Докторска
дисертација
-
Златко
Соврески
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
____________________________________________________________________________ 1-I
Универзитет
“
Св
.
Кирил
и
Методиј
“-
Скопје
ФАКУЛТЕТ
ЗА
ЕЛЕКТРОТЕХНИКА
И
ИНФОРМАЦИСКИ
ТЕХНОЛОГИИ
Антон
Чаушевски
ЕКОЛОШКИ
ВЛИЈАНИЈА
ОД
ПРОИЗВОДНИ
ЕНЕРГЕТСКИ
ПОСТРОЈКИ
Интерна
скрипта
Скопје
,
Октомври
2010
Еколошки
влијанија
од
енергетски
производни
постројки
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
____________________________________________________________________________ 4
1
ПРОБЛЕМАТИКА
НА
ЗАШТИТА
НА
ЖИВОТНАТА
СРЕДИНА
1.1
Теории
за
животната
средина
Првите
теоретски
размислувања
за
животната
средина
датираат
од
втората
половина
на
19-
тиот
век
а
потекнуваат
од
Англија
,
како
прва
индустриска
земја
во
која
темпото
на
промените
во
производството
,
а
со
тоа
и
на
општеството
и
на
природата
интензивно
се
забрзувале
.
Од
тој
период
се
познати
теоретските
размислувања
на
бентамистите
кои
се
залагале
за
подобрување
на
хигиенските
услови
во
работничките
квартови
и
на
малтузијанците
кои
го
согледале
фактот
дека
населението
се
зголемува
со
геометриска
прогресија
а
произвидството
со
аритметичка
прогресија
што
доведува
до
расчекор
помеѓу
бројот
на
жители
и
средствата
за
живот
.
Подоцна
се
јавуваат
повеќе
теории
за
животната
средина
кои
за
појдовна
основа
имаат
различни
елементи
или
фактори
за
проблемите
на
животната
средина
.
Теорија
на
цената
на
економскиот
пораст
се
залага
за
стабилно
стопанство
но
и
за
потребно
внимание
за
одржување
на
квалитетот
на
животната
средина
и
укажува
дека
при
производството
и
формирањето
цени
на
производите
мора
да
се
смета
и
на
штетите
од
загадувањето
.
Теоријата
на
границите
на
раст
–
глобална
рамнотежа
–
нулти
раст
поаѓа
од
фактот
дека
проблемите
на
загаденоста
на
животната
средина
и
брзиот
демогравски
раст
имаат
светски
карактер
и
дека
поради
тоа
борбата
за
подобра
животна
средина
не
може
да
се
води
парцијално
на
ниво
на
одделни
нации
туку
решенијата
мора
да
се
бараат
во
глобалното
општество
.
Според
оваа
теорија
која
во
основа
го
содржи
истражувањето
на
пет
најважни
елементи
кои
имаат
значење
за
животот
на
планетата
:
население
,
индустриско
производство
,
природни
извори
и
суровини
,
земјоделско
производство
и
загадување
на
животната
средина
,
еколошката
криза
која
води
кон
еколошка
катастрофа
може
да
се
избегне
и
другите
променливи
елементи
на
системот
може
да
се
држат
под
контрола
единствено
со
намалување
на
стапката
на
раѓањето
.
И
покрај
одредените
недостатоци
кој
ги
има
оваа
метода
сепак
факт
е
дека
постои
:
-
Експоненцијален
пораст
на
населението
-
Експоненцијален
пораст
на
идустријата
-
Физичка
граница
на
земјата
за
таков
раст
и
-
Временска
дистанца
помеѓу
почетокот
на
превземање
намерки
и
почетокот
на
нивното
дејствување
.
Теоријата
на
постојана
состојба
го
користи
енергетскиот
пристап
во
анализата
на
социо
-
економските
проблеми
бидејќи
тие
произлегуваат
од
енерго
-
ресурсите
на
планетата
.
Таа
го
содржи
поимот
на
3
Е
:
Енергетика
,
Економија
и
Екологија
,
нагласувајќи
ја
зависноста
на
иднината
од
нив
.
Оваа
теорија
се
темели
врз
три
закони
:
зачувување
на
енергијата
,
неопходно
намалување
на
количеството
на
енергија
и
максимална
ефикасност
при
искористувањата
на
енергетските
извори
.
Теоријата
на
глобален
математички
модел
–
концептуален
модел
на
биосферата
,
поаѓа
од
тоа
дека
релацијата
човек
–
животна
средина
пред
се
е
проблем
на
стабилноста
на
биосверата
.
Човекот
и
неговите
активности
во
средината
се
составен
дел
од
општите
Еколошки
влијанија
од
енергетски
производни
постројки
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
____________________________________________________________________________ 6
Кога
би
сакале
да
добиеме
вистинска
представа
за
тоа
на
што
се
човекот
е
изложен
како
еден
од
основните
субјекти
на
животната
средина
,
треба
да
се
воспостават
потребните
и
реални
релации
помеѓу
него
и
основните
системи
но
и
подсистемите
и
елементите
на
животната
средина
.
Јасно
е
дека
постои
нивна
корелација
и
заемна
поврзаност
на
процесите
и
односите
со
кои
се
карактеризираат
.
Секој
од
овие
четири
основни
системи
во
себе
содржи
потсистеми
кои
дејствуваат
поединечно
но
и
заемно
,
меѓусебно
зошто
најчесто
влијанието
врз
животната
средина
или
врз
човекот
е
комбинација
на
тие
подситеми
.
1.2.1
Структура
на
системот
на
животната
средина
Основни
системи
кој
го
сочинуваат
овај
сложен
систем
се
следниве
системи
:
Социо
-
економскиот
систем
треба
да
обезбеди
развој
,
односно
прогрес
на
општеството
во
целина
.
Носители
на
овај
систем
односно
неговите
потсистеми
се
:
-
Производство
-
Технологија
-
Економија
и
-
Општествена
надградба
(
образование
,
наука
,
уметност
)
Поврзаноста
,
односно
функционалната
интеракција
на
подсистемите
на
социо
-
економскиот
систем
може
да
понуди
нов
правец
на
развој
во
кој
обезбедувањето
квалитет
на
животната
средина
треба
да
биде
составен
дел
.
Современите
концепции
на
развој
што
се
во
функција
на
стабилноста
на
сложениот
систем
на
животната
средина
треба
да
ги
прифаќаат
и
преферираат
оние
производни
и
технолошки
процеси
кои
за
императив
ја
имаат
заштитата
на
животната
средина
низ
развој
каде
што
економските
ефекти
ќе
ја
земат
во
предвид
цената
на
заштитата
на
животната
средина
а
преку
општествената
надградба
треба
да
се
обезбеди
правилен
став
на
општеството
кон
прашањата
на
животната
средина
.
Био
-
техничкиот
систем
треба
да
ги
обезбеди
потребите
на
развојот
остварени
со
функционирањето
на
социо
-
економскиот
ситем
.
Како
поДсистеми
на
био
-
техничкиот
систем
се
издвојуваат
:
-
исхраната
-
здравјето
-
репродукцијата
и
-
условите
на
секојдневниот
живот
Во
рамките
на
просторниот
систем
треба
да
се
обезбеди
рационално
и
ефикасно
користење
на
просторот
во
функција
на
развојот
и
дистрибуцијата
на
човековите
населби
но
и
за
заштита
на
животната
средина
.
Поделбата
на
овај
систем
може
да
се
изврши
на
неколку
начии
:
Според
намената
:
-
работен
-
експлоатационен
и
-
рекреативен
Според
карактерот
:
-
рурален
и
-
урбан
Според
просторните
размери
:
-
локален
-
регионален
и
-
глобален
