ograničavaju   na   to   da   se   predstave   organi   Evropske   unije,   njihov   sastav,   zadaci   i   podjela
zadataka   među   njima.
Zašto   je   to   i   u   kolikoj
mjeri nedovoljno i zašto
zbog   toga   može   da   se
stekne   pogrešan   utisak,
biće   nam   jasno   ako
pogledamo

sledeći

dijagram:

Dijagram

pokazuje da se na nivou
Evropske   unije   nalazi,
kako   nacionalni,   tako   i
subnacionalni   nivo   i   da
oba ova nivoa učestvuju
u   donošenju   odluka.
Nacionalne

vlade

zastupljene su u Savjetu Evropske unije, i u Evropskom savjetu, dakle, na najvažnijim mjestima,
a subnacionalne vlade su zastupljene u Odboru regija, u savezima i u Odboru za ekonomska i
socijalna pitanja. Osim toga, građani država-članica biraju zastupnike za Evropski parlament.

S druge strane, sasvim je jasno da odluke Evropske unije i „zakoni“ Unije direktno –

jednako kao nacionalni zakoni – važe u državama-članicama i to u sve većem kvantitativnom i
kvalitativnom obimu. Ali za sprovođenje ovih zakona nije nadležna uprava Evropske unije, već
upravo lokalne, regionalne i nacionalne uprave. Drugim riječima, tri nivoa su toliko isprepletena
jedan sa drugim, da je neophodno da se posmatraju i analiziraju zajedno. Upravo iz ovih razloga
u naučnoj raspravi se govori o „sistemu Evropske unije“ ili o „Višestepenom sistemu Evropske
unije“.

Ipak, analiza nacionalnog nivoa je teška i to zbog toga što je potrebno da se precizno

definiše šta sve spada u „nacionalni nivo“ i na koje aktere, strukture i faktore određenja politike
Unije mora da se obrati pažnja. No ni u kom slučaju ne želimo, niti moramo da istražujemo svaki
politički sistem svih 27 država-članica pojedinačno, dovoljno je da analiziramo elemente koji
učestvuju u odlukama i sprovođenju politike Unije. Analiza nacionalnog nivoa je teška i zbog
toga što je potrebno da se svi ovi faktori sistematizuju tako da cijela slika ima neki smisao, da bi
konačno bile prepoznatljive razlike između pojedinačnih zemalja.

Slika 2

: Faktori određenja politike Evropske unije i država-članica

Jedan pokušaj rješavanja ovog problema prikazan je na dijagramu. Da bi se sistemski

obradili faktori određenja, napravljena je podjela između relativno stabilnih faktora, s jedne
strane (faktora do čije promjene rijetko dolazi ili ako se ipak dešava primjena tih faktora, ona je
veoma dugoročna) i faktora koji su podložni izuzetno kratkoročnim promjenama, s druge strane.
Analitički smisao ovakve podjele jasan je sam po sebi. Zbog čega onda da se pravi još jedna
podjela na osnovu specifičnosti zemalja i političkih oblasti?

Nacionalni nivo – faktori određenja politike Evropske unije i država-članica

Specifični za države

Sistem odlučivanja Evropske Unije;

Osnovni stavovi o Evropskoj Uniji;

Ustavno-pravne odredbe;

Strukture i institucionalni okvir svake

pojedine države-članice;

Politička kultura;

Poredak političkih orijentacija.

Sastav vlade;

Aktuelna situacija u javnom

mnijenju;

Ekonomska situacija (stepen

inflacije, nezaposlenost itd.);

Aktuelni pritisak problema.

Specifični za oblasti

Odnosi između aktera u pojedinim oblastima

politike

„ideologije“ koje stoje u vezi sa specifičnim

oblastima politike

Aktuelni odnosi između aktera u

pojedinim oblastima politike;

Aktuelni pritisak problema.

Prvo što uočavamo jeste analiza supranacionalnog nivoa, gdje smo ustanovili da postoji

velika mjera funkcionalne diferencijacije, dakle, da političke dimenzije imaju veoma veliki
značaj u Evropskoj zajednici. Sledeće što uočavamo su veoma izražene razlike koje mogu da se
primjete između pojedinačnih država u različitim političkim oblastima. Tako da karakteristike
nekih aktera mogu potpuno drugačije da izgledaju u oblasti agrarne politike u odnosu na oblast
politike zaštite životne sredine. Osim toga, u oblasti agrarne politike možemo naći sasvim
drugačije „ideologije“ ukoliko bi, ne uzimajući u obzir inače veoma izraženu socijalno-tržišnu
politiku, došli do praktikovanja i prihvatanja intervencija pojedinih država.

Evropska Unija ima šest osnovnih organa (institucija) i to:



Savjet ministara



Evropski savjet



Evropska komisija



Evropski parlament



Sud pravde Evropske unije i



Evropska investiciona banka.

Slika 3

: Šema Savjeta Evropske unije

U Savjetu Evropske unije države su neposredno zastupljene (međuvladina saradnja).

Savjet   sačinjavaju
predstavnici   svake
države   članice   u
rangu

ministra.

Odluke   koje   se
donose   u   Savjetu,
dakle,   potiču   od
resornih   ministrara,
koji   su   samim   tim
ovlašćeni

obavežu

vladu

zemlje iz koje
dolaze.

Radom

Savjeta   predsjedava
svaka zemlja članica
u   vremenskom
periodu   od   šest
mjeseci.   Sastav
Savjeta se mijenja u zavisnosti od oblasti koja se razmatra. Ako je u pitanju poljoprivreda, Savjet
će činiti ministri poljoprivrede, ako je u pitanju spoljna politika - ministri spoljnih poslova.
Savjet   ministara   spoljnih   poslova,   poznatiji   kao   Savjet   za   opšte   poslove   ima   zadatak   da
koordinira rad ostalih resornih zasjedanja Savjeta i da usklađuje države članice u oblasti spoljne
politike.   Sektorski   Savjeti   se   sastaju,   po   pravilu,   dva   puta   u   toku   šestomjesečnog   mandata
predsjedavajuće države članice (Savjet ministara ekonomije i finansija – „Ecofin“ se, na primjer,
sastaje   češće   -   po   jednom   mjesečno).   Podršku   savjetu   pružaju   Generalni   sekretarijat,
mnogobrojne radne grupe, kao i Komitet stalnih predstavnika (COREPER). COREPER, koji
sačinavaju diplomate visokong ranga (najčešće su u pitanju ambasadori), je veoma zaslužan za
uspješno funkcionisanje Savjeta, budući da priprema njegov rad i izvršava zadatke koje mu
Savjet povjeri. Savjet i Evropski parlament su centralni zakonodavni organi u Evropskoj uniji.
Savjet  ima  značajnu   ulogu   u   usvajanju   budžeta   EU,   takođe  sklapa   međunarodne   ugovore  u
kojima je kao pregovarač učestvovala Evropska komisija.