Берзе и берзанско пословање
BERZE I BERZANSKO POSLOVANJE
S A D R Ž A J
PREDGOVOR
Glava prva
1.
OPŠTI POJMOVI O BERZI I BERZANSKOM POSLOVANJU
1.1.
Pojam berzi
1.2.
Istorijat nastanka berzi
1.3.
Vrste berzi
1.4.
Pojam berzanskih poslova
1.5.
Vrste berzanskih poslova
1.6.Osnovni zadaci berzi
1.7. Principi trgovanja
7.1. 1. Povjerenje i sigurnost
7.1.2. Uloga države u berzanskom poslovanju
Rezime
Pitanja za vježbu
Glava druga
2
.
REGULATORNA TIJELA – INSTITUCIJE NA TRŽIŠTU KAPITALA
I BERZANSKI POSREDNICI
2.1. Komisija za hartije od vrijednosti
2.1.1. Istorija i razvoj
2.1.2. Nadležnost komisija
2.1.3. Međunarodna organizacija Komisija za hartije od vrijednosti
2.1.4. Nezavisnost Komisije za hartije od vrijednosti
2.1.5. Nadležnosti Komisije za hartije od vrijednosti Republike Srpske
2.1.6. Nadležnosti Komisije za hartije od vrijednosti Republike Srbije
2.2. Centralni registar
2.3. Registrovanje – uknjižavanje hartija od vrijednosti
2.4. Ovlašćene banke
2.5. Kastodi banka
2.6. Berzanski posrednici
2.6.1. Pojam i funkcija
2.6.2. Mjesto i uloga brokera na finansijskom tržištu
2.6.3. Djelatnost, prava i obaveze brokersko - dilerskih društava
2.6.4. Organizacija brokersko - dilerskih društava
2.6.5. Udruženja berzanskih posrednika
Rezime
Pitanja za vježbu
1
Берзе и берзанско пословање
Glava treća
3.
BERZANSKO TRŽIŠTE I BERZANSKO POSLOVANJE
3.1.
Pojam i vrste kapitala
3.2. Berzansko tržište
3.2.1. Pojam i vrste sekundarnog tržišta
3.2.2. Osnovna obilježja sekundarnog tržišta
3.3. Vanberzansko tržište
3.4. Uključivanje hartija od vrijednosti na berzansko tržište - listing
3.5. Prospekt
3.6. Pojam i vrsta naloga
3.7. Trgovanje berzanskim materijalom na berzi
3.8. Trgovina na kratko
3.9. Trgovina na margini
3.10. Metode trgovanja
3.10.1. Metod preovlađujuće cijene
3.10.2. Metod kontinuiranog trgovanja
3.10.3. Metod minimalne cijene
3.10.4. Metod ,,blok trgovanja,,
3.11. Utvrđivanje cijena hartija od vrijednosti
3.11.1. Utvrđivanje cijena na kontinuiranom i aukcijskom tržištu
3.11.2. Utvrđivanje cijena na dilerskom tržištu
3.11.3. Utvrđivanje cijena kod blok transakcija
3.12. Fluktuacije pri trgovanju na berzi
3.13. Berzanski indeksi i drugi pokazatelji
3.13.1. Berzanski prosjeci
3.13.2. Berzanski indeksi
3.13.3. Indeksi Beogradske Berze
3.13.3.1. Beleks
line
3.13.3.2. Beleks15
3.13.4. Najpoznatiji indeksi u svijetu
3.14. Ostali pokazatelji
3.15. Globalizacija berzanskih tržišta
Rezime
Pitanja za vježbu
Glava četvrta
4.
BERZANSKI CIKLUS
4.1.
Predberzanske aktivnosti
4.2.
Berzanske aktivnosti
4.3.
Postberzanske aktivnosti
4.4.
Ciklusi saldiranja raličitih hartija od vrijednosti
4.5.
Rizici
4.6.
Kursna lista i berzanski izvještaji
4.7.
Kursna lista Sarajevske berze
Rezime
2
Берзе и берзанско пословање
6.11. Njujorška berza (NYSE)
6.11.1. Organizacija berze
6.11.2. Funkcija NYSE
6.11.2.1. Neprekidno tržište
6.11.2.2. Pravična cijena
6.11.2.3. Finansiranje
6.11.2.4. Listing
6.11.2.5 Trgovanje na NYSE
6.12. NASDAQ – globalna trgovačka mreža
6.13. Frankfurtska berza
6.14. Euronext
6.15. Londonska berza
6.16. Tokijska berza
6.17. Hongkongška berza
Rezime
Pitanja za vježbu
7.
POSLOVNA ETIKA NA BERZANSKOM TRŽIŠTU
7.1. Pojam etike i etičkog poslovanja
7.2. Etički principi
7.3. Etički kodeksi
7
.4. Odnos berzanskog posrednika i klijenta
Rezime
Pitanja za vježbu
4
Берзе и берзанско пословање
5
Берзе и берзанско пословање
Čitalac mora da odluči da li želi
proste ili korisne odgovore na
svoja pitanja – u tome, kao i u
drugim ekonomskim pitanjima,
ne možemo imati i jedno i drugo
Joseph Alois Schumpeter, 1932. g.
PREDGOVOR
Finansijska tržišta, kao sastavni dio ukupnog finansijskog sistema
predstavljaju krvotok privrede bilo koje zemlje. Ona moraju da omoguće brz, lak i
efikasan i produktivan protok i upotrebu kapitala, podizanje performansi privrednih
subjekata, efikasnu alokaciju resursa, motivisanje preduzetničkog sektora i stalno
povećanje domaćeg bruto proizvoda.
Na današnjim finasijskim tržištima prisutna su veoma dinamična i uzbudljiva
zbivanja. Naime, razvojem kompjuterskih, informatičkih i drugih novih tehnologija,
došlo je do globalizacije i integracije finansijskih tržišta i drugih finansijskih
institucija, ogromnog rasta berzanskih transakcija, razvili su se novi finansijski
instrumenti, koji obezbjeđuju funkcionisanje finansijskog sistema.
U tom smislu berze i berzansko poslovanje imaju veoma veliki i dalje dobijaju
sve veći značaj. Zbog toga su berze i berzansko poslovanje predmet izučavanja na
gotovo svim fakultetima i visokim školama koje se bave opštom ili poslovnom
ekonomijom.
Berze su veoma značajan segment finansijskih tržišta, odnosno tržišta kapitala.
Kao organizovane finansijske institucije u najrazvijenijim zemljama postoje više od
dva vijeka, a na posotorima bivše SFRJ, Beogradska berza uz određene prekide
postoji više od stotinu godina. I pored toga veoma je rijetka cjelovita literatura o
berzama i berzanskom poslovanju. Dosadašnja razmatranja berzi i berzanskog
poslovanja uglavnom su razmatrana u literaturi koja se bavi finansijskim tržištima ili
tržištem kapitala.
Knjiga
Berze i berzansko poslovanje
je udžbenik za istoimeni predmet koji se
izučava na Fakultetu za poslovne i finansijske studije u Banja Luci. Nastala je sa
ambicijom da bude osnovna literatura za studente, ali i za sve ostale koji žele da se
detaljno upoznaju sa berzama kao finansijskim institucijama, berzanskim
poslovanjem, prednostima, nedostacima i rizicima trgovanja na berzi.
U knjizi je, kao praktičan primjer trgovanja na berzi, poseban značaj dat
Beogradskoj berzi, kao jednoj od najstarijih berzi u Evropi s jedne strane, i berzi,
koja je nešto manje od 100 godina objedinjavala tržište današnje Srbije, Bosne i
Hercegovine, Hrvatske, Slovenije, Makedonije i Crne Gore. Takoće, značajno mjesto
7
