UPRAVLJANJE I ORGANIZACIJA
UPRAVLJANJE I ORGANIZACIJA
LOGITI KIH CENTARA U
SAOBRA AJU I TRANSPORTU
Doc.dr. Abidin Deljanin
Hitoriske osnove razvoja nauke o organizaciji i principi
upravljanja
Još od najranijih po etaka civilizacije ljudi su se spontano udruživali radi
postizanja odre enih ciljeva koje samostalno ne bi mogli da ostvare i
radi prevladavanja neke opasnosti i nevolje.
U okvirima povijesnih razmatranja, kao i u svom najširem zna enju, pod
organizacijom se podrazumijeva grupa ljudi ujedinjena zajedni kim
motivima za ostvarenjem specifi ne svrhe.
U kontekstu historiskog razvoja postoji nekoliko klju nih fenomena vezanih
za organizovanje:
podijela rada;
raspodjela autoriteta;
koordinacija i mjerljivi i nemjerljivi inioci;
veze i odnosi.
Podijela rada - prvo "strukturno sredstvo" ranih malih organizacija
porodica i plemena je bilo podijela ukupnog rada, koji je morao da se
obavi.
Hitoriske osnove razvoja nauke o organizaciji i principi
upravljanja
Kako su, vremenom, organizacije postajale ve e i složenije, vo e takvih
organizacija su bile suo ene sa potrebom diobe sopstvenih dužnosti i
odgovornosti i tražili su ljude kojima mogu prenijeti dio svojih obveza i
koji ih mogu povremeno zamjenjivati, rade i u njihovom interesu i u
korist organizacije, vladara ili vlasnika.
Istovremeno, organizatori su shvatili da postoji opasnost od prostog
povjerenja u druge da e ih dostojno zamjenjivati i djelovati kao
organizatori i zbog toga su po ele da se razvijaju metode za adekvatno
dodjeljivanje autoriteta i ovlaštenja.
dodjeljivanje autoriteta i ovlaštenja.
Na taj na in su se polako oblikovale i zaživljavale takve koncepcije kao što
su:
delegiranje;
decentralizacija;
odnos autoriteta nadre enih i podre enih;
jedinstvo komandovanja itd.
Hitoriske osnove razvoja nauke o organizaciji i principi
upravljanja
Koordinacija - pošto su daljim razvojem organizacije nastavile da se
šire, novi problem prostornog i vremenskog usmjeravanja i
objedinjavanja njihovog rada, je postao dominantan.
Vlasnici ili vo e nisu više mogli da nadgledaju sve poslove, da prate sve
važne informacije i da istovremeno budu na svim mjestima, na kojima su
se aktivnosti njihove organizacije odvijale.
Potreba organizatora da provjerava i ne gubi iz vida mnoge aktivnosti i
ljude postajala je vremenom sve važnija i sve teža za sprovo enje.
Hitoriske osnove razvoja nauke o organizaciji i principi
upravljanja
Sagledavaju i pravac pomenutih nastojanja, tokom daljeg razvoja,
došlo je do pojave uspješnog izvo enja poslova:
Metod / e / podijele organizacionih zadataka, resursa, autoriteta i
ovlaštenja (koje se esto nazivaju i metode diferencijacije);
Metod / e / povezivanja svih elemenata organizacija u jedinstvenu
cijelinu koja može da realizuje postavljene ciljeve (poznate još kao
metod / e / integracije).
metod / e / integracije).
Odre eni i neodre eni inioci - kada se prou ava bilo koja organizacija
uvijek su prisutne, dvije grupe inioca:
odre ene i o igledne komponente organizacije, sredstva rada, jasni i
razumljivi utjcajni faktori itd, kao što su šuma organizacione strukture,
broj i raspored rukovodilaca, sustaviinformisanja, zakonski propisi, itd.
neodre eni, neizmjerljivi i apstraktni inioci kao što su organizacione
koncepcije, filozofija upravljanja, organizaciona kultura, neformalna
struktura, neformalne grupe, itd
