osiguranje mogla da imaju u jačanju i širenju finansijskog tržišta nedovoljno razvijenih
zemljama (poput naše), kao i pozitivni ekonomski efekti njihovog investiranja za jednu
takvu ekonomiju. Naučni cilj istraživanja je naučna deskripcija potrebe za osnaživanjem
i stimulisanjem osiguravajućih društava da ulažu na finansijsko tržište u cilju doprinosa
privrednom rastu i blagostanju čitavog društva. Društveni cilj istraživanja je pomoć
savremenom društvu, naročito društvima zemalja u razvoju kakva je i naša zemlja, u
uočavanju ogromnog potencijala koji društva za osiguranje imaju u jačanju i širenju
finansijskog tržišta zemlje, i pozitivni efekti za privredu koji nastaju jačanjem uloge
osiguravajućih društava kao institucionalnih investitora.
U radu bi se pošlo od generalne hipoteze koja glasi:
Društva za osiguranje kao
institucionalni investitori imaju značajnu ulogu na finansijskom tržištu jedne zemlje i
time bitno doprinose ukupnom razvitku njene ekonomije
.
Generalnu hipoteza bi bila operacionalizovana kroz sljedeće posebne hipoteze:
Društva za osiguranje, kao institucionalni investitori, predstavljaju izuzetno
značajnu grupu učesnika na finansijskom tržištu.
Osnovni motiv investiranja osiguravajućih društava jeste obezbjeđenje
dodatne likvidnosti i profitabilnosti, što predstavlja osnov za povećanje
sigurnosti za osiguranike i prinosa na uloženi kapital za akcionare.
Logika društava za osiguranje prilikom ulaganja na finansijsko tržište je
sljedeća: sredstva do kojih se dolazi po nižim stopama treba investirati u
različite oblike finansijske aktive koje će donijeti više stope prinosa.
Društva za osiguranje posebno vode računa o usklađenosti strukture svojih
plasmana sa strukturom izvora, kao i o pravnim propisima koji regulišu
plasman njihovih sredstava.
Značaj predmetnog rada bi se mogao najbolje sagledati kao pokušaj da se putem
teorijskog određenja uloge društava za osiguranje na finansijskom tržištu, strukture
investicionog portfelja, kao i trendova u Bosni i Hercegovini, zemljama u regionu i
zemljama članicama EU, kroz pojašnjenje ekonomskih efekata ulaganja društava za
osiguranje, bliže ukaže na značaj koju djelatnost osiguranja ima za privredu i društvo.
2.
FINANSIJSKA TRŽIŠTA
Finansijska tržišta su mјesta fizička ili virtuelna na kojima se finansijska
sredstva prenose od ljudi koji imaju višak raspoloživih sredstava ljudima koji imaju
manjak sredstava. Finansijska tržišta obveznica i akcija su bitna kod usmјeravanja
finansijskih sredstava od onih koji ne znaju produktivno da ih uposle ka onima koji to
znaju, što dovodi do veće ekonomske efikasnosti. Aktivnosti na ovim tržištima takođe
imaju direktan učinak na bogatstvo pojedinaca, preduzeća i ponašanje potrošača kao i
na ukupan rezultat cele privrede.
Finansijski sistem je sastavni dиo ukupnog ekonomskog i privrednog sistema
koji se sastoji iz više elemenata koji omogućavaju nesmetan tok finansijskih sredstava u
jednoj ekonomskoj zajednici.
Osnovni cilj finansijskog sistema jedne zemlje je da
omogući nesmetano funkcionisanje njenog privrednog sistema čiji je sastavni dиo, kao i
rast i razvoj nacionalne ekonomije
.
1
Danas se u cијelom svијetu nivo razvijenost
privrede često mјeri obimom i razvijenošću finansijskih tržišta. Sa razvojem privredne
strukture i sama struktura finansijskih tržišta vremenom postaje sve kompleksnija i
raznovrsnija.
Osnovni elementi finansijskog sistema su finansijska tržišta, finansijske
institucije i finansijski instrumenti. Finansijski sistem funkcioniše preko finansijskih
tržišta koja označavaju mјesta sučeljavanja ponude i tražnje finansijskih viškova.
U literaturi ne postoji univerzalna definicija finansijskog tržišta. Prema nekim
autorima finansijsko tržište se definiše kao:
mјesto gdјe se trguje različitim oblicima finansijske aktive,
mehanizam preko koga se finansijska aktiva kupuje, prodaje i gdјe se sa
istom trguje,
organizovano mјesto i prostor na kome se traže i nude finansijska sredstva i
na kome se u zavisnosti od ponude i tražnje organizovano formira cijena tih
sredstava,
visoko konkurentno tržište finansijskih instrumenata, koji predstavljaju niz
dogovorenih prava
.
2
1
Živković, B. Šoškić, D. (2009).
Finansijska tržišta i institucije
, Beograd: Ekonomski fakultet, str. 4.
2
Fabozzi F., Modiglliani F., Ferri M. (1994).
Foundations of Financial Market and Institucions
, Enlewood
Cliffs: Prentice Hall, str. 2.
poslove. Ono što je sigurno kod ovih visoko modernizovanih oblika tržišnog djelovanja
jeste sistemska osjetljivost na rizike u ovakvom obliku poslovanja, specijalno dilera
(provajdera) koji svojom lošom procjenom i bankrotstvom mogu lančano prenijeti
negativne efekte na ostale učesnike.
Primjenljivost finansijskih terminskih instrumenata i hedžing transakcija je
neizvodljiva bez postojanja kvalitetne osnove, unutar koje bi se dati instrumenti i
finansijske transakcije izvršavale, a to je finansijsko tržište.
2.1 Struktura finansijskog tržišta
Razvoj finansijskog tržišta doveo je do snažnih integracionih tendencija svih
segmenata finansijskog tržišta, dok je sa druge strane oštra podvojenost određenih
segmenata finansijskog tržišta, karakteristika prije svega nerazvijenih finansijskih
sistema. Sistemske integracione tendencije segmenata finansijskog tržišta imaju
osnovnu posljedicu, a to je ukidanje mogućnosti arbitraže između više tržišta i efikasno
korišćenje raspoloživih informacija na tržištu kao cjelini.
Važno je istaći da u procesu segmentiranja i izdvajanja osnovnih podtržišta, koji
čine ukupnu strukturu finansijskog tržišta, svaki od integracionih podtržišta ima
specifične, sebi prilagođene finansijske instrumente.
Finansijske institucije koje su
osnovni izvor likvidnosti i osnovni nosioci informacija imaju posebne uloge u različitim
segmentima finansijskog tržišta. Tradicionalno se u okviru finansijskih tržišta razlikuju
segmenti tržišta novca i tržišta kapitala.
5
2.2 Funkcije finansijskog tržišta
Svakako da sve dobro i loše vezano za finansije, treba da se dešava u okviru
finansijskog tržišta, ali jedna u nizu karakteristika i mogućnosti koje ima finansijsko
tržište je da obavlja alokaciju akumulacije (štednje) u cilju njene najefikasnije upotrebe
u proizvodnji. Značaj i uloga finansijskih tržišta mogu se posmatrati i kroz sljedeće
funkcije koje ova tržišta obavljaju:
6
Funkcija povezivanja
– Finansijska tržišta kao organizovana mjesta na
kojima dolazi do susretanja ponude i tražnje za različitim oblicima
finansijskih instrumenata, omogućavaju povezivanje investicionih subjekata
5
Ćirović M. (2007).
Finansijska tržišta – Instrumenti, institucije, tehnologije
, Beograd: Naučno društvo Srbije,
str. 10.
6
Vasiljević B. (2002).
Osnovi finansijskog tržišta
, Beograd: Zavet Beograd, Kultura, str. 34.
