropska agencija za nuklearnu
energiju
ENS
European Nuclear Society
EDNU
Evropsko društvo za nuklearnu
energiju
EP
European Parliament
EP
Evropski parlament
EPA
European Productivity Agency
EAP
Evropska agencija za produktivnost
EPA
European Parliamentary Assembly
EPS
Evropska parlamentarna skupština
EPC
European Political Cooperation
EPS
Evropska politička saradnja
EPO
European Patent Office
EZP
Evropski zavod za patente
EPP
European People’s Party
ENP
Evropska narodna partija
ERDF
European Regional Development
Fund
EFRR
Evropski fond za regionalni razvoj
ERF
European Union Road Federation
EFSDP
Evropska federacija sindikata
drumskih prevoznika
ERM
Exchange-rate mechanism
ERM
Mehanizam deviznog kursa
ERP
European Recovery Programme
(‘Marshall Plan’)
ERP
Program za obnovu i rekonstrukciju u
Evropi (“Maršalov plan”)
ERT
European Round Table of
Industrialists
EOSI
Evropski okrugli sto industrijalaca
ERTMS
European Rail Traffic
Management System
ESUŽS
Evropski sistem upravljanja
željezničkim saobraćajem
ESA
European Space Agency
EKA
Evropska kosmička agencija
ESC
European Shippers Council
ESBP
Evropski savjet brodskih prevoznika
ESC
Economic and Social Committee
ESK
Ekonomski i socijalni komitet
ESCB
European System of Central
Banks
ESCB
Evropski sistem centralnih banaka
ESDI
European Security and Defence
Identity
EBOI
Evropski bezbjednosni i odbrambeni
identitet
ESF
European Social Fund
ESF
Evropski socijalni fond
ESNBA
European Secretariat of National
Bio-industry Associations
ESNUB
Evropski sekretarijat nacionalnih
udruženja u bioindustriji
ESPO
European Sea Ports Organization
EOML
Evropska organizacija morskih luka
ESPRIT
European Strategic Programme
for Research and Development in
Information Technology
ESPRIT
Evropski strateški program za
istraživačke i informacione
tehnologije
184
prosecution of serious cross-
border crime
krivičnim stvarima
EUR-OP
Office of Official Publications of
the European Communities
EUR-OP
Kancelarija zvaničnih publikacija
evropskih zajednica
EUROPIA
European organization of the oil
refining and marketing industry
EUROPIA
Evropska organizacija za preradu i
plasman nafte
Europol
European Police Office
Europol
Kancelarija evropske policije
Eurydice
Education information network in
the European Community
Euridika
Mreža obrazovnih informacija
Evropske zajednice
EUTELSAT
European Telecommunications
Satellite Organization
EUTELSAT
Evropska organizacija
telekomunikacionih satelita
EWEA
European Wind energy
Association
EUEV
Evropsko udruženje za energiju
vjetra
F
FAO
Food and Agriculture Organization
FAO
Organizacija UN za hranu i
poljoprivredu
FCO
Foreign and Commonwealth Office
MSPK
Ministarstvo za spoljne poslove i
Komonvelt
FDI
Foreign direct investment
DSI
Direktne strane investicije
FDP
Free Democratic Party (Germany)
PSD
Partija slobodnih demokrata
(Njemačka)
FEDARENE
European Federation of Regional
Energy and Environment Agencies
FEDARENE
Evropska federacija regionalnih
agencija za energetiku i zaštitu
životne sredine
FID
International Federation for
Information and Documentation
MFID
Međunarodna federacija za
informacije i dokumentaciju
FIFG
Financial Instrument for Fisheries
Guidance
IFRR
Instrument finansiranja razvoja
ribarstva
FN
Front National (National Front,
France)
NF
Nacionalni front
FO
Foreign Office (Britain)
MSPVB
Ministarsvo spoljnih poslova Velike
Britanije
Fob
Prices free-on-board
Fob
Cijena franko brod
FOC
Forum of Consultation (of WEU)
FOK
Konsultativni forum (ZEU)
FORATOM
European Atomic Forum
FORATOM
Evropski atomski forum
FRG
Federal Republic of Germany
SRN
Savezna Republika Njemačka
FTA
Free Trade Agreement
SST
Sporazum o slobodnoj trgovini
FTAA
Free Trade Area of Americas
STZA
Slobodna trgovinska zona Sjeverne i
Južne Amerike
FYROM
Former Yugoslav Republic of
Macedonia
BJRM
Bivša Jugoslovenska Republika
Makedonija
G
GAC
General Affairs Council
SOP
Savjet za opšte poslove
GATS
General Agreement on Trade in
Services
GATS
Opšti sporazum o trgovini i uslugama
GATT
General Agreement on Tariffs and
Trade
GATT
Opšti sporazum o carinama i trgovini
185
GCC
Gulf Cooperation Council
countries
GCC
Savjet za saradnju država Zaliva
GDP
Gross Domestic Product
BDP
Bruto društveni proizvod
GDR
German Democratic Republic
(East Germany)
DDR
Demokratska Republika Njemačka
GMAG
Genetic Manipulation Advisory
Group
SGGM
Savjetodavna grupa za genetsku
manipulaciju
GMO
Genetically modified organism
GMO
Genetski modifikovani organizmi
GNE
Group of National Experts (on
Safety and Regulation in
Biotechnology)
GNE
Grupa nacionalnih eksperata (za
bezbjednost i regulativu u
biotehnologiji)
GNP
Gross National Product
BNP
Bruto nacionalni proizvod
GSP
Generalized System of
Preferences
OSP
Opšti sistem preferencijala
H
HMSO
Her Majesty’s Stationery Office
KNJKVID
Kancelarija Njenog kraljevskog
visočanstva za štamparsku i
izdavačku djelatnost
I
IAEA
International Atomic Energy
Agency
MAAE
Međunarodna agencija za atomsku
energiju
IAR
International Authority for the Ruhr
MVR
Međunarodna uprava za Rur
IASS
International Association of Social
Security
IASS
Međunarodno udruženje socijalnih
osiguranja
IATA
International Air Transport
Association
IATA
Međunarodo udruženje vazdušnih
prevoznika
IBRD
International Bank for
Reconstruction and Development
MBOR
Međunarodna banka za obnovu i
razvoj
ICAO
International Civil Aviation
Organization
ICAO
Međunarodna organizacija za civilno
vazduhoplovstvo
ICC
International Chamber of
Commerce
MPK
Međunarodna privredna komora
ICES
International Council for the
Exploration of the Seas
ICES
Međunarodni Savjet za istraživanje
mora
ICFTU
International Confederation of
Free Trade Unions
MKUSS
Međunarodna konfederacija unije
slobodnih sindikata
ICJ
International Court of Justice
MSP
Međunarodni sud pravde
ICRC
International Committee of Red
Cross
MKCK
Međunarodni komitet Crvenog krsta
ICSID
International Centre for Settlement
of Investment Disputes
MCRIS
Međunarodni centar za rješavanje
investicionih sporova
IDA
International Development
Association
MUR
Međunarodno udruženje za razvoj
IDB
Inter-American Development Bank
MBR
Međuamerička banka za razvoj
IDP
Integrated Development
Programme
IRP
Integrisani razvojni program
187
IRF
International Road Federation
MFP
Međunarodna federacija za puteve
IRIS
Innovative Rail Intermodal
Services
IRIS
Unaprijeđene kombinovane
željezničke usluge
IRU
International Road Union
MUP
Međunarodno udruženje za puteve
ISO
International Organization for
Standardization
ISO
Međunarodna organizacija za
standardizaciju
ISPA
Pre-accession structural
instrument
ISPA
Instrument strukturne politike u
procesu pridruživanja
IT
Information technology
IT
Informaciona tehnologija
ITC
International Trade Center
MTC
Međunarodni trgovinski centar
ITO
International Trade Organization
MTO
Međunarodna trgovinska
organizacija
ITQ
Individual transferable quota
ITQ
Pojedinačna prenosiva kvota
ITSA
International Transportation Safety
Association
MUBP
Međunarodno udruženje za
bezbjednost prevoza
ITSO
International Telecommunication
Satellite Organization
MOTS
Međunarodna organizacija za
telekomunikacione satelite
ITU
International Telecommunications
Union
MUT
Međunarodna unija za
telekomunikacije
IUCN
International Union for
Conservation of Nature and
Natural Resources
MUOPR
Međunarodna unija za očuvanje
prirode i prirodnih resursa
IULA
International Union of Local
Authorities
MULU
Međunarodna unija lokalnih uprava
IWC
International Whaling Commission
MKK
Međunarodna komisija za kitove
IBE
International Bureau of Education
MBO
Međunarodni biro za obrazovanje
J
JAA
Joint Aviation Authority
JAA
Zajednička vazduhoplovna uprava
evropskih zemalja
JAR
Joint Aviation Requirements (of
JAA)
JAR
Zajednički vazduhoplovni standardi
(od JAA)
JHA
Justice and Home Affairs
PUP
Pravosuđe i unutrašnji poslovi
L
LAES
Latin American Economic System
LAPS
Latinoamerički privredni sistem
LAIA
Latin American Integration
Association
UIDLA
Udruženje za integraciju država
Latinske Amerike
LCD
Less developed country
MRD
Manje razvijene države
M
MAI
Multilateral Agreement on
Investment
MUI
Multilateralni ugovor o investicijama
MCAs
Monetary Compensation Amounts
MCA
Suma monetarne kompenzacije
MDG
Multidisciplinary Group on
Organized Crime
MGBPOK
Multidisciplinarna grupa za borbu
protiv organizovanog kriminala
MEP
Member of the European
MEP
Član Evropskog parlamenta
188
Parliament
Mercosur
Common Market of the Southern
Cone (Mercado Comun del Sur)
Mercosur
Zajedničko tržište država krajnjeg
juga Južne Amerike
MFN
Most-favoured nation (GATT)
SNN
Status najpovlašćenije nacije
MIGA
Multilateral Investment Guarantee
Agency
MIGA
Agencija za multilateralne
investicione garancije
MINURSO
United Nations Mission for the
Referendum in Western Sahara
MINURSO
Misija UN za referendum u Zapadnoj
Sahari
MNC
Multinational corporation
MNK*
Multinacionalna korporacija
(akcionarsko društvo)
MNE
Multinational enterprise
MNK*
Multinacionalna kompanija
MONUA
United Nations Observer Mission
in Angola
MONUA
Posmatračka misija UN u Angoli
MONUC
United Nations Observer Mission
in the Democratic Republic of the
Congo
MONUK
Posmatračka misija UN u
Demokratskoj Republici Kongo
MRP
Movement Republican Populaire
(French abbrev.)
NRP
Nacionalni republikanski pokret
MTR
Mid-Term Review ( of Uruguay
Round)
SRP
Srednjoročni pregled
Magreb
Algeria, Morocco, and Tunisia
Magreb
Alžir, Maroko i Tunis
Mashreq
Jordan, Egypt, Lebanon and Syria
Mashrek
Jordan, Egipat, Liban i Sirija
N
NACC
North Atlantic Cooperation Council
SASS
Sjevernoatlantski savjet za saradnju
NAFO
Northwest Atlantic Fisheries
Organization
NAFO
Organizacija za ribarenje u
sjeverozapadnom Atlantiku
NAFTA
North American Free Trade
Agreement
NAFTA
Sjevernoamerički sporazum o
slobodnoj trgovini
NATO
North Atlantic Treaty Organization
NATO
Sjevernoatlantski pakt
NCPI
New Commercial Policy
Instrument
NITP
Novi instrument trgovinske politike
NDP
National Democratic Party
(Germany)
NDP
Nacionalna demokratska partija
(Njemačka)
NEA
Nuclear Energy Agency
NEA
Agencija za nuklearnu energiju
NEAFC
North East Atlantic Fisheries
Commission
NEAFK
Komisija za ribarenje u
sjeveroistočnom Atlantiku
NFFO
National Federation of
Fishermen’s Organization
NFFO
Nacionalna federacija ribarskih
organizacija
NFU
National Farmer’s Union (UK)
NUPP
Nacionalna unija poljoprivrednih
proizvođača (UK)
NGO
Non-governmental organization
NVO
Nevladina organizacija
NIEO
New International Economic Order
NMEP
Novi međunarodni ekonomski
poredak
Nimexe
Harmonised nomenclature for the
foreign trade statistics of the EEC
countries
Nimexe
Harmonizovana nomenklatura za
spoljnotrgovinsku statistiku zemalja
EEZ
NTB
Non-Tariff Barrier
NTB
Necarinska barijera
190
PfP
Partnership for Peace
PM
Partnerstvo za mir
PIANC
International Navigation
Association (both land and
maritime navigation)
PIANC
Međunarodno udruženje za
navigaciju (rječnu i pomorsku)
Piatnica
Grouping of five successive
Council presidencies
Piatnica
Grupa pet uzastopnih
predsjedavajućih Savjeta
PLO
Palestine Liberation Organization
PLO
Palestinska oslobodilačka
organizacija
PR
Proportional Representation
PrP
Proporcionalno predstavljanje
PS
Party Socialiste (Socialist Party,
France)
PS
Partija socijalista (Socijalistička
partija Francuske)
PSC
Political and Security Committee
PBO
Političko-bezbjednosni odbor
PSP
Portuguese Socialist Party
PSP
Portugalska socijalistička partija
PTT
Post,Telegraph and Telephone
Companies
PTT
Poštanska, telegrafska i telefonska
kompanija
Q
QMV
Qualified Majority Voting
GKV
Glasanje kvalifikovanom većinom
QR
Quantitative restriction
KO
Kvantitativna ograničenja
R
RDF
Regional Development Fund
FRR
Fond za regionalni razvoj
RDP
Regional development plan
PRR
Plan za regionalni razvoj
Rechar
Community Initiative programme
for the conversion of coal mining
areas
RECHAR
Program Zajednice za privrednu
reorganizaciju industrije uglja
REPA
Regional economic partnership
agreement
REPA
Sporazum o regionalnom
ekonomskom partnerstvu
REX
External Economic Relations
(Committee) (of the EP, from the
French abbrev.)
REX
Međunarodni ekonomski odnosi
(Odbor) (Evropskog parlamenta)
S
SAA
Stabilization and Association
Agreement
SSP
Sporazum o stabilizaciji i
pridruživanju
SAARC
South Asian Association for
Regional Cooperation
JAURS
Južnoazijsko udruženje za
regionalnu saradnju
SA
Statement of Assurance
IO
Izjava o osiguranju
SAGB
Senior Advisory Group for
Biotechnology
VSGBT
Viša savjetodavna grupa za
biotehnologiju
SALT
Strategic Arms Limitation Treaty
SALT
sporazum
Sporazum o ograničavanju
strategijskog naoružanja
SARP
Standards and Recommended
Practices (of ICAO)
SARP
Standardi i preporučeni postupci
(ICAO)
SCA
Special Committee on Agriculture
SKP
Specijalni komitet za poljoprivredu
SCR
Common Service for External
Relations
ZSSP
Zajednička služba za spoljne poslove
SDP
Social Democratic Party (Britain)
SDP
Socijaldemokratska partija
191
(Engleska)
SDP
Social Democratic Party
(Germany)
SDP
Socijaldemokratska partija
(Njemačka)
SEA
Single European Act
JEA
Jedinstveni evropski akt
SEATO
South-East Asia Treaty
Organization
SEATO
Pakt za bezbjednost Jugoistočne
Azije
SECI
Southeast European Cooperative
Initiative
SECI
Inicijativa za saradnju u Jugoistočnoj
Evropi
SEM
Single European market
JET
Jedinstveno evropsko tržište
SFC
Sea Fisheries Committee
KPR
Komitet za pomorsko ribarenje
SFOR
Stabilization Force
SFOR
Snage za stabilizaciju
SG
Steering Group
UO
Upravni odbor
SIC
Schengen Implementing
Convention
KPŠS
Konvencija o primjeni Šengenskog
sporazuma
SIRENE
Supplementary Information
System of Schengen
SIRENE
Sistem dodatnih informacija
Šengenskog sporazuma
SIS
Schengen Information System
ŠIS
Šengenski informacioni sistem
SLIM
Simpler Legislation for the Internal
Market
SLIM
Pojednostavljeno zakonodavstvo za
unutrašnje tržište
SME
Small and medium-sized
enterprises
MSP*
Mala i srednja preduzeća
SOCRATES
European Community action
programme in the field of
education
SOCRATES
Akcioni program Zajednice za
obrazovanje
SOEC/Eurostat
Statistical Office of the European
Communities
Eurostat
Statistički zavod Evropske zajednice
SPC
South Pacific Commission
KZJP
Komisija za zemlje Južnog Pacifika
SPD
Single programming document
JPD
Jedinstveni programski dokument
Stabex
System for the Stabilization of
Export Earnings
STABEX
Sistem stabilizacije prihoda od izvoza
poljoprivrednih proizvoda
START
Strategic Arms Reduction Talks
START
Pregovori o smanjenju strategijskog
naoružanja
STECF
Scientific, Technical, and
Economic Committee for Fisheries
NTEKR
Naučni, tehnički i ekonomski komitet
za ribarenje
Sysmin
System for mineral products
Sismin
Sistem za mineralne proizvode
T
TAB
Technical Assistance Bureau
BTP
Biro za tehničku pomoć
TABD
Transatlantic Business Dialogue
TADP
Transatlantski dijalog privrede
TACIS
Technical Assistance for the
Commonwealth of Independent
States
TACIS
Tehnička pomoć za CIS
TAIEX
Technical Assistance Information
Exchange Office
TAIEX
Kancelarija za tehničku pomoć pri
preuzimanju pravnih tekovina
(acquisa)
TARIC
Integrated tariff of the European
Communities
TARIC
Integrisana carinska tarifa evropskih
zajednica
193
UNAVEM
United Nations Angola Verification
Mission
UNAVEM
Verifikaciona misija UN u Angoli
UNCED
UN Conference on Environment
and Development
UNCED
Konferencija UN o ekologiji i razvoju
UNCHE
United Nations Conference on the
Human Environment
UNCHE
Konferencija UN o životnoj sredini
UNCI
United Nations Commission for
Indonesia
UNCI
Komisija UN za Indoneziju
UNCLOS
United Nations Conference on the
Law of the Sea
UNCLOS
Konferencija UN o pravu mora
UNCRD
United Nations Centre for
Regional Development
UNCRD
Centar Ujedinjenih nacija za
regionalni razvoj
UNCRO
United Nations Confidence
Restoration Organisation in
Croatia
UNCRO
Organizacija UN za obnavljanje
povjerenja u Hrvatskoj
Unctad
United Nations Conference on
Trade and Development
UNCTAD
Konferencija UN o trgovini i razvoju
UNDOF
United Nations Disengagement
Observer Force
UNDOF
Snage UN za posmatranje i
razdvajanje
UNDP
United Nations Development
Programme
UNDP
Program Ujedinjenih nacija za razvoj
UNECE
United Nations Economic
Commission for Europe
UNEKE
Ekonomska komisija UN za Evropu
UNEF
United Nations Emergency Force
UNEF
Snage UN za brza dejstva
UNEP
United Nations Environment
Programme
UNEP
Program Ujedinjenih nacija za
životnu sredinu
Unesco
United Nations Educational,
Scientific and Cultural
Organization
UNESCO
Organizacija UN za prosvjetu, nauku
i kulturu
UNFICYP
United Nations Force in Cyprus
UNFICYP
Snage UN na Kipru
UNFCCC
United Nations Framework on
Convention on Climate Change
UNFCCC
Okvir UN za konvenciju o klimatskim
promjenama
UNFPA
United Nations Fund for
Population Activities
UNFPA
Fond UN za stanovništvo
UNGOMAP
United Nations Good Offices
Mission in Afganistan and
Pakistan
UNGOMAP
Misija dobrih usluga UN za
Avganistan i Pakistan
UNHCR
United Nations High
Commissioner for Refugees
UNHCR
Visoki komesarijat UN za izbjeglice
UNICE
Union of Industrial and Employers'
Confederations of Europe
UNICE
Unija saveza evropskih industrijalaca
i poslodavaca
Unicef
United Nations Children’s Fund
UNICEF
Fond UN za djecu
Unido
United Nations Industrial
Development Organization
UNIDO
Organizacija UN za industrijski razvoj
UNIFE
Union of European Railway
Industries
UNIFE
Unija evropske željezničke industrije
UNIFIL
United Nations Interim Force in
Lebanon
UNIFIL
Privremene snage UN za Liban
UNIMOG
United Nations Iran-Iraq Military
Observer Group
UNIMOG
Vojna posmatračka grupa UN za Irak
i Iran
194
UNIKOM
United Nations Iraqi-Kuwait
Observer Group
UNIKOM
Posmatračka grupa UN za Irak i
Kuvajt
UNIPOM
United Nations India-Pakistan
Observer Group
UNIPOM
Posmatračka grupa UN za Indiju i
Pakistan
UNIR
Union for International Navigation
of the Rhine
UNIR
Unija za međunarodnu plovidbu
Rajnom
UNIRISD
United Nations Research Institute
for Social Development
UNIRISD
Istraživački institut UN za socijalni
razvoj
UNISIST
Inter-governmental programme for
cooperation in the field of scientific
and technological information
UNISIST
Međuvladin program za saradnju u
oblasti naučnih i tehnoloških
informacija
UNITAR
United Nations Institute for
Training and Research
UNITAR
Centar Ujedinjenih nacija za obuku i
istraživanje
UNMIBH
United Nations Mission in Bosnia
and Herzegovina
UNMIBH
Misija UN za BiH
UNMIH
United Nation Mission in Haiti
UNMIH
Misija UN za Haiti
UNMIK
United Nations Interim
Administration in Kosovo
UNMIK
Privremena uprava UN na Kosovu
UNMOGIP
United Nations Military Observer
Group in India and Pakistan
UNMOGIP
Vojna posmatračka grupa UN za
Indiju i Pakistan
UNMOP
United Nations Mission of
Observers in Prevlaka
UNMOP
Posmatračka misija UN na Prevlaci
UNMOT
United Nations Mission of
Observers in Tajikistan
UNMOT
Posmatračka misija UN u
Tadžikistanu
UNO
United Nations Organization
OUN
Organizacija ujedinjenih nacija
UNOMIG
United Nations Observer Missions
in Georgia
UNOMIG
Posmatračka misija UN u Gruziji
UNOMIL
United Nations Observer Missions
in Liberia
UNOMIL
Posmatračka misija UN u Liberiji
UNOSOM
United Nations Operation in
Somalia
UNOSOM
Operacije UN u Somaliji
UNPREDEP
United Nations Preventive
Deployment Force ( in Macedonia)
UNPREDEP
Trupe UN za prevenciju (u
Makedoniji)
UNRWA
United Nations Relief and Works
Agency for Palestine Refugees in
the Near East
UNRVA
Agencija Ujedinjenih nacija za pomoć
i rad palestinskih izbjeglica na
Bliskom istoku
UNSCOB
United Nations Special Committee
on the Balkans
UNSCOB
Specijalni komitet
UN za Balkan
UNSF
United Nations Security Force in
West New Guinea
UNSF
Snage bezbjednosti UN u Zapadnoj
Novoj Gvineji
UNSMIH
United Nations Support Mission in
Haiti
UNSMIH
UN misija podrške na Haitiju
UNTAC
United Nations Transitional
Authority in Cambodia
UNTAC
Prelazna uprava UN u Kambodži
UNTAES
United Nations Transitional
Administration for Eastern
UNTAES
Prelazna uprava UN u Istočnoj
Slavoniji, Baranji i Zapadnom Sremu
196
5. INSTITUCIJE CRNE GORE
INSTITUCIJE VLADE CRNE GORE - ORGANI DRŽAVNE UPRAVE
MINISTARSTVA
MINISTRIES
MP
Ministarstvo pravde
Ministry of Justice
MUPJU
Ministarstvo unutrašnjih poslova i javne
uprave
Ministry of Interior Affairs and Public Administration
MO
Ministarstvo odbrane
Ministry of Defence
MF
Ministarstvo finansija
Ministry of Finance
MIP
Ministarstvo inostranih poslova
Ministry of Foreign Affairs
MPN
Ministarstvo prosvjete i nauke
Ministry of Education and Science
MKSM
Ministarstvo kulture, sporta i medija
Ministry of Culture, Sports and Media
ME
Ministarstvo ekonomije
Ministry of Economy
MSPT
Ministarstvo saobraćaja, pomorstva i
telekomunikacija
Ministry of Transport, Maritime Affairs and
Telecommunications
MPSV
Ministarstvo poljoprivrede, šumarstva i
vodoprivrede
Ministry of Agriculture, Forestry and Water
Management
MT
Ministarstvo turizma
Ministry of Tourism
MZ
Ministarstvo zdravlja
Ministry of Health
MLJMP
Ministarstvo za ljudska i manjinska
prava
Ministry of Human and Minority Rights
MID
Ministarstvo za informaciono društvo
Ministry for Information Society
MUPZŽS
Ministarstvo uređenja prostora i zaštite
životne sredine
Ministry of Physical Planning and Environmental
Protection
MRSS
Ministarstvo rada i socijalnog staranja
Ministry of Labour and Social Welfare
MEI
Ministarstvo za evropske integracije
Ministry of European Integration
PRETHODNI NAZIVI MINISTARSTAVA
MTZZS
Ministarstvo turizma i zaštite životne
sredine
Ministry of Tourism and Environmental Protection
MER
Ministarstvo za ekonomski razvoj
Ministry of Economic Development
MZLMP
Ministarstvo za zaštitu ljudskih i
manjinskih prava
Ministry for Protection of Human and Minority Rights
MZRSS
Ministarstvo zdravlja, rada i socijalnog
staranja
Ministry of Health, Labour and Social Welfare
MUP
Ministarstvo unutrašnjih poslova
Ministry of Interior Affairs
MEOIEI
Ministarstvo za ekonomske odnose sa
inostranstvom i evropske integracije
Ministry for International Economic Relations and
European Integration
MKM
Ministarstvo kulture i medija
Ministry of Culture and Media
MPS
Ministarstvo pomorstva i saobraćaja
Ministry of Maritime Affairs and Transport
MZŽSUP
Ministarstvo zaštite životne sredine i
uređenja prostora
Ministry of Environmental Protection and Physical
Planning
MZPPNEG
Ministarstvo za zaštitu prava
pripadnika nacionalnih i etničkih grupa
Ministry for Protection of Rights of Members of
National and Ethnic
Groups
SEKRETARIJATI
SECRETARIATS
SZZ
Sekretarijat za zakonodavstvo
Secretariat for Legislation
PRETHODNI NAZIVI SEKRETARIJATA
SEI
Sekretarijat za evropske integracije
Secretariat for European Integration
SZR
Sekretarijat za razvoj
Secretariat for Development
197
UPRAVE
ADMINISTRATIONS
FU
Fitosanitarna uprava
Phytosanitary Administration
PU
Poreska uprava
Tax Administration
UZN
Uprava za nekretnine
Real-Estate Administration
UC
Uprava carina
Customs Administration
UPS
Uprava pomorske sigurnosti
Maritime Safety Administration
VU
Veterinarska uprava
Veterinary Administration
UZA
Uprava za antikorupcijsku inicijativu
Administration for Anti-Corruption Initiative
UZSPN
Uprava za sprječavanje pranja novca i
finansiranja terorizma
Administration for Prevention of Money Laundering
and Financing Terrorism
UZS
Uprava za šume
Forest Administration
UZV
Uprava za vode
Water Administration
UZK
Uprava za kadrove
Human Resources Administration
UP
Uprava policije
Police Administration
LU
Lučka uprava
Port Administration
UZK
Uprava za zaštitu konkurencije
Administration for Protection of Competition
UZIS
Uprava za igre na sreću
Administration for Games of Chance
UZI
Uprava za imovinu
Property Administration
PRETHODNI NAZIVI UPRAVA
UZCV
Uprava za civilno vazduhoplovstvo
Civil Aviation Administration
USO
Uprava za sport i omladinu
Administration for Youth and Sports
UZSPN
Uprava za sprječavanje pranja novca
Administration for Prevention of Money Laundering
UZLJIMS
Uprava za ljekove i medicinska
sredstva
Administration for Pharmaceuticals and Medical
Devices and Supplies
ZAVODI
OFFICES
ZZIS
Zavod za intelektualnu svojinu
Intellectual Property Rights Office
ZIKS
Zavod za izvršenje krivičnih sankcija
Institution for Enforcement of Criminal Sanctions
ZAMTES
Zavod za međunarodnu naučnu,
prosvjetno - kulturnu i tehničku
saradnju
Office for International Scientific, Educational,
Cultural and Technical Cooperation
ZZM
Zavod za metrologiju
Metrology Office
ZZSKOL
Zavod za školstvo
Education Office
MONSTAT
Zavod za statistiku
Statistics Office
ZZZI
Zavod za zbrinjavanje izbjeglica
Refugee Care and Support Office
HMZ
Hidrometeorološki zavod
Hydrometeorological Office
SZ
Seizmološki zavod
Seismological Office
DA
Državni arhiv
State Archives
DIREKCIJE
DIRECTORATES
DJR
Direkcija javnih radova
Public Works Directorate
DZJN
Direkcija za javne nabavka
Public Procurement Directorate
DZRMSP
Direkcija za razvoj malih i srednjih
preduzeća
Directorate for Development of Small and Medium
Sized Enterprises
199
CZI
Centar za iseljenike
Diaspora Centre
CZP
Centar za posredovanje
Centre for Mediation
CZSO
Centar za stručno obrazovanje
Vocational Education Centre
DRI
Državna revizorska institucija
State Audit Institution
ESSCG
Ekonomsko-socijalni savjet Crne Gore
Economic and Social Council of Montenegro
FKCG
Farmaceutska komora Crne Gore
Chamber of Pharmacists of Montenegro
FZO
Fond za obeštećenje
Compensation Fund
FPIO
Fond penzijskog i invalidskog osiguranja
Crne Gore
Pension and Disability Insurance Fund of
Montenegro
FZD
Fond za zaštitu depozita
Deposit Insurance Fund
FZM
Fond za manjine
Fund for Minorities
FZO
Fond za zdravstveno osiguranje Crne
Gore
Health Insurance Fund of Montenegro
FZR
Fond za razvoj Crne Gore
Development Fund of Montenegro
IC
Ispitni centar
Examination Centre
IJZ
Institut za javno zdravlje Crne Gore
Public Health Institute of Montenegro
IKCG
Inženjerska komora Crna Gore
Chamber of Engineers of Montenegro
ISME
Institut za standardizaciju Crne Gore
Institute for Standardization of Montenegro
KHOV
Komisija za hartije od vrijednosti Crne
Gore
Securities Commission of Montenegro
KKDP
Komisija za kontrolu državne podrške i
pomoći
State Aid Control Commission
KKPJN
Komisija za kontrolu postupka javnih
nabavki
Commission for Control of Public Procurement
Procedure
KZK
Komisija za koncesije Crne Gore
Montenegrin Commission for Concessions
KZKBA
Komisija za koncesije i BOT aranžmane
Commission for Concessions and BOT
Arrangements
KSSI
Komisija za sprječavanje sukoba interesa Commission for Prevention of Conflict of Interest
LJKCG
Ljekarska komora Crne Gore
Chamber of Physicians of Montenegro
MIPA
Agencija Crne Gore za promociju stranih
investicija
Montenegrin Investment Promotion Agency
NTOCG
Nacionalna turistička organizacija Crne
Gore
National Tourism Organisation of Montenegro
PKCG
Privredna komora Crne Gore
Chamber of Commerce of Montenegro
RAI
Regulatorna agencija za energetiku
Energy Regulatory Agency
SOB
Savjet za odbranu i bezbjednost
Defence and Security Council
SOOCG
Savjet za opšte obrazovanje Crne Gore
Montenegrin Council for General Education
SSCG
Socijalni savjet Crne Gore
Social Council of Montenegro
SSOCG
Savjet za stručno obrazovanje Crne Gore
Montenegrin Council for Vocational Education
SVO
Savjet za visoko obrazovanje
Higher Education Council
SZOOCG
Savjet za obrazovanje odraslih Crne Gore
Montenegrin Council for Adult Education
SZP
Savjet za privatizaciju
Privatisation Council
VKCG
Veterinarska komora Crne Gore
Veterinary Chamber of Montenegro
UPCG
Unija poslodavaca Crne Gore
Union of Employers of Montenegro
200
ZZT
Zavod za transfuziju krvi Crne Gore
Blood Transfusion Institute of Montenegro
ZZZCG
Zavod za zapošljavanje Crne Gore
Employment Office of Montenegro
PRAVOSUDNI ORGANI I INSTITUCIJE
DRŽAVNI ORGAN
STATE AUTHORITY
Ustavni sud Crne Gore
Constitutional Court of Montenegro
Vrhovni sud Crne Gore
Supreme Court of Montenegro
Upravni sud Crne Gore
Administrative Court of Montenegro
Apelacioni sud Crne Gore
Appelate Court of Montenegro
privredni sud
Commercial Court
osnovni sud
Basic Court
Osnovni sud u Podgorici
Basic Court in Podgorica
viši sud
High Court
Sudski savjet
Judicial Council
Tužilački savjet
Prosecutorial Council
Državno tužilaštvo
Public Prosecution Office
Vrhovno državno tužilaštvo
Supreme Public Prosecutor’s Office
više državno tužilaštvo
High Public Prosecutor’s Office
osnovno državno tužilaštvo
Basic Public Prosecutor’s Office
Vrhovni državni tužilac
Supreme Public Prosecutor
viši državni tužilac
High Public Prosecutor
osnovni državni tužilac
Basic Public Prosecutor
zamjenik državnog tužioca
Deputy Public Prosecutor
Odjeljenje za suzbijanje organizovanog kriminala,
korupcije, terorizma i ratnih zločina
Division for suppressing organised crime, corruption,
terrorism and war crimes
Specijalni tužilac za suzbijanje organizovanog
kriminala, korupcije, terorizma i ratnih zločina
Special prosecutor for suppressing organised crime,
corruption, terrorism and war crimes
Opšta sjednica Vrhovnog suda
Supreme Court Bench
Disciplinsko vijeće Tužilačkog savjeta
Disciplinary Committee of the Prosecutorial Council
202
Protocol on the Statute of the European System of
Central Banks and of the European Central Bank
Protokol o Statutu Evropskog sistema centralnih
banaka i Evropske centralne banke
Statute of the European System of Central Banks and of
the European Central Bank
Statut Evropskog sistema centralnih banaka i
Evropske centralne banke
Protocol on the Statute of the Court of Justice of the
European Communities
Protokol o Statutu Suda pravde evropskih
zajednica
European agreement establishing an association
between the European Communities and their Member
States, of the one part, and the XXX, of the other part
Evropski sporazum o pridruživanju između
evropskih zajednica i njihovih država članica, s
jedne strane i XXX, s druge strane
Fourth ACP-CE Convention of Lomé
Četvrta konvencija iz Lomea između AKP i EZ
6.1
NAZIVI PUBLIKACIJA EVROPSKE UNIJE
Official Journal of the European Communities (OJ)
Službeni list evropskih zajednica (Sl. list)
Official Journal of the European Union (OJ)
Službeni list Evropske unije (Sl. list)
European Court Reports (ECR)
Zbirka sudskih odluka (ZSO)
