UNIVERZITET 

SV. KIRIL I METODIJ

 SKOPJE 

FAKULTET ZA ZEMJODELSKI NAUKI I HRANA 

 

Љубица Каракашова 

 

 

 

Фросина Бабановска-Миленковска 

 

Практикум  

ПРЕРАБОТКА НА ОВОШЈЕ И ЗЕЛЕНЧУК 

 

 

 

 

Скопје, 2012 

 

    

 

 

 

 

 

 

Автори: 
д-р Љубица Каракашова, вонреден професор 
м-р Фросина Бабановска-Миленковска, асистент 

 

Рецезнти: 
д-р Лазар Сиваков, редовен професор во пензија,  
Факултет за земјодеслки науки и храна, Скопје 

 

д-р Биљана Петановска-Илиевска 
Факултет за земјодеслки науки и храна, Скопје 

 

Лектор: 
Зорица Велкова 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Име и презиме:____________________________  

    

Бр. на индекс:____________ 

 

background image

 

    

 

 

1

 

Проф

д

-

р

Љубица

 

Каракашова

ас

м

-

р

 

Фросина

 

Бабановска

 

Миленковска

 

ФЗНХ

Практикум

Преработка

 

на

 

овошје

 

и

 

зеленчук

 

 

Датум

: _______________   

ВОВЕД

   

 

 

 

 

 

 

Храната

 

има

 

комплексен

 

хемиски

 

состав

Составена

 

е

 

од

 

различни

 

соединенија

 

од

 

органско

 

и

 

неорганско

 

потекло

Доминантни

 

се

 

макронутриентите

како

 

основни

 

хранливи

 

супстанции

 

во

 

кои

 

спаѓаат

јаглехидрати

протеините

 

и

 

мастите

додека

 

како

 

микронутриенти

 

или

  “

заштитни

” 

супстанции

 

се

витамините

минералите

 

и

 

други

 

материи

 

присутни

 

во

 

мали

 

количества

Покрај

 

тоа

во

 

овошјето

 

и

 

зеленчукот

 

присутни

 

се

 

и

 

супстанции

 

важни

 

од

 

физиолошки

 

аспект

 

и

 

за

 

формирање

 

на

 

сензорните

 

својства

 

(

ароматски

боени

 

и

 

пектински

 

супстанции

танини

феноли

алкохоли

естри

 

и

 

др

.). 

Хемискиот

 

состав

 

на

 

овошјето

 

и

 

зеленчукот

 

е

 

многу

 

сложен

 

и

 

тој

 

с

è 

уште

 

е

 

недоволно

 

проучен

На

 

составот

 

на

 

прехранбените

 

производи

од

 

растително

 

потекло

влијаат

 

еколошките

 

услови

примената

 

на

 

агротехнички

 

мерки

степенот

 

на

 

зрелост

па

 

од

 

тука

 

варира

 

хемискиот

 

состав

 

на

 

прехранбените

 

производи

Условите

 

за

 

чување

 

и

 

начинот

 

на

 

производство

во

 

значителна

 

мера

 

влијаат

 

на

 

содржината

 

на

 

одделни

 

состојки

 

во

 

нив

Поради

 

тоа

хемискиот

 

состав

 

на

 

овошјето

 

е

 

многу

 

променлив

како

 

во

 

различни

 

фази

 

на

 

развојот

така

 

и

 

по

 

региони

 

и

 

по

 

години

Од

 

количеството

видот

 

и

 

меѓусебниот

 

однос

 

на

 

одделни

 

хранливи

 

состојки

зависи

 

биолшката

 

и

 

енергетската

 

вредност

 

на

 

прехранбените

 

производи

па

 

од

 

тука

 

произлегува

 

потребата

 

за

 

контрола

 

на

 

нивниот

 

состав

Од

 

овошјето

 

и

 

од

 

зеленчукот

 

се

 

произведуваат

 

голем

 

број

 

на

 

производи

 

со

 

различен

 

степен

 

на

 

подготвеност

За

 

подобрување

 

на

 

вкусот

мирисот

бојата

 

и

 

изгледот

 

на

 

производите

во

 

тек

 

на

 

производството

се

 

додаваат

 

адитиви

хемиски

 

додатоци

кои

 

не

 

се

 

во

 

права

 

смисла

 

на

 

зборот

 

контаминенти

но

 

во

 

количества

 

поголеми

 

од

 

законските

 

прописи

тие

 

може

 

да

 

бидат

 

штетни

За

 

да

 

се

 

обезбеди

хигиенската

 

исправност

безбедноста

 

и

 

квалитетот

 

на

 

прехранбените

 

производи

постојат

 

законски

 

прописи

 

со

 

кои

 

се

 

регулирани

 

условите

 

на

 

производство

 

и

 

промет

 

на

 

прехранбените

 

производи

Затоа

стандардизацијата

 

и

 

номинацијата

 

на

 

квалитетот

од

 

ден

 

на

 

ден

стануваат

 

составен

 

дел

 

од

 

производството

 

и

 

прометот

Со

 

цел

 

да

 

се

 

определи

 

квалитетот

 

на

 

секој

 

прехранбен

 

производ

како

 

и

 

да

 

се

 

контролира

 

процесот

 

на

 

производство

неопходно

 

е

 

да

 

се

 

познава

 

аналитиката

 

на

 

прехранбените

 

производи

Како

 

и

 

во

 

други

 

земји

така

 

и

 

кај

 

нас

со

 

законските

 

прописи

 

се

 

регулирани

 

условите

 

на

 

производство

 

и

 

промет

 

на

 

прехранбените

 

производи

 

за

 

да

 

се

 

обезбеди

 

исправност

 

и

 

квалитет

 

на

 

прехранбените

 

производи

Квалитетот

 

и

 

безбедноста

 

на

 

суровината

полупреработките

 

и

 

финалните

 

производи

кои

 

се

 

од

 

голема

 

важност

 

за

 

добивање

 

на

 

квалитетен

 

и

 

безбеден

 

производ

треба

 

да

 

се

 

во

 

согласност

 

на

  

Законот

 

за

 

безбедност

 

на

 

храна

 (

С

.

в

на

 

РМ

 

бр

.157/2010). 

Со

 

прописи

 

се

 

одредени

 

составот

 

на

 

одделни

 

прехранбени

 

производи

амбалажата

видот

 

и

 

количеството

 

на

 

адитивот

микробиолошките

 

особини

толерантното

 

количество

 

на

 

остатокот

 

на

 

пестициди

метали

 

итн

 

    

 

 

2

 

Проф

д

-

р

Љубица

 

Каракашова

ас

м

-

р

 

Фросина

 

Бабановска

 

Миленковска

 

ФЗНХ

Практикум

Преработка

 

на

 

овошје

 

и

 

зеленчук

 

 

Според

 

законските

 

прописи

дадени

 

се

 

единствени

 

методи

 

за

 

анализа

 

и

 

суперанализа

 

на

 

сите

 

прехранбени

 

производи

вклучувајќи

 

ги

 

овошјето

зеленчукот

 

и

 

нивните

 

преработки

За

 

контрола

 

на

 

квалитет

 

и

 

хигиенска

 

исправност

на

 

прехранбените

 

производи

се

 

користат

сензорски

физички

хемиски

физичко

-

хемиски

ензимски

 

и

 

микробиолошки

 

методи

Постоењето

 

на

 

повеќе

 

методи

за

 

анализа

 

на

 

иста

 

супстанција

 

во

 

даден

 

производ

го

 

обврзува

 

аналитичарот

 

да

 

ја

 

наведе

 

применетата

 

метода

Изборот

 

на

 

методата

при

 

анализа

 

на

 

прехранбените

 

производи

зависи

 

од

принципот

 

на

 

којшто

 

се

 

базира

карактеристиките

 

на

 

супстанциите

составот

 

на

 

испитуваната

 

супстанција

 

и

 

лабораториските

 

можности

.  

Анализата

 

на

 

прехранбените

 

производи

 

најчесто

 

се

 

вршат

 

во

 

овластени

 

лаборатории

 

по

 

барање

 

на

 

санитарна

 

инспекција

 

или

 

на

 

барање

 

на

 

клиентите

најчесто

 

од

 

прехранбената

 

индустирја

За

 

да

 

се

 

примени

 

правилно

 

аналитичката

 

метода

мора

 

да

 

се

 

познаваат

 

нејзините

 

принципи

т

.

е

и

 

хемиските

 

особини

 

на

 

состојките

 

на

 

прехранбените

 

производи

 

коишто

 

се

 

анализираат

Земената

 

проба

за

 

анализа

мора

 

да

 

претставува

 

средна

 

проба

 

на

 

прехранбениот

 

производ

така

 

што

 

сите

 

состојки

во

 

неа

да

 

бидат

 

во

 

ист

 

однос

 

како

 

и

 

во

 

целиот

 

прехранбен

 

производ

На

 

точноста

 

на

 

резултатот

 

многу

 

влијаат

правилниот

 

избор

 

на

 

методата

начинот

 

на

 

земање

 

на

 

примерокот

хомогеноста

 

на

 

пробата

времето

 

на

 

земање

 

на

 

примерокот

 

и

 

начинот

 

на

 

чување

 

на

 

примерокот

Кај

 

повеќето

 

производи

во

 

текот

 

на

 

чувањето

под

 

влијание

 

на

 

ензими

 

и

 

други

 

фактори

 

доаѓа

 

до

 

промена

 

на

 

содржината

 

на

 

одредени

 

состојки

а

 

кое

 

се

 

должи

 

на

 

испарување

 

на

 

водата

 

и

 

други

 

испарливи

 

состојки

Начинот

 

на

 

земање

 

на

 

примероците

 

е

 

повеќе

 

или

 

помалку

 

специфичен

 

за

 

секој

 

прехранбен

 

производ

За

 

сите

 

овие

 

фактори

треба

 

да

 

се

 

води

 

посебно

 

внимание

со

 

цел

 

да

 

се

 

избегнат

 

грешките

 

при

 

анализирањето

 

Пополни

1.

 

Од

 

кои

 

фактори

 

зависи

 

хемискиот

 

состав

 

на

 

овошјето

 

и

 

зеленчукот

__________________________________________________________________
__________________________________________________________________
__________________________________________________________________
__________________________________________________________________ 

2.

 

Со

 

кои

 

методи

 

се

 

врши

 

контрола

 

на

 

квалитетот

 

и

 

хигиенската

 

исправност

 

на

 

прехранбените

 

производи

__________________________________________________________________
__________________________________________________________________ 
 
 
 
 

Датум

 

на

 

провека

Изработил

Одобрил

 

 

 

 

background image

 

    

 

 

4

 

Проф

д

-

р

Љубица

 

Каракашова

ас

м

-

р

 

Фросина

 

Бабановска

 

Миленковска

 

ФЗНХ

Практикум

Преработка

 

на

 

овошје

 

и

 

зеленчук

 

 

 

Табела

 1. – 

Преработки

 

од

 

овошје

   

 

брзо

 

смрзнато

 

овошје

  

овошен

 

сируп

   - 

компот

 

конзервирано

 

овошје

 

со

 

топлина

 - 

овошен

 

сок

 - 

слатко

 

каша

 

од

 

овошје

 - 

сушено

 

овошје

  

џем

 

концентриран

 

овошен

 

сок

 - 

сушено

 

овошје

 

во

 

прав

 - 

мармалад

 

освежувачки

 

овошен

 

напиток

 - 

кандирано

 

овошје

 - 

пекмез

 

концентрат

 

од

 

овошен

 

сок

 

во

 

прав

 - 

овошно

 

сирење

 - 

овошно

 

желе

 

 

Табела

 2. 

Процент

 

на

 

сува

 

материја

 

во

 

разни

 

видови

 

на

 

овошје

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Слика

 1. – 

Преработки

 

од

 

овошје

 

Овошје

 

Сува

 

материја

 (%) 

Јагода

 6 

Малина

боровница

огрозд

 7 

Капина

слива

 

џанка

лимон

грејпфрут

 8 

Цреша

рибизла

праска

дуња

 

и

 

мандарина

 9 

Јаболко

круша

кајсија

портокал

 

и

 

ананас

 10 

Дренка

 11 

Калинка

вишна

 

и

 

слива

освен

 

слива

 

пожегача

 

и

 

џанка

 

12 

Слива

 

пожегача

 

и

 

шипка

 14 

Грозје

 15 

Вишна

 - 

мараска

 20 

Ацерола

брусница

  

Гуава

 9 

Папаја

 11 

Киви

манго

 14 

Банана

 22 

 

 

 

 

 

 

 

Želiš da pročitaš svih 135 strana?

Prijavi se i preuzmi ceo dokument.

Ovaj materijal je namenjen za učenje i pripremu, ne za predaju.

Slični dokumenti