Univerzitet u Beogradu
Saobraćajni fakultet
Završni rad
Prognoziranje broja poštanskih usluga u
poštanskoj jedinici 11010
Beograd 48
KANDIDAT:
Aleksandra Trajković
MENTOR:
Prof. Dr Valentina Radojiči
Beograd, 2012. godine
Rezime
Razvoj i promene na tržištu poštanskih usluga dovele su krajem prethodnog i početkom
ovog veka do intenzivnijeg značaja uspešnog prognoziranja trendova u ukupnom obimu
poštanskog saobraćaja. Uspešnost svakog poslovnog subjekta, pa i Pošte Srbije, između
ostalog zavisi i od poslovnih odluka koje donosi njeno rukovodstvo. U procesu donošenja
odluka menadžerima je neophodno da se oslanjaju na razne vrste prognoziranja. Pomoću
prognoziranja se predviđaju buduće potrebe za uslugama. Prognoziranje je osnova za
racionalno odlučivanje, koje je neophodno organizacijama u konkurentskom i
neizvesnom okruženju.
Svaka organizacija koja ne shvata i ne uvažava značaj prognoziranja i planiranja, odnosno
ne prihvata kretanja i promene u okruženju koje na direktan ili indirektan način utiču na
njeno poslovanje mora se suočiti sa konkurencijom koja je sigurno korak ispred.
Završni rad sardži prognozu tržišta običnih pismonosnih usluga, posebnih usluga, paketskih
i ekspres usluga u unutrašnjem poštanskom saobraćaju. Korišćene su dve metode
prognoziranja: metoda 12 – mesečnih pokretnih sredina i regresiona metoda. Cilj ovog rada
je istraživanje tražnje za navedenim uslugama u budućem periodu, na osnovu iskustava i
statističkih podataka o tražnji koji su do sada zabeleženi. Statistički podaci na osnovu kojih
je urađena prognoza su prikupljeni u pošti 11010 Beograd 48.
Uvod
7
Proces poštanskih usluga obavlja se simultano (istovremeno). U poštama
istovremeno dolazi do ukrštanja velikog broja pošiljaka sa raznih tržišta jer se
istovremeno vrši prijem, otprema, transport i uručenje pošiljaka.
Poštanske usluge su nematerijalni proizvod.
Saopštenja koja se prenose obično nemaju tržišnu vrednost.
Rezultat rada je izvršena promena mesta. Korisni učinak je vezan za proces
proizvodnje i potrošnje usluge koji su jedinstveni.
Nemogućnost bilo kakvog uskladištenja proističe iz nematerijalnosti proizvoda.
Kvalitet izvršenja usluge nije unapred poznat već može samo da se pretpostavi.
Supstitucija usluga prema mogućnostima ponude nije moguća jer su potrebe
korisnika tačno određene.
Pošta ne može da bira tržište za prodaju usluga jer usluge obavlja tamo gde postoji
potreba.
Pošta ima mogućnost da korisnicima omogući samousluživanje u pojedinim fazama
proizvodnog ciklusa (poštanski kovčežići, automati za prodaju maraka i
vrednosnica, mašine za frankiranje, kućni i zbirni kovčežići, poštanski pregradci).
Poštansko tržište ima svoje specifičnosti po kojima se znatno razlikuje od ostalih
tržišta.
Monopolsko tržište: istorijski se razvijalo i delimično i danas održalo, međutim ovaj
monopol je uslovljen kontrolom cena od strane države.
Poseban položaj poštanskog saobraćaja u društvenoj reprodukciji i društvene
obaveze utvrđene zakonom u vezi pružanja usluga svim korisnicima na području
države što zahteva obavezu izgradnje mreže u cilju povećanja dostupnosti i
približavanja korisnicima.
Poštansko tržište je istovremeno otvoreno (pristupačno, svi korisnici koji ispune
određene uslove mogu potraživati sve vrste poštanskih usluga) i zatvoreno
(nepristupačno, samo u delu transporta koji se obavlja sopstvenim sredstvima).
Poštansko tržište u pogledu prilagodljivosti je elastično ako omogućava zamenu
jedne usluge drugom i ako je raspoloživost kapaciteta u toku celog dana (putem
samouslužnih aparata i kovčežića). Neelastičnost poštanskog tržišta se ogleda u
nemogućnosti zadovoljavanja potreba korisnika u određenom vremenskom periodu
i u pogledu vrste usluga što je posledica kašnjenja u primeni novih tehničkih rešenja
i neblagovremenom širenju mreže s jedne strane i nedovoljnoj diverzifikaciji usluga
sa druge strane.
Poštansko tržište ima propisane rokove prenosa pošiljaka kao i radno vreme sa
korisnicima bez obzira na trenutnu tražnju za uslugama.
Obaveza raspolaganja prostorom i radnom snagom bez obzira na potražnju čini
poštansko tržište masovnim u pogledu broja kanala opsluživanja i neograničenog
broja korisnika koji zadovoljavaju svoje potrebe u unutrašnjem i međunarodnom
poštanskom saobraćaju.
Poštansko tržište direktno je pod uticajem okruženja u pogledu intenziteta i
oscilacija usluga kako vremenski tako i prostorno.
Od poštanskog tržišta se očekuje velika diverzifikacija usluga uslovljena zahtevima
društvene zajednice, članstvom u Svetskom poštanskom savezu i zahtevima
korisnika.
