UNIVERZITET SINGIDUNUM
BEOGRAD
DEPARTMAN ZA POSLEDIPLOMSKE STUDIJE
DOKTORSKA DISERTACIJA
PRINCIPI PRIMENE KRIPTOGRAFSKE „
VALUTE
” U OBRAZOVNOM
SISTEMU
______________________________________________________
MENTOR:
STUDENT:
Prof. dr Dragan Cvetković
Bálint Krisztián
BROJ INDEKSA:
465107/2012
Beograd, 2019. god.
2
SAŽETAK
U društvu 21. veka, Bitcoin, kao digitalna valuta, koja se pojavila tek 2009. godine, sve do
današnjih dana važi za novinu. Kao postavljanje problema, možemo formulisati da je
mišljenje stručnjaka finansijskog sektora izrazito podeljeno u vezi ove teme. U brojnim
člancima objavljenih do sada u naučnim časopisima, vodi se ozbiljna rasprava o budućnosti,
potrebnosti kao i prihvaćenosti Bitcoina. Trenutno se još nije formiralo opšteprihvaćeno,
jedinstveno mišljenje o Bitcoinu.
U predmetnoj društvenoj sredini se Bitcoinova nastava, kao i istraživanje predmeta na
pedagoškoj osnovi u fakultetskim okvirima postavlja brojna pitanja. U savremenoj digitalnoj
ekonomiji, koja se u najnovije vreme formira, fakultetski nastavnici igraju ključnu ulogu u
pripremanju studenata za svakodnevni život. Proizlazeći iz toga, moguće uvođenje nastave
Bitcoina na fakultetima ovih dana sve više postaje ažurno pitanje. U zemljama obuhvaćenim
predmetnim istraživanjem ne postoji nastava na osnovu Bitcoina. Mišljenje studenata o
Bitcoinu, kao i pristup kriptovaluti sve do sada nije otkriveno, mada dobijanje odgovora na ta
pitanja bi moglo postati osnovom uspešne nastave Bitcoina. Nadalje, predmet istraživanja čini
mapiranje potreba studenata za nastavom na osnovu BTC-a, koje istražuje da li bi studenti
našli fakultetske aktivnosti u vezi sa tematikom digitalnog novca potrebnim i osnovanim.
Cilj istraživanja čini i mogućnost proširivanja blok-lanca BTC-a, koje bi proširivanje otvaralo
nove horizonte u nastavi. Sačinjavanjem „pametnih ugovora” bi mnoge nove školske funkcije
postale dostupnima. Ovi bi se ugovori osnivali na BTC-protokolu i bili bi sačuvani u blok-
lancima, koji se naknadno ne bi mogli manipulisati tj. prepravljati. O izvršavanju sadržine
ugovora bi se starala struktura BTC-a. Isplate, kao i uplate bi se dešavale putem računarske
mreže (na onlajn osnovi), možda čak sačinjavanjem sopstvenog digitalnog novčića
Singidunum, nad kojoj valuti bi kontrolu vršio fakultet.
U uzorku istraživanja je bilo 2 fakulteta iz Slovačke (sa 147 studenata), 2 fakulteta iz Srbije
(sa 126 studenata), 1 fakulteta iz Rumunije (sa 102 studenata), kao i 3 fakulteta iz Mađarske
(sa 187 studenata). Dobijeni podaci su bili analizirani pomoću programa SPSS.
Po podacima istraživanja se može izjaviti, da u predmetnom savremenom finansijskom
sektoru, koji se zasniva na inovacijama, uže područje Bitcoina, koji i danas važi za novinu,
preko moguće nastave digitalne valute bi moglo doprinositi proširivanju finansijske kulture
studenata, razvijanju njihove kompetencije, kao i povećavanju indeksa zadovoljnosti
studenata na završnoj godini.
Ključne reči:
Bitcoin, Smart Contract, Singidunum coin.
5
1
TEORIJSKA OSNOVA
Bitcoin se pojavio 2009. godine, i u početku je bio zaklonjen velom nepoznatosti, te se tek
nekolicina programera bavilo sa njim, ali je i njihovu pažnju više zaokupljala struktura
algoritma koja se osniva na svojstvenoj, matematičkoj osnovi. Posle nekoliko godina,
međutim, Bitcoin je postajao sve više popularan kao sredstvo za plaćanje, kada su pomoću
njega sprovedene mnoge uspešne kupovine i obavljana zamenska trgovina. U tom periodu,
dok je Bitcoin, kao alternativno sredstvo za plaćanje bio tek u procvatu, polako su se pojavili i
rudari, koji su u početku pomoću računara velike snage, kasnije jedinicama ASIC počeli
rudariti za virtualnim novčićima. Izgrađeni su ogromni kompleksi za rudarenje Bitcoina, čiji
je prvenstveni cilj bio rešavanje što više algoritamskih kodova za moguće najkraće vreme.
Digitalni novac, dakle, ovih dana važi za novinu, stoga, jedinstveno mišljenje finansijske sfere
se o kriptovaluti još nije formiralo. Bitcoin, kao vrsta novca, zahvaljujući strukturi koja se
osniva na svojevrsnom informatičkom sistemu izaziva podeljeno mišljenje od stručnjaka i od
javnog mnjenja. Brojni argumenti i protiv-argumenti su formulisani do sada u vezi sa
Bitcoinom. Stručnjaci ekonomije, informatike, prava, i fakultetski predavači se ovih dana
bave tematikom digitalnog novca, i mogućnosti njegove celishodne upotrebe u svakodnevnom
životu sa raznih aspekata. Stanovište banaka u vezi sa Bitcoinom trenutno nije jednolično, a to
važi ne samo za domaći bankarski sistem, prvenstveno za Narodnu Banku, nego za celu
Evropsku uniju, za Sjedinjene Američke Države, za Kinu pa i za Rusiju. U nedostatku
jedinstvenog regulativnog sistema, oko digitalnog novca se, kao mogući odgovori, pojavljuje
više (skeptičkih) pitanja.
Ulaganje u ljudske resurse i doživotno učenje čine determinantno pitanje prosvete 21. veka.
Svi znamo da fakulteti na pomenutom polju igraju ogromnu ulogu, već i zbog potrebe za
emitovanjem ažurnog znanja prema studentima. U ustanovama visokog obrazovanja, Bitcoin
nije opštepoznata pojava, međutim, uzimajući u obzir brze promene na tržištu rada, nastava
kriptovalute je postala aktualno pitanje, na koje valja dati odlučne odgovore. Povećavanjem
vrednosti i proširivanjem pojma inovacije je prinudio fakultete na strukturalne promene,
standardizovane postupke i rešavanje metodoloških problema. U toj atmosferi, nastava
Bitcoina, kao mogućeg predmeta je postala aktuelnim pitanjem, budući da u današnje
digitalno doba, postojanje digitalnog novca pored tradicionalnog papirnog novca, krije još
brojne mogućnosti plaćanja, prenosa i transakcije.
Polako je počela sve češća publikacija stručnih i naučnih radova u vezi sa kriptovalutom, pa
do sada su se pojavile brojne inovativne ideje, kao što je rezultat daljnjeg razvoja digitalnog
novčanika, kao i moguće izvedbe mesta za prihvatanje i popularizaciju Bitcoina. Međutim, po
našem znanju, naučni radovi o nastavi Bitcoina, i o metodološkim pitanjima te nastave, kao i
radovi o nadovezajućim pedagoškim i didaktičkim pitanjima još nisu publikovani. Proizlazeći
iz inovacije koju predstavlja Bitcoin, pomenute potrebe se tek ovih dana počinju pojavljivati
na tržištu rada. Popularizacija digitalnog novca u uslužnom sektoru se eksponencijalno javlja,
međutim, broj podobno obrazovanih i iskusnih stručnjaka na polju Bitcoina je podosta mali.
7
predmeta u vezi Bitcoina. Daljnji problem međutim predstavlja činjenica da razne zločinačke
organizacije zlostavljaju mogućnosti kriptovalute na crnom tržištu, potkopavajući time
autoritet Bitcoina kao digitalnog novca naspram tradicionalnom, papirnom novcu.
Kriptovaluta nimalo nije u lakoj situaciji, budući da u nedostatku odgovarajuće državne
normativne regulacije, fakulteti sami moraju snositi odgovornost rizika u nastavi BTC.
1.3
CILJ ISTRAŽIVANJA
Osnovni cilj istraživanja je mapiranje tačaka gledišta studenata na raznim profilima i
fakultetima, u vezi sa Bitcoinom, koji mogu predstavljati odlučujući aspekt u nastavi
kriptovalute. Otkrivajuće istraživanje se detaljno bavi sa ekonomskim, informatičkim i
pedagoškim fakultetima. Kao cilj istraživanja se može izjaviti da je ovu tematiku potrebno
istražiti i po pitanju studenata fakulteta iz Mađarske, Rumunske i Slovačke.
Važniji ciljevi istraživanja:
Kakav je međusobni uticaj Bitcoina i tržišta rada sa gledišta inostranih fakultetskih
studenata?
Pregled ekonomskih i infrastukturalnih mogućnosti kriptovalute sa pristupa studenata.
Mapiranje prednosti i mogućih zamki BTC u nastavi.
Kako bi se mogao iskoristiti stečeno znanje od nastave Bitcoina u svakodnevnom
životu sa gledišta fakultetskih studenata?
Kao cilj možemo formulisati da promišljanje i rešavanje ovih pitanja bi u velikoj meri
doprineo rasprostranjivanju kriptovalute u fakultetskim okvirima.
1.4
HIPOTEZE ISTRAŽIVANJA
Za ostvarivanje nastave predmeta u vezi sa BTC, i to u okviru visokog obrazovanja,
formulisane su sledeće analize hipoteza:
1.
Može se pretpostaviti da su studenti već čuli o Bitcoinu – o pojmu digitalne
kriptovalute.
2.
Može se pretpostaviti da su fakultetski studenti, u svakodnevnom životu već obavljali
neke transakcije u vezi sa kriptovalutom.
3.
Može se pretpostaviti da studenti imaju poverenja u kriptovaluti, kao mogućoj vrsti
digitalnog novca.
4.
Može se pretpostaviti da inostrani studenti na fakultetima i višim školama pažljivo
prate vesti i dešavanja u vezi sa Bitcoinom.
5.
Može se pretpostaviti da su studenti već čuli o mogućnosti nastave Bitcoina na
fakultetima.
6.
Može se pretpostaviti da su studenti već pokušali zamensku trgovinu bitcoinom na
berzi, kao i koristili Bitcoin, u smislu mogućnosti za investiciju.
7.
Može se pretpostaviti da bi studenti zahtevali nastavu predmeta u vezi sa Bitcoinom, u
okvirima fakulteta, ako bi za to imali mogućnosti.
