SVEUČILIŠTE U ZAGREBU
MEDICINSKI FAKULTET
Alen Vidas
Terapijski ultrazvuk u liječenju
reumatskih bolesti
DIPLOMSKI RAD
Zagreb 2016.
Ovaj diplomski rad izrađen je u Katedri za fizikalnu medicinu i rehabilitaciju Medicinskog fakulteta
Sveučilišta u Zagrebu pod vodstvom doc. dr. sc. Porina Perića i predan je na ocjenu u akademskoj
godini 2015./2016.
SADRŽAJ
Metode termoterapije i biofizika
.................................................................................................. 2
Klinička primjena ultrazvuka terapijskog intenziteta
............................................................... 9
Kontraktura zgoba i ožiljkastog tkiva
................................................................................................ 10
Lateralni epikondilitis (teniski lakat)
................................................................................................. 11
Smanjenje boli i spazma mišića
Degenerativne reumatske bolesti
Miofascijalna bol i bol temporomandibularnog zgloba
..................................................................... 18
Mjere opreza i kontraindikacije
................................................................................................. 19
Kombinacije ultrazvuka s drugim fizikalnim metodama
1
Sažetak
Terapijski ultrazvuk u liječenju reumatskih bolesti
Alen Vidas
Od samih početaka razvoja ultrazvuka ubrzo se prepoznao njegov kako dijagnostički, tako i
terapijski potencijal. Veoma smo dobro upoznati sa njegovim dijagnostičkim mogućnostima koji osim
što je u širokoj primjeni kod gotovo svih organskih sustava, relativno je jednostavan za korištenje i
jeftin, što ga čini jednom od prvih u nizu dijagnostičkih metoda za otkrivanje patologije. S druge
strane, njegove su terapijske mogućnosti ograničene na uske indikacije i njegovi učinci na organizam
su najviše našli primjenu u fizikalnoj medicini kao sredstvo terapije kod reumatskih muskuloskeletnih
bolesti. Cilj ovoga rada je evaluacija ultrazvučne terapije kod pojedinih muskuloskeletnih bolesti te
njegov učinak na najčešće manifestacije tih bolesti kao što su bol i smanjenje opsega pokreta. S
obzirom na to da se razvoj suvremene medicine temelji na dokazima, jako je malo kvalitetnih
istraživanja provedeno na temu uspješnosti ultrazvučne terapije u liječenju muskuloskeletnih stanja, a
još ih je manje pokazalo klinički vrijedan rezultat, odnosno, relevantnu razliku uspješnosti terapije
između pravog i placebo ultrazvuka. Danas je ultrazvuk uvriježena metoda fizikalne terapije,
međutim, njegova korist kod liječenja reumatskih muskuloskeletnih bolesti je temeljena na
empirijskom iskustvu te nedostaju čvrsti dokazi iz dobro dizajniranih istraživanja.
Ključne riječi
: ultrazvučna terapija, reumatske muskuloskeletne bolesti, bol, opseg pokreta, studije
1
3
Uvod
Terapija ultrazvukom je od njenih početaka vrlo brzo postala izrazito raširenom i pogodnom
metodom u fizikalnoj medicini kao sredstvo terapije akutnih, ali isto tako i kroničnih zbivanja u
mišićnom i koštanom sustavu. Korišten je od strane gotovo svakog fizijatra u Kanadi (94%) te dvije
trećine njih (65%) u SAD-u. U Ujedinjenom Kraljevstvu ultrazvučna terapija je aplicirana u otprilike
polovice svih tretmana kod privatno osiguranih pacijenata i u 20% tretmana unutar usluge za javno
zdravstvo NHS („National Heath Service“).
Za ultrazvuk se pretpostavlja da ima termičke i mehaničke učinke na ciljano tkivo rezultirajući
povećanim lokalnim metabolizmom, cirkulacijom, rastezljivošću i regeneracijom tkiva. Dodatni učinci
za pacijenta sa muskulosketnom bolešću bi trebali biti smanjenje boli te povećanje opsega pokreta.
Unatoč širokoj primjeni, čvrsti dokazi učinkovitosti terapijskog ultrazvuka u smislu randomiziranih
kontrolnih studija izgleda da nedostaju. Stoga, učinkovitost ultrazvučne terapije ostaje kontroverzna
(1,2).
Ovaj materijal je namenjen za učenje i pripremu, ne za predaju.
